Humanitext Reader

小塞内卡 · 淮德拉 §1102-1198

菲德拉自白诬告与拔剑自尽

第 13 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

忒修斯在被骏马无情撕裂的希波吕托斯遗体前哀悼,此时菲德拉出现,坦白了自己的诬陷纯属谎言,随后拔剑自尽。

§1102dominumque rumpunt, inde semanimem secant §1103virgulta, acutis asperi vepres rubis §1104omnisque truncus corporis partem tulit.
然后[它们挣断缰绳并]将主人撕碎,接着那半死不活的身体被灌木割碎,长满尖锐野蔷薇的荆棘,每一个树干都带走了他身体的一部分。
§1105errant per agros funebris famuli manus, §1106per illa qua distinctus Hippolytus loca §1107longum cruenta tramitem signat nota, §1108maestaeque domini membra vestigant canes.
悲伤的仆人群体在田野间徘徊,经过那些被撕裂的希波吕托斯用血淋淋的印记标记出长长道路的地方,忧伤的猎犬寻找着主人的肢体。
§1109necdum dolentum sedulus potuit labor §1110explere corpus, hocine est formae decus?
哀悼者们勤勉的努力至今也无法拼凑出完整的身躯。 这就是昔日美貌的荣光吗?
§1111qui modo paterni clarus imperii comes §1112et certus heres siderum fulsit modo, §1113passim ad supremos ille colligitur rogos §1114et funeri confertur.
那个刚才还是父亲帝国辉煌的同伴、命中注定的天界继承者,刚才还在闪耀的青年,如今为了最后的火葬堆而被四处收集,并被拼凑起来以行葬礼。
§1114bO nimium potens, §1115quanto parentes sanguinis vinclo tenes. §1116natura, quam te colimus inviti quoque: §1117occidere volui noxium, amissum fleo.
哦,过于强大的力量啊,你用多么紧密的血缘纽带束缚着父母,大自然啊,即使我们不情愿,也同样敬畏着你:他有罪时我欲杀之,如今逝去我却为他哀哭。
§1118Gaudere non est ipse quod voluit potens.
那有能力做自己想做之事的人本身也无法感到快乐。
§1119Equidem malorum maximum hunc cumulum reor, §1120si abominaiida casus optanda efficit.
确实,我认为这是灾难的最大堆积,如果命运让曾经期盼的事情变得令人厌恶。
§1121Et si odia servas, cur madent fletu genae?
如果你还怀着恨意,为什么你的面颊被泪水浸湿?
§1122Quod interemi non, quod amisi fleo.
我哭泣不是因为我杀了他,而是因为我失去了他。
§1123Quanti casus humana rotant!
多么巨大的变故在轮转着人间的事务!
§1124minor in parvis Fortuna furit §1125leviusque ferit leviora deus; §1126servat placidos obscura quies §1127praebetque senes casa securos.
命运对卑微者的狂暴较小,神明对轻微的事物打击也较轻;默默无闻的宁静保护着温和的人,茅舍让安详的老人们无忧无虑。
§1128Admota aetheriis culmina sedibus §1129Euros excipiunt, excipiunt Notos, §1130insani Boreae minas §1131imbriferumque Corum.
那些接近天宇住所的峰峦承受着东风,承受着南风,狂暴的北风的威胁以及带来降雨的西北风。
§1132Raros patitur fulminis ictus §1133umida vallis: §1134tremuit telo Iovis altisoni §1135Caucasus ingens Plirygiurnque nemus §1136matris Cybeles: metuens caelo §1137Iuppiter alto vicina petit; §1138non capit umquam magnos motus §1139humilis tecti plebeia domus.
潮湿的谷地很少遭受雷电的袭击;在高声轰鸣的朱庇特的武器下震颤的,是巨大的高加索山和母亲西贝乐的弗里吉亚树林:朱庇特畏惧高天,故寻找邻近的高处施以打击;而平民的、低矮屋顶的房屋从不遭受巨大的动荡。
§1141Volat ambiguis mobilis alis §1142hora, nec ulli praestat velox §1143Fortuna fidem,
流逝的时光展着飘忽的羽翼飞逝,迅疾的命运不向任何人保持忠诚。
§1144hic qui clari sidera mundi §1145nitidumque diem morte relicta. §1146luget maestos tristis reditus §1147ipsoque magis flebile Averno §1148sedis patriae videt hospitium.
这个人,将明亮世界的星辰和灿烂的白昼因死亡而抛在身后[而归来],他悲痛地哀叹这忧伤的归途,并看着这比阿佛纳斯地狱本身更令人痛哭的祖国居所的款待。
§1149Pallas Actaeae veneranda genti, §1150quod tuus caelum superosque Theseus §1151spectat et fugit Stygias paludes, §1152casta nil debes patruo rapaci: §1153constat inferno numerus tyranno.
帕拉斯,阿克泰亚人民所敬仰的女神,因为你的忒修斯得以注视天空与诸神并逃离了斯堤克斯的沼泽,贞洁的你并不欠你那贪婪的叔父任何恩情:地狱暴君治下的死亡人数依然保持着恒定。
§1154Quae vox ab altis flebilis tectis sonat
那从高大殿宇中传出的悲哀之声是什么?
§1155strictoque vaecors Phaedra quid ferro parat?
发疯的菲德拉手持出鞘的利刃企图做些什么?
§1156Quis te dolore percitam instigat furor?
什么狂躁激荡着被痛苦打击的你?
§1157quid ensis iste quidve vociferatio §1158planctusque supra corpus invisum volunt?
那把剑,那高声的呼喊,以及在憎恶的遗体上捶胸顿足的哀号到底想要表达什么?
§1159Me, me, profundi saeve dominator freti, §1160invade et in me monstra caerulei maris §1161emitte, quicquid intimo Tethys sinu §1162extrema gestat, quicquid Oceanus vagis §1163complexus undis ultimo fluctu tegit,
我,是我,深邃海洋的残酷主宰啊,攻击我吧,把蔚蓝色大海的怪物向我释放,无论是忒提斯在最深处的怀抱中、大地的尽头所孕育的一切,还是大洋以漂泊的波涛所环绕、用最遥远的浪潮所掩盖的一切。
§1164o dure Theseu semper, o numquam ad tuos §1165tuto reverse: gnatus et genitor nece §1166reditus tuos luere; pervertis domum §1167amore semper coniugum aut odio nocens.
哦,永远冷酷的忒修斯,哦,永远不曾安全回到自己人身边的父亲:儿子和父亲都用生命偿还了你的归来;你总是因对妻子的爱或恨而作恶,将家庭毁灭。
§1168Hippolyte, tales intuor vultus tuos §1169talesque feci? membra quis saevus Sinis §1170aut quis Procrustes sparsit aut quis Cresius,
希波吕托斯,我看着你这样的容颜,是我让它变成这样的吗? 是哪个残忍的西尼斯、或哪个普罗克鲁斯忒斯撕碎了你的肢体?
§1171Daedalea vasto claustra mugitu replens, §1172taurus biformis ore cornigero ferox §1173divulsit? heu me.
还是那头克里特的雄牛,用巨大的吼叫声震响了代达罗斯的迷宫,那头长着双角、面目狰狞、身形双重的恶兽,将你撕裂? 可怜的我啊。
quo tuus fugit decor
你的美貌逃往了何处?
§1174oculique nostrum sidus? exanimis iaces?
你那曾是我们的星辰的眼睛呢? 你已毫无生机地躺下了吗?
§1175ades parumper verbaque exaudi mea— §1176nil turpe loquimur: hac manu poenas tibi §1177solvam et nefando pectori ferrum inseram §1178animaque Phaedram pariter ac scelere exuam, §1179et te per undas perque Tartareos lacus. §1180per Styga, per amnes igneos amens sequar.
请稍作停留,听听我的话语—— 我所说绝非无耻之言:我将用这双手向你谢罪,把利刃刺入这罪恶的胸膛,以此让菲德拉同时摆脱生命与罪孽,我将穿过波涛,穿过塔尔塔罗斯的湖泊,穿过斯堤克斯,穿过烈火之河,疯狂地追随你。
§1181placemus umbras: capitis exuvias cape §1182laceraeque frontis accipe abscisam comam.
让我们抚慰亡魂吧:拿去我头上的饰物,接受从这被揉碎的额头上割下的发丝。
§1183non licuit animos iungere, at certe licet §1184iunxisse fata.
结合心灵是不被允许的,但至少允许结合命运。
morere, si casta es, viro; §1185si incesta, amori, coniugis thalamos petam
如果你是贞洁的,就为丈夫而死;如果你是不洁的,就为爱而死。 我还要回到丈夫的卧榻吗?
§1186tanto impiatos facinore? hoc derat nefas,
那卧榻已被如此巨大的罪行玷污。
§1187ut vindicato sancta fruereris toro.
正缺少这样的恶行:好让你,一个贞洁的女人,去享受洗刷了嫌疑的床榻。
§1188o mors amoris una sedamen mali, §1189o mors ^pudoris maximum laesi decus, §1190confugimus ad te: pande placatos sinus.
哦,死亡,邪恶爱情的唯一慰藉,哦,死亡,受损贞洁的最大荣耀,我们向你奔去:敞开你温和的怀抱吧。
§1191Audite, Athenae, tuque, funesta pater §1192peior noverca: falsa memoravi et nefas, §1193quod ipsa demens pectore insano hauseram, §1194mentita finxi.
听着,雅典,还有你,这位比继母更具毁灭性的父亲:我说了谎,那份罪恶是我自己疯狂地在失去理智的心中孕育,我用谎言虚构了它。
vana punisti pater, §1195iuvenisque castus crimine incesto iacet, §1196pudicus, insons— recipe iam mores tuos.
父亲,你惩罚了虚妄之事,而那贞洁的青年却因不贞的罪名而躺下,他是纯洁无辜的——现在认清他真正的品性吧。
§1197mucrone pectus impium iusto patet §1198cruorque sancto solvit inferias viro.
我罪恶的胸膛向着正义的剑刃敞开,我的鲜血向这位神圣的男子献上祭礼。

词汇与语法注释

  1. §1102dominumque rumpunt — 这是一个高度修辞化的轭式搭配(zeugma),其中主动词 rumpunt 同时支配抽象名词 moram(拖延)和具象名词 dominum(主人,即希波吕托斯)。对前者而言意为“打破拖延”(毫不迟疑地奔跑),对后者而言意为“扯碎主人”(或挣断束缚他的缰绳)。
  2. §1112siderum — 属格 siderum(星辰的)修饰其前的 heres(继承人)。“星辰的继承人”是一个隐喻,暗示了忒修斯家族神圣而高贵的血统。第二个 modo 是意为“刚才”的副词,与前一行的 qui modo 相呼应。
  3. §1118Gaudere non est — 短语 non est 是无人称用法,意为“不可能”或“不被允许”(相当于 non licet)。potens(有力量者)作为实质上的主语,与包含先行词的关系从句 quod voluit(他所期望的事)相结合。
  4. §1136metuens caelo alto vicina petit — 分词 metuens(畏惧,防范)以 caelo alto(高天)为其补语,而 petit(袭击,寻找)的宾语则是 vicina(与之邻近的高处)。此句描述了朱庇特的雷霆因警惕高天而专挑接近天空的高处打击的自然规律。
  5. §1144hic qui clari — 这里的 hic(此人)指代从冥界归来的忒修斯。第1144-1145行包含 morte relicta(将死亡抛在脑后,即生还)的关系从句引导至第1146行的主动词 luget(哀叹)和第1148行的 videt(看见),虽然句法上有些许省略或混乱,但整体上以忒修斯为主语进行解读。
  6. §1153constat inferno numerus tyranno — 此处 constat 意为“保持恒定”或“不发生变化”。这表达了一种残酷的讽刺:虽然忒修斯逃离了冥界(使亡者减少了一人),但希波吕托斯却代替他死去并降入阴间,因此对于地狱暴君(哈迪斯)而言,死者的总数(numerus)依然保持不变。
  7. §1183ut vindicato sancta fruereris toro — ut 从句作为同位语或结果从句,解释前句中的 hoc derat nefas(唯独缺少这一恶行)。这表达了菲德拉的自嘲:只有通过她自杀这一最终的罪恶,才能洗刷希波吕托斯的嫌疑,使他作为一个清白的人(sancta)去享受那得以昭雪的床榻。

引用这一段

小塞内卡, 淮德拉 §1102-1198. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:1102-1198

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。