Humanitext Reader

小塞内卡 · 淮德拉 §918-1013

忒修斯的诅咒与使者报告希波吕托斯之死

第 11 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

忒修斯向儿子希波吕托斯发出恶毒的诅咒,并祈求海神涅普顿履行承诺将其毁灭。随后,歌队歌颂了自然界严格的秩序与人类社会不公之命运的对立,此时使者赶到并开始讲述希波吕托斯离城时的异变与悲惨死讯。

§918o vita fallax, abditos sensus geris §919animisque pulchram turpibus faciem induis: §920pudor impudentem celat, audacem quies, §921pietas nefandum; vera fallaces probant §922simulantque molles dura.
噢,虚伪的生命啊,你怀着隐藏的心思,为丑恶的心灵戴上美艳的面具:羞耻掩盖了无耻之人,恬静掩盖了放肆者,敬虔掩盖了邪恶之徒;欺诈之人赞同真理,软弱之辈佯装坚强。
silvarum incola §923ille efferatus castus intactus rudis,
那个森林的居民,那个野蛮、贞洁、未受污染、粗鲁的家伙,难道是为我保留着你自己?
§924mihi te reservas? a meo primum toro §925et scelere tanto placuit ordiri virum?
难道你乐意从我的卧榻和如此滔天的罪行中开始你的成人礼吗?
§926iam iam superno numiui grates ago, §927quod icta nostra cecidit Antiope manu, §928quod non ad antra Stygia descendens tibi §929matrem reliqui, profugus ignotas procul
此时此刻,我向天上的神明致谢,因为安提奥佩我手击倒而死,因为当我降入斯提克斯的洞穴时,未曾给你留下母亲。
§930percurre gentes: te licet terra ultimo §931summota mundo dirimat Oceani plagis §932orbemque nostris pedibus obversum colas, §933licet in recessu penitus extremo abditus §934horrifera celsi regna transieris poli §935hiemesque supra positus et canas nives §936gelidi frementes liqueris Boreae ruinas §937post te furentes, sceleribus poenas dabis.
去作一个逃亡者,在遥远未知的国度奔逃吧:纵使那被隔离在世界尽头的土地用大洋的疆域将你阻隔,纵使你居住在我们脚底相反的世界,纵使你深藏在最遥远的僻静角落,越过高天令人悚然的疆域,置身于寒冬和皑皑白雪之上,将寒冷北风咆哮着的狂暴遗落于身后,让其在你身后肆虐,你终将为你的罪行付出代价。
§938profugum per omnis pertinax latebras premam: §939longinqua clausa abstrusa diversa invia §940emetiemur, nullus obstabit locus: §941scis unde redeam, tela quo mitti haud queunt, §942huc vota mittam, genitor aequoreus dedit §943ut vota prono terna concipiam deo. §944et invocata munus hoc sanxit Styge.
我将执拗地追踪你这个逃亡者,搜遍所有的藏身之所:遥远、封闭、隐秘、殊异、无路可通的地方,我们都将跨越,没有任何地方能阻挡:你知道我从何处归来,那是连武器也无法射达的地方,我将在此处发出我的祈求,大洋的父神曾允诺,让我向这位顺从的神明许下三次愿望,他并指着斯提克斯河起誓,确立了这份恩赐。
§945En perage donum triste, regnator freti!
瞧,履行这悲惨的恩赐吧,深海的统治者!
§946non cernat ultra lucidum Hippolytum diem §947adeatque manes iuvenis iratos patri,
让希波吕托斯不再看见明亮的白昼,让这个年轻人走向对他父亲怀怒的亡魂中去。
§948fer abominandam nunc opem gnato, parens: §949numquam supremum numinis munus tui §950consumeremus. magna ni premerent mala: §951inter profunda Tartara et Ditem horridum §952et imminentes regis inferni minas, §953voto peperci: redde nunc pactam fidem,
父亲,现在就给你的儿子带来这可怕的协助吧:我们决不会动用你神圣威力的最后赏赐,除非有重大的灾祸压迫着我们:在深邃的塔耳塔洛斯和可怕的迪斯之间,以及地狱之王迫在眉睫的威胁中,我留存了我的愿望:现在履行你诺言的誓信吧,父亲,你在迟疑吗?
§954genitor, moraris? cur adhuc undae silent?
为什么波涛至今依然寂静?
§955nunc atra ventis nubila impellentibus §956subtexe noctem, sidera et caelum eripe, §957effunde pontum, vulgus aequoreum cie §958fluctusque ab imo tumidus Oceano voca.
如今,让狂风推着黑云织成夜幕,夺走星辰与天空,倾覆大海,唤起海中的群生,从大洋的极深处召唤汹涌的波涛。
§959O magna parens, Natura, deum §960tuque igniferi rector Olympi, §961qui sparsa cito sidera mundo §962cursusque vagos rapis astrorum §963celerique polos cardine versas, §964cur tanta tibi cura perennes §965agitare vias aetheris alti, §966ut nunc canae frigora brumae §967nudent silvas, §968nunc arbustis redeant umbrae, §969nunc aestivi colla leonis §970Cererem magno fervore coquant §971viresque suas temperet annus?
噢,诸神伟大的母亲,自然,还有你,带火的奥林匹斯之主,你让散布在转瞬即逝的世界里的星辰和天体游移不定的轨迹疾速运行,在快速旋转的枢轴上转动天极,为何你如此用心地驱策着高空永无休止的运转,以至于时而让洁白深冬的严寒使森林凋零,时而让绿荫回到灌木丛中,时而让夏日狮子座的颈项用巨大的炽热烤熟谷物,且让一年的时光调和自身的力量?
§972sed cur idem qui tanta regis, §973sub quo vasti pondera mundi §974librata suos ducunt orbes, §975hominum nimium' securus abes, §976non sollicitus §977prodesse bonis, nocuisse malis?
然而,为何同样是支配如此巨万之物的你,在你之下,那庞大世界的沉重躯体保持着平衡,引导着各自的轨道,却对人类漠不关心、置身事外,毫不焦虑地去泽被善类、惩治恶徒?
§978res humanas ordine nullo §979Fortuna regit sparsitque manu §980munera caeca, peiora fovens; §981vincit sanctos dira libido, §982fraus sublimi regnat in aula.
命运毫无秩序地支配着人间事务,用一只盲目的手播撒着她的恩赐,庇护着更坏的人;可怕的私欲战胜了圣洁之人,欺骗在崇高的殿堂里称霸。
§983tradere turpi fasces populus §984gaudet, eosdem colit atque odit.
民众乐于将权力之杖交予卑劣之徒,既崇拜他们,又憎恨他们。
§985tristis virtus perversa tulit §986praemia recti: §987castos sequitur mala paupertas §988vitioque potens regnat adulter: §989o vane pudor falsumque decus!
悲哀的德行,因其正直而收获了扭曲的回报:恶劣的贫穷跟随着贞洁之人,因邪恶而得势的通奸者称王:噢,虚无的羞耻与伪善的荣耀!
§989bSed quid citato nuntius properat gradu §990rigatque maestis lugubrem vultum genis?
但是,为何使者正迈着急促的步伐赶来,用悲伤的泪水湿润了他那凄惨的面庞?
§991O sors acerba et dura, famulatus gravis, §992cur me ad nefandum nuntium casus vocat?
噢,苦涩而残酷的宿命,沉重的仆役之职,为何命运要召唤我去作这可怕的宣告?
§993Ne metue cladis fortiter fari asperas: §994non imparatum pectus aerumnis fero.
不要害怕勇敢说出严酷的灾祸:我怀着一颗对痛苦并非毫无准备的心。
§995Vocem dolori lingua luctificam negat.
舌头因悲痛而无法发出哀戚的声音。
§996Proloquere quae sors aggravet quassam domum.
说吧,是什么命运压迫着我们这动摇的家族。
§997Hippolytus, heu me, flebili leto occubat.
希波吕托斯,唉,已因可悲的死亡而躺倒。
§998Gnatum parens obisse iam pridem scio: §999nunc raptor obiit, mortis effare ordinem.
作为父亲,我早已知晓儿子已经死去:如今是那个强暴者死去了;说出他死亡的过程。
§1000Vt profugus urbem liquit infesto gradu §1001celerem citatis passibus cursum explicans, §1002celso sonipedes ocius subigit iugo §1003et ora frenis domita substrictis ligat.
当那逃亡者迈着敌意的步伐离开城市,急匆匆地迈步展开他迅疾的行进,他迅速将骏马套入高耸的轭下,用拉紧的缰绳束缚住驯服的马口。
§1004tum multa secum effatus et patrium solum §1005abominatus saepe genitorem ciet §1006acerque habenis lora permissis quatit: §1007cum subito vastum tonuit ex alto mare §1008crevitque in astra, nullus inspirat salo §1009ventus, quieti nulla pars caeli strepit §1010placidumque pelagus propria tempestas agit.
随后他自言自语了许多,并诅咒着祖国的土地,频频呼唤着父亲,猛烈地摇动缰绳,任由缰绳松开:就在这时,广袤的大海突然从深处发出巨响,巨浪直冲星海;没有一丝风吹拂海面,寂静的天空无一处发出喧嚣,平静的大海被其自身的暴风雨所激荡。
§1011non tantus Auster Sicula disturbat freta §1012nec tam furens Ionius exsurgit sinus §1013regnante Coro, saxa cum fluctu tremunt
纵是大南风也未曾如此搅扰西西里海峡,狂暴的伊奥尼亚海湾亦未曾如此高耸,当西北风主宰时,岩石随着波涛而颤抖。

词汇与语法注释

  1. 930te licet terra... dirimat — 由让步连词 `licet` 引导的一系列让步从句的开始,后接虚拟语气动词 `dirimat` (931), `colas` (932), `transieris` (934), 以及 `liqueris` (936)。代词 `te` 被置于句首以示强调,用作 `dirimat` 的直接宾语。
  2. 943vota prono terna concipiam deo — 由 `ut... concipiam`(虚拟语气现在时)构成的名词性从句,作动词 `dedit` 的宾语。`prono... deo` 是与格(意为“向顺从/好意的神明”),表示许愿(`concipiam`)的对象。
  3. 964cur tanta tibi cura perennes agitare vias — 省略了存在动词 `est` 的“领有与格”句式(`tibi [est] cura`,即“你怀有……的忧虑”)。不定式 `agitare` 用作名词 `cura` 的同位语,用以解释其具体内容。

引用这一段

小塞内卡, 淮德拉 §918-1013. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:918-1013

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。