Humanitext Reader

小塞内卡 · 俄狄浦斯 §1-81b

俄狄浦斯哀叹忒拜瘟疫与对命运的恐惧

第 1 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

俄狄浦斯独自哀叹袭击忒拜的恐怖瘟疫,以及神谕所预言的他自身悲惨命运的恐惧;随后,他的妻子约卡斯塔开始向痛苦中的他搭话。

§1Iam nocte Titan dubius expulsa redit §2et nube maestus squalida exoritur iubar, §3lumenque flamma triste luctifica gerens §4prospiciet avida peste solatas domos, §5stragemque quam nox fecit ostendet dies.
夜色已被驱散,犹豫不决的太阳已经归来,带着阴霾的乌云,忧伤地升起他的光芒;带着带来悲伤的火焰和阴暗的光芒,他将俯瞰那些被贪婪的瘟疫所荒废的家园,白昼将显露黑夜所造成的惨状。
§6Quisquamne regno gaudet? O fallax bonum,
有谁会为王权而高兴?
§7quantum malorum fronte quam blanda tegis!
哦,虚幻的美好,你用多么温柔的表面掩盖了多少灾难!
§8ut alta ventos semper excipiunt iuga §9rupemque saxis vasta dirimentem freta §10quamvis quieti verberat fluctus maris, §11imperia sic excelsa Fortunae obiacent.
正如高耸的山峰总是迎接狂风,即使是平静的海浪,也拍打着那用巨石隔开广阔海峡的悬崖,崇高的王权也是如此,暴露在命运的面前。
§12quam bene parentis sceptra Polybi fugerant!
逃离我父波吕波斯的权杖,那是多么的美好!
§13curis solutus exul, intrepidus, vagans §14(caelum deosque testor) in regnum incidi: §15infanda timeo: ne mea genitor manu §16perimatur; hoc me Delphicae laurus monent, §17aliudque nobis maius indicunt scelus.
免于忧虑、作为一个流亡者、无畏地、徘徊着,(我指天和诸神为证)我竟然落入了王位:我害怕那些难以言说的事:唯恐父亲死在我的手里;德尔斐的月桂树正是如此警告我,并向我们预示了另一个更大的罪行。
§18est maius aliquod patre mactato nefas?
难道还有比杀父更大的罪恶吗?
§19pro misera pietas (eloqui fatum pudet», §20thalamos parentis Phoebus et diros toros §21gnato minatur impia incestos face; §22hic me paternis expulit regnis timor.
噢,悲惨的虔敬(提起这命运令人羞愧),福玻斯正用不敬的火炬威胁着儿子,企图让他染指母亲的寝宫和可怕的床榻;正是这个恐惧把我从父亲的王国中驱逐出去。
§23non ego penates profugus excessi meos: §24parum ipse fidens mihimet in tuto tua, §25natura, posui iura.
我并非作为逃亡者离开我的家园:而是对自己不够信任,噢,自然,我将你的法则置于安全之地。
cum magna horreas, §26quod posse fieri non putes metuas tamen: §27cuncta expavesco meque non credo mihi.
当你惧怕重大之事时,即使是你认为不可能发生的事,你仍然会感到害怕:我对一切都感到畏惧,我不相信我自己。
§28Iam iam aliquid in nos fata moliri parant, §29nam quid rear quod ista Cadmeae lues §30infesta genti strage tam late edita
就在此刻,就在此刻,命运正准备对我们施加阴谋,否则,我该如何解释这给卡德摩斯一族带来敌意、造成如此广泛杀戮灾难的瘟疫,却唯独放过了我一人?
§31mihi parcit uni? cui reservamur malo?
我是被保留给怎样的灾难?
§32inter ruinas urbis et semper novis §33deflenda lacrimis funera ac populi struem §34incolumis asto— scilicet Phoebi reus.
在城市的废墟中,在那些需要用不断更新的泪水来哀悼的死者以及民众的尸堆里,我却安然无恙地立着—— panels,这是福玻斯的罪囚。
§35sperare poteras sceleribus tantis dari
犯下如此重罪,你难道还指指望能得到一个健康的王国吗?
§36regnum salubre? fecimus caelum nocens.
是我们使苍天变得有害。
§37Non aura gelido lenis afflatu fovet §38anhela flammis corda, non Zephyri leves §39spirant, sed ignes auget aestiferi canis §40Titan, leonis terga Nemeaei premens.
没有温和的凉风用冷冽的呼吸来抚慰因烈火而喘息的心脏,没有轻盈的西风吹拂,相反,那压着涅墨亚雄狮之背的太阳,正在加剧那带来酷热之犬星的烈焰。
§41deseruit amnes umor atque herbas color §42aretque Dirce, tenuis Ismenos fluit §43et tinguit inopi nuda vix unda vada.
水流离开了河床,绿草失去了颜色,狄耳刻已枯竭,伊斯墨诺斯细流孱孱,用匮乏的水流勉强浸润着裸露的浅滩。
§44obscura caelo labitur Phoebi soror, §45tristisque mundus nubilo pallet die.
福玻斯的妹妹在晦暗的天空中滑过,忧伤的世界在阴云密布的白昼中显得苍白。
§46nullum serenis noctibus sidus micat, §47sed gravis et ater incubat terris vapor: §48obtexit arces caelitum ac summas domos §49inferna facies, denegat fructum Ceres §50adulta, et altis flava cum spicis tremat, §51arente culmo sterilis emoritur seges, §52nec ulla pars immunis exitio vacat, §53sed omnis aetas pariter et sexus ruit, §54iuvenesque senibus iungit et gnatis patres §55funesta pestis, una fax thalamos cremat
在晴朗的夜里没有一颗星星闪烁,只有沉重而漆黑的雾气笼罩着大地:阴间的面容遮蔽了天神们的城堡和至高的府邸,成熟的刻瑞斯拒绝给人类果实,尽管她带着高耸的金黄麦穗在颤动,枯萎的茎秆让不孕的庄稼枯死;没有任何地方能免于毁灭而空闲,所有的年龄和性别都同样倾倒,致命的瘟疫将青年与老人、父亲与儿子联结在一起,唯有一支火炬焚烧着新房。
§56fletuque acerbo funera et questu carent, §57quin ipsa tanti pervicax clades mali §58siccavit oculos, quodque in extremis solet §59periere lacrimae: portat hunc aeger parens §60supremum ad ignem, mater hunc amens gerit §61properatque ut alium repetat in eundem rogum, §62quin luctu in ipso luctus exoritur novus §63novaeque circa funus exsequiae cadunt, §64tum propria flammis corpora alienis cremant; §65diripitur ignis: nullus est miseris pudor.
葬礼上既没有痛苦的哭泣,也没有悲叹,甚至,如此巨灾的顽固荼毒本身就已让双眼干涸,而在临终时通常会流出的泪水也已断绝:生病的父亲带着这一个走向最后的火堆,发狂的母亲抱着那一个并急忙返回,为了将另一个也送上同一个火葬柴堆;甚至在悲伤之中又升起了新的悲伤,坟墓周围又落下了新的丧礼;随后,他们用别人的火焰焚烧属于自己的尸体;炉火被争抢:悲惨的人们毫无羞耻之心。
§66non ossa tumuli sancta discreti tegunt: §67arsisse satis est— pars quota in cineres abit?
没有单独坟墓的神圣冢土来覆盖骸骨:只要烧了就足够——又有多少部分能化为灰烬?
§68dest terra tumulis, iam rogos silvae negant, §69non vota, non ars ulla correptos levant: §70cadunt medentes, morbus auxilium trahit.
坟墓缺乏土地,森林也已拒绝提供柴堆;没有任何誓愿,没有任何技术能解救被夺去生命的人:医治者纷纷倒下,疾病拖垮了它自己的救星。
§71Adfusus aris supplices tendo manus §72matura poscens fata, praecurram ut prior §73patriam ruentem neve post omnis cadam §74fiamque regni funus extremum mei.
我伏在祭坛前,伸出恳求的双臂,乞求及时的死亡,好让我先于崩溃的祖国先倒下,而不至于在所有人之后倒地,从而成为我王国的最后一场丧事。
§75o saeva nimium numina, o fatum grave!
哦,过于残酷的神明,哦,沉重的命运!
§76negatur uni nempe in hoc populo mihi
难道在这些人民中,唯独拒绝给我那如此唾手可得的死亡吗?
§77mors tam parata? sperne letali manu §78contacta regna, linque lacrimas, funera, §79tabifica caeli vitia quae tecum invehis §80infaustus hospes, profuge iamdudum ocius — §81vel ad parentes.
去唾弃那被致命之手触碰过的王国吧,离开这些泪水、丧事,以及你作为不祥之客所带来的天空的毁灭之灾;快走吧,走得越快越好—— 甚至是回到你父母身边去。
§81bQuid iuvat, coniunx, mala
妻子,[增加]这些痛苦有什么用

词汇与语法注释

  1. §10quamvis quieti — 形容词 quieti 的格的归属。它是修饰中性名词 mare(海洋)的单数属格形式 maris 的中性单数属格形容词。尽管在语法上也可以解释为修饰复数主格阳性的 fluctus,但修饰 maris 更能突出对比:“即使大海多么平静,其波涛也依然拍打着悬崖。”
  2. §25in tuto tua, natura, posui iura — natura 为呼格(“噢,自然”)。动词 posui(第一人称单数完成时)以因语序倒装而分离的 tua iura(你的法则)为直接宾语。in tuto 是介词短语,意为“在安全的地方”。俄狄浦斯以此表达,他通过逃离,试图将自然的法则置于不被侵害的安全境地。
  3. §50cum ... tremat — 连词 cum 表示让步或对比(“尽管……”、“当……时”),并伴随现在时虚拟语气 tremat。这生动地对比了自然界的悲惨反常:尽管金黄的麦穗在高处颤动,庄稼却因茎秆枯萎而死。
  4. §70morbus auxilium trahit — 在此上下文中,auxilium(救援、帮助)指的是实施治疗的人(即前句中的 medentes,医生)。该句将疾病拟人化,表达了疾病本身将试图治愈它的医生也一同拖入死亡(同归于尽)的毁灭性力量,是一个不易直译的修辞表达。
  5. §72ut prior ... neve ... fiamque — 由 ut 引导的目的从句(伴随虚拟语气 praecurram)通过否定目的连词 neve(伴随虚拟语气 cadam)进行并列,并由接尾词 -que 连接的虚拟语气 fiam(fiamque)进一步延伸。整个结构协调了俄狄浦斯复杂的心愿:“好让我先于……倒下,而不至于在所有人之后倒地,也不至于成为……”。

引用这一段

小塞内卡, 俄狄浦斯 §1-81b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi006.humanitext-lat2:1-81b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。