Humanitext Reader

小塞内卡 · 淮德拉 §388-469

淮德拉的决意与乳母对希波吕托斯的劝说

第 5 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

淮德拉决心抛弃皇室奢华奔向森林,乳母则向狄安娜女神祈祷以成全她的爱情。随后,乳母试图说服出现的希波吕托斯去享受青春并接纳爱。

§388vestes, procul sit muricis Tyrii rubor, §389quae fila ramis ultimi Seres legunt: §390brevis expeditos zona constringat sinus, §391cervix monili vacua, nec niveus lapis §392deducat auris, Indici donum maris; §393odore crinis sparsus Assyrio vacet, §394sic temere iactae. colla perfundant comae §395umerosque summos, cursibus motae citis
那些衣服,让提尔贝紫的红色远离,以及遥远的塞雷斯人从树枝上收集的那些丝线;让短带束紧便于行动的衣褶,颈项上无需项链,也无需雪白的宝石—— 那印度海的馈赠,压低她的双耳;让头发免受亚述香油的喷洒,任由这般随意散落的发丝流淌在颈项并覆上肩头;因疾驰而飘动,随风飘扬。
§396ventos sequantur, laeva se pharetrae dabit, §397hastile vibret dextra Thessalicum manus.
她的左手将携起箭囊,右手则挥舞起帖萨利亚的标枪。
§399qualis relictis frigidi Ponti plagis §400egit catervas Atticum pulsans solum §401Tanaitis aut Maeotis et nodo comas §402coegit emisitque. lunata latus §403protecta pelta: talis in silvas ferar.
正如离开了寒冷蓬托斯的地域,践踏着阿提卡土地、率领着队伍的塔奈斯或迈奥蒂斯的女子,用发结将头发束起又放开;她的肋旁受半月盾保护:我也将这般奔向森林。
§406Regina nemorum, sola quae montes colis §407et una solis montibus coleris dea, §408converte tristes ominum in melius minas, §409o magna silvas inter et lucos dea §410claramque caeli sidus et noctis decus, §411cuius relucet mundus alterna vice, §412Hecate triformis, en ades coeptis favens.
森林的女王啊,唯有你栖息于群山,并且作为唯一的女神在寂静的群山中受人崇拜,求你将预兆的凶险威胁转化为吉兆,噢,在森林与神圣灌木丛中伟大的女神,天空中明亮的星辰,黑夜的荣耀,借着你交替的轮转,宇宙得以重现光芒,三相的赫卡忒啊,看啊,降临并庇佑我们的尝试吧。
§413animum rigentem tristis Hippolyti doma: §414det facilis aures: mitiga pectus ferum: §415amare discat, mutuos ignes ferat.
征服阴郁的希波吕托斯那顽固的心灵:愿他顺从地倾听;抚平他野性的胸膛;愿他学会去爱,愿他承受相互炽热的爱火。
§416inflecte mentem: torvus aversus ferox §417in iura Veneris redeat, huc vires tuas §418intende: sic te lucidi vultus ferant §419et nube rapta cornibus puris eas, §420sic te regentem frena nocturni aetheris §421detrahere numquam Thessali cantus queant §422nullusque de te gloriam pastor ferat,
扭转他的心意:愿那严厉、反感而凶猛的他,重新归于维纳斯的法则;向这里施展你的力量:愿你明亮的面容这般承载着你,拨开云雾,愿你带着皎洁的弯角前行;愿那帖萨利亚的咒语永远无法将驾驭着夜空缰绳的你拖拽而下,愿没有任何牧人因你而赢得荣耀。
§423ades invocata, iam fave votis, dea: §424ipsum intuor solemne venerantem sacrum §425nullo latus comitante— quid dubitas? dedit
降临吧,受召唤的女神,如今成全我们的祈愿吧:我看见他本人正以庄严的仪式进行崇拜,身边没有任何人相随——你在犹豫什么?
§426tempus locumque casus: utendum artibus,
机遇已经赋予了时间和地点:必须施展策略。
§427trepidamus? haud est facile mandatum scelus §428audere, verum iussa qui regis timet, §429deponat omne et pellat ex animo decus: §430malus est minister regii imperii pudor.
我们在战栗吗? 胆敢去犯下被托付的罪行决非易事,但凡惧怕君王命令之人,应当放下所有尊严,并将其从心中驱逐:羞耻心是君王统治的糟糕仆从。
§431Quid huc seniles fessa moliris gradus, §432o fida nutrix, turbidam frontem gerens
你为何带着疲惫、苍老的步伐来到这里,噢,忠实的乳母,带着焦虑的额头满面哀容?
§433et maesta vultu? sospes est certe parens §434sospesque Phaedra stirpis et geminae iugum?
父亲肯定安然无恙吧,淮德拉也安好吗,以及那双生子嗣的纽带?
§435Metus remitte, prospero regnum in statu est §436domusque florens sorte felici viget.
消除你的担忧吧,王国正处于繁盛的状态,兴旺的家族在幸福的运命下蓬勃发展。
§437sed tu beatis mitior rebus veni: §438namque anxiam me cura sollicitat tui, §439quod te ipse poenis gravibus infestus domas.
但请你对这幸福的境遇展现出更温和的态度:因为对你的担忧正困扰着焦虑的我,因为你对自己充满敌意,用沉重的惩罚来克制自己。
§440quem fata cogunt, ille cum venia est miser; §441at si quis ultro se malis offert volens §442seque ipse torquet, perdere est dignus bona §443quis nescit uti.
被命运强迫的人,其悲惨是值得宽恕的;但若有人自愿、主动地将自己献给灾祸,并且折磨自己,那他便配得上失去那些他不知如何享用的恩赐。
potius annorum memor §444mentem relaxa: noctibus festis facem §445attolle, curas Bacchus exoneret graves; §446aetate fruere: mobili cursu fugit,
相反,看在你的年纪上,放松你的心灵:在节日的夜晚举起火炬,让巴克科斯卸下你沉重的忧虑;享受青春吧:它以飞逝的速度逃离。
§447nunc facile pectus, grata nunc iuveni Venus: §448exultet animus, cur toro viduo iaces?
此时胸怀坦荡,此时维纳斯正讨年轻人欢心:让心灵欢跃吧,为何你要躺在形单影只的床上?
§449tristem iuventam solve; nunc cursus rape, §450effunde habenas, optimos vitae dies
解放这沉闷的青春;现在快步疾驰,彻底松开缰绳,不许生命中最美妙的日子流逝。
§451effluere prohibe, propria descripsit deus §452officia et aevum per suos duxit gradus: §453laetitia iuvenem, frons decet tristis senem.
神明已规划了各自的职责,并引导生命度过其特有的阶段:快乐适宜年轻人,愁眉苦脸适宜老人。
§454quid te coherces et necas rectam indolem?
你为何要克制自己,并扼杀这纯正的天性?
§455seges illa magnum fenus agricolae dabit §456quaecumque laetis tenera luxuriat satis,
那种庄稼将会给农夫带来丰厚的回报,只要能在茂盛的农田中肆意生长。
§457arborque celso vertice evincet nemus §458quam non maligna caedit aut resecat" manus:
而那棵树将以其高耸的身姿冠绝整座森林,只要没有不怀好意的手去修剪或砍伐它。
§459ingenia melius recta se in laudes ferunt, §460si nobilem animum vegeta libertas alit.
纯正的天资能更好地走向荣耀,若有活力的自由滋养着高贵的灵魂。
§461truculentus et silvester ac vitae inscius §462tristem iuventam Venere deserta coles?
你要保持这般凶狠、野蛮且不懂生活,抛弃维纳斯而度过凄凉的青春吗?
§463hoc esse munus credis indictum viris, §464ut dura tolerent, cursibus domitent equos §465et saeva bella Marte sanguineo gerant?
你相信这就是强加给男人们的职责吗:去忍受艰难,在奔跑中驯服骏马,并在血腥的马尔斯麾下发动残酷的战争?
§475quam varia leti genera mortalem trahunt §476carpuntque turbam, pontus et ferrum et doli!
各种各样不同形式的死亡如何带走凡人,并掠夺着人群——大海、刀剑和阴谋!
§466providit ille maximus mundi parens, §467cum tam rapaces cerneret Pati manus, §468ut damna semper subole repararet nova.
那个世界最伟大的造物之父早已预料,当他看到命运之手如此贪婪时,便使损失能始终由新的后代来弥补。
§477sed fata credas desse: sic atram Styga §478iam petimus ultro, caelibem vitam probet
但你也许以为死期尚远:于是我们竟主动奔向那黑暗的斯提克斯。
§479sterilis iuventus: hoc erit, quicquid vides, §480unius aevi turba et in semet ruet.
愿不育的青年赞同独身生活:你所看到的一切,都将沦为仅存一代的人群,并自取灭亡。
§469excedat agedum rebus humanis Venus,
那么,就让维纳斯从人类事务中退出吧,

词汇与语法注释

  1. 388procul sit — `sit` 是表示愿望(或命令)的现在时虚拟式。语境中,淮德拉正命令将华丽的衣饰远离自己。
  2. 393vacet — `vacet` 同样是表示愿望的现在时虚拟式。主语为被分词 `sparsus` 修饰的 `crinis`(头发),表达希望头发免受亚述香油喷洒的意愿。
  3. 418sic te ... ferant — 在关系从句后,`sic` 结合愿望虚拟式(`ferant`、`eas`等)构成了“条件式祝愿”的固定句式(“如果这般……愿你……”),以此在祈求女神成全的同时,向其许诺永恒的光荣。
  4. 439quod te ipse poenis gravibus infestus domas — `quod` 是引导原因或事实的连词(“因为”或“即……”)。`infestus` 是与主语 `tu`(或 `ipse`)一致的形容词,在句中充当状语,意为“怀有敌意地”或“自残地”。
  5. 443quis nescit uti — 此处省略了指代前句中 `bona` 的关系代词(即 `[quibus] quis nescit uti`)。`uti` 是支配夺格的动词,省略的关系代词应为夺格,意为“不知如何享用它们的人”。

引用这一段

小塞内卡, 淮德拉 §388-469. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:388-469

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。