§470quae supplet ac restituit exhaustum genus: §471orbis iacebit squalido turpis situ, §472vacuum sine ullis piscibus stabit mare, §473alesque caelo derit et silvis fera §474solis et aer pervius ventis erit.
那补充并恢复枯竭人类的她(维纳斯):世界将躺在荒凉丑陋的荒废之中,大海将空无一鱼地停滞,天空将失去飞鸟,森林将失去野兽,大气将成为仅供风儿穿行的通道。
因此,遵循自然作为生命的引导者吧:常去城市,珍视公民的交往。
§483Non alia magis est libera et vitio carens §484ritusque melius vita quae priscos colat, §485quam quae relictis moenibus silvas amat.
没有比这更自由、更免于恶德、且更好地遵循古老习俗的生活,胜过那离开城墙、热爱森林的生活。
§486non illum avarae mentis inflammat furor §487qui se dicavit montium insontem iugis, §488non aura populi et vulgus infidum bonis, §489non pestilens invidia, non fragilis favor; §490. non ille regno servit aut regno imminens §491vanos honores sequitur aut fluxas opes, §492spei metusque liber, haud illum niger §493edaxque livor dente degeneri petit; §494nec scelera populos inter atque urbes sata §495novit nec omnes conscius strepitus pavet §496aut verba fingit; mille non quaerit tegi §497dives columnis nec trabes multo insolens §498suffigit auro; non cruor largus pias §499inundat aras, fruge nec sparsi sacra §500centena nivei colla summittunt boves: §501sed rure vacuo potitur et aperto aethere §502innocuus errat, callidas tantum feris §503struxisse fraudes novit et fessus gravi §504labore niveo corpus Iliso fovet: §505nunc ille ripam celeris Alphei legit, §506nunc nemoris alti densa metatur loca, §507ubi Lerna puro gelida perlucet vado, §508sedesque mutas: hinc aves querulae fremunt §509ornique ventis lene percussae tremunt §510veteresque fagi.
贪婪之心的狂热不会煽动他,那将自己无罪之身奉献给群山之巅的人;并非民众的呼声与对善人玩弄权术的乌合之众,并非有害的嫉妒,亦非脆弱的恩宠;他不服务于王权,亦不觊觎王位追求虚无的光荣或流转不定的财富,免于希望与恐惧;那漆黑而贪婪的嫉妒绝不会用下贱的牙齿袭击他;他既不知在民众与城市间播下的罪恶,亦不因心中有愧而对任何声响战栗,或是伪造言辞;富有之人不寻求被一千根柱子庇护,亦不傲慢地在梁木上镶嵌黄金;没有大量的鲜血淹没虔敬的祭坛,亦无洒满圣麦的百头白雪般的雄牛俯下颈项:相反,他占有空旷的田野,在开阔的天空下无害地漫步,他只懂得为野兽设下巧妙的陷阱,并在因沉重劳动疲惫时,在白雪般冰凉的伊利索斯河中沐浴身体:时而他漫步于湍急的阿尔斐乌斯河畔,时而测度高耸树林中浓密之地,在那寒冷的勒耳那以清澈的浅滩闪耀之处,以及寂静的居所:自此,哀鸣的鸟儿噪嚷,被风轻拂的水曲柳也在颤动,还有古老的山毛榉。
iuvit aut amnis vagi §511pressisse ripas, caespite aut nudo leves §512duxisse somnos, sive fons largus citas §513defundit undas sive per flores novos §514fugiente dulcis murmurat rivo sonus.
或者,卧在蜿蜒河流的岸边,在裸露的草皮上引入轻盈的睡眠,无论是丰沛的泉水涌出湍急的波涛,还是在鲜花新绽间随着流逝的小溪低吟着甜美的乐音。
§515excussa silvis poma compescunt famem §516et fraga parvis vulsa dumetis cibos §517faciles ministrant, regios luxus procul §518est impetus fugisse: sollicito bibunt §519auro superbi;
从林中摇落的苹果平息了饥饿,从矮灌木丛中采摘的草莓提供简单的食物,远离王室的奢华是逃离的冲动:心怀焦虑,那些傲慢之人用傲慢的金杯饮酒;而用赤裸的手掬起泉水是多么惬意!
quam iuvat nuda manu §520captasse fontem! certior somnus premit §521secura duro membra versantem toro.
更安稳的睡眠压来,当他在硬榻上翻转无忧的四肢时。
§522non in recessu furta et obscuro improbus §523quaerit cubili seque multiplici timens §524domo recondit: aethera ac lucem petit §525et teste caelo vivit, hoc equidem reor
恶人不在隐秘之处与黑暗的卧榻上寻求苟且,亦不因恐惧而将自己隐藏在回廊层叠的深宅中:他寻求大气与光明,并在上天的见证下生活。
我确信,那与神明混处的最初世代所孕育的人们曾如此生活。
§528caecus cupido, nullus in campo sacer §529divisit agros arbiter populis lapis; §530nondum secabant credulae pontum rates: §531sua quisque norat maria; non vasto aggere §532crebraque turre duxerant urbes latus; §533non arma saeva miles aptabat manu §534nec torta clausas fregerat saxo gravi §535ballista portas, iussa nec dominum pati §536iuncto ferebat terra servitium bove: §537sed arva per se feta poscentes nihil §538pavere gentes, silva nativas opes §539et opaca dederant antra nativas domos.
他们并无对黄金的盲目贪欲,田野上亦无神圣的界石在原野上为各族划分土地充当裁判;轻信的船只尚未切开大海:每人都只熟悉自己的海域;城市尚未用巨大的土垒和密集的防御塔来延伸其侧翼;士兵未用双手装备凶残的武器,扭转的投石机亦未用沉重的巨石击碎紧闭的大门,土地也未在被命令服从主人后,与轭上的牛一同承受奴役的劳作:相反,无求于人的各族,依靠土地自身孕育的丰饶得以饱腹,森林赐予天然的财富,幽暗的洞穴提供了天然的家园。
§540rupere foedus impius lucri furor §541et ira praeceps quaeque succensas agit §542libido mentes; venit imperii sitis §543cruenta, factus praeda maiori minor: §544pro iure vires esse.
亵渎神明的贪利狂热、盲目的愤怒,以及驱使着燃起欲火的心灵的欲望;血腥的权力之渴随之降临,弱者成了强者的猎物:力量取代了公理。
tum primum manu §545bellare nuda saxaque et ramos rudes §546vertere in arma: non erat gracili levis §547armata ferro cornus aut longo latus §548mucrone cingens ensis aut crista procul §549galeae comantes: tela faciebat dolor.
那时人们首次用赤手搏斗,并将石头和粗糙的树枝转化为武器:那时并无装有纤细铁尖的轻盈山茱萸木枪,亦无用长长剑刃环绕腰际的长剑,或从远处望见的羽饰飘扬头盔:痛苦(愤怒)制造了武器。
§550invenit artes bellicus Mavors novas §551et mille formas mortis, hinc terras cruor §552infecit omnis fusus et rubuit mare.
好战的马沃尔斯发明了新的技艺与上千种死亡的形式,自此,喷涌的鲜血染红了所有土地,大海亦变作赤色。
§553tum scelera dempto fine per cunctas domos §554iere, nullum caruit exemplo nefas: §555a fratre frater, dextera gnati parens §556cecidit, maritus coniugis ferro iacet §557perimuntque fetus impiae matres suos; §559sed dux malorum femina: haec scelerum artifex §560obsedit animos, huius incestis stupris §561fumant tot urbes, bella tot gentes gerunt
随后,罪恶无休无止地穿行于千家万户,没有哪种不义缺少先例:兄弟倒在兄弟手下,父亲死于儿子的右手,丈夫倒在妻子的利刃之下,不虔敬的母亲消灭了她们自己的骨肉;但女色是诸恶之首:这罪恶的工匠占领了人们的心灵,因其不洁的通奸,如此多的城市冒起浓烟,如此多的民族发动战争