Humanitext Reader

小塞内卡 · 淮德拉 §1199-1280

忒修斯的自责与收敛希波吕托斯遗体

第 14 段,共 14 段 · 拉丁语

内容简介

菲德拉在劝告忒修斯随她同赴冥界后自尽身亡。忒修斯在极度内疚中渴望得到地狱的惩罚,他亲手将希波吕托斯支离破碎的遗体重新拼合,并下令举行皇家葬礼,同时诅咒菲德拉的尸骨被泥土沉重地压在深处。

§1199Quid facere rapto debeas gnato parens. §1200disce a noverca: condere Acherontis plagis.
关于对被夺走的儿子应当做什么,父亲啊,从继母那里学习吧:将自己隐藏在阿刻戎的领域中。
§1201Pallidi fauces Averni vosque, Taenarei specus, §1202unda miseris grata Lethes vosque, torpentes lacus, §1203impium rapite atque mersum premite perpetuis malis,
苍白阿佛纳斯的深渊啊,还有你们,泰纳罗斯的洞穴,令不幸者欣喜的勒忒之水啊,还有你们,迟钝的湖泊,夺走这个不义之人,并用永恒的灾难将他淹没压制吧。
§1204nunc adeste, saeva ponti monstra, nunc vastum mare, §1205ultimo quodcumque Proteus aequorum abscondit sinu, §1206meque ovantem scelere tanto rapite in altos gurgites,
现在降临吧,深海的凶猛怪物们,现在广阔的海洋啊,普罗透斯在水域最深处隐藏的一切,将我这为如此大罪而狂喜的人夺入深邃的漩涡中吧。
§1207tuque semper, genitor, irae facilis assensor meae, §1208morte facili dignus haud sum qui nova natum nece §1209segregem sparsi per agros quique, dum falsum nefas §1210exsequor vindex severus, incidi in verum scelus.
还有你,父亲,总是轻易顺从我的怒火,我不配得到轻松的死亡,是我用奇异的死法将儿子撕裂并散落于田野间,也是我,当作为严厉的复仇者惩治虚假的罪恶时,落入了真正的罪行之中。
§1211sidera et manes et undas scelere complevi meo: §1212amplius sors nulla restat; regna me norunt tria.
我用我的罪行填满了星空、亡魂与波涛:再无多余的命运留存;三个王国都已认得我。
§1213In hoc redimus? patuit ad caelum via,
我们重返此处就是为了这个吗?
§1214bina ut viderem funera et geminam necem, §1215caelebs et orbus funebres una face §1216ut concremarem prolis ac thalami rogos?
通往上天之路敞开,难道是为了让我目睹两场葬礼和双重的死亡,让孤身一人且无子嗣的我,用同一支火炬去点燃子孙与婚姻的火葬堆吗?
§1217donator atrae lucis, Alcide, tuum §1218Diti remitte munus; ereptos mihi
黑暗之光的赐予者,阿尔喀得斯啊,将你的恩赐归还给迪斯吧;将从我这里夺走的亡魂归还给我。
§1219restitue manes, impius frustra invoco §1220mortem relictam— crudus et leti artifex, §1221exitia machinatus insolita effera, §1222nunc tibimet ipse iusta supplicia irroga.
不义的我徒劳地呼唤着被抛弃的死——冷酷的死之匠人啊,曾谋划罕见而野蛮的毁灭之人,现在给你自己施加正义的惩罚吧。
§1223pinus coacto vertice attingens humum §1224caelo remissum findat in geminas trabes, §1225mittarve praeceps saxa per Scironia?
让被迫弯曲、顶端触地的松树,在释放回天空时将我撕裂成双重的树干,还是我应当从斯基隆的岩石上坠落下去?
§1226graviora vidi, quae pati clausos iubet §1227Phlegethon nocentes igneo cingens vado: §1228quae poena memet maneat et sedes, scio.
我见过更沉重的惩罚,那是弗勒格同以烈火之流环绕罪人,命令被囚禁者所承受的:什么样的刑罚和居所等待着我,我清楚。
§1229umbrae nocentes, cedite et cervicibus §1230bis, his repositum degravet fessas manus §1231saxum, seni perennis Aeolio labor-, §1232me ludat amnis ora vicina alluens; §1233vultur relicto transvolet Tityo ferus §1234meumque poenae semper accrescat iecur; §1235et tu mei requiesce Perithoi pater: §1236haec incitatis membra turbinibus ferat §1237numquam resistens orbe revoluto rota.
有罪的亡魂啊,让开,让那块安放于此、此处的巨石,压碎我疲惫的双臂—— 那是埃俄罗斯老人的永恒劳苦—— 让流经邻近嘴唇的河水愚弄我;让凶猛的秃鹫离开提堤俄斯,飞到这里,让我那因惩罚而不断生长的肝脏供其啄食;还有你,我的庇里托俄斯的父亲,安息吧:让那永不停止转动、轮盘回旋的战车,在迅疾的旋风中带走这些肢体。
§1238dehisce tellus, recipe me dirum chaos, §1239recipe, haec ad umbras iustior nobis via est: §1240gnatum sequor— ne metue qui manes regis: §1241casti venimus; recipe me aeterna domo §1242non exiturum, non movent divos preces;
裂开吧,大地;接纳我,可怕的混沌,接纳吧,这条通往亡魂之路对我们而言更为正当:我追随儿子而去——掌管亡魂的主宰啊,不要害怕:我们以贞洁之身前来;在永恒的家园中接纳我,不再走出。
§1243at si rogarem scelera, quam proni forent.
祈祷无法打动神明;但如果我祈求罪恶,他们会是多么顺从啊。
§1244Theseu, querelis tempus aeternum manet: §1245nunc iusta nato solve et absconde ocius §1246dispersa foede membra laniatu effero.
忒修斯,悲叹的时间是永恒的:现在为儿子履行葬礼,并迅速掩埋那些因野蛮撕扯而无惨散落的肢体。
§1247Huc, huc reliquias vehite cari corporis §1248pondusque et artus temere congestos date.
到这里,到这里运送亲爱尸体的遗骸,将重量和胡乱堆积的肢体放在此处。
§1249Hippolytus hic est? crimen agnosco meum:
这是希波吕托斯吗?
§1250ego te peremi; neu nocens tantum semel §1251solusve fierem, facinus ausurus parens §1252patrem advocavi.
我承认我的罪行:我杀害了你;而且,为了不让我仅一次犯罪或独自一人成为罪人,作为敢于犯下罪行的父亲,我呼唤了我的父亲。
munere en patrio fruor, §1253o triste fractis orbitas annis malum!
看啊,我享受着父亲的恩赐,哦,破碎岁月中丧失子嗣的悲哀灾难!
§1254complectere artus, quodque de nato est super, §1255miserande, maesto pectore incumbens fove.
拥抱这些肢体,将儿子剩下的部分,可怜的人啊,伏在上面用悲伤的胸膛去温暖。
§1256Disiecta genitor membra laceri corporis §1257in ordinem dispone et errantes loco §1258restitue partes: fortis hic dextrae locus, §1259hic laeva frenis docta moderandis manus §1260ponenda: laevi lateris agnosco notas.
父亲啊,将这被撕裂身体的散落肢体顺次排列,将偏离原位的部分归还于其处:这里是强壮右手的归宿,这里是熟练操控缰绳的左手应当安放之处:我认出了左肋的痕迹。
§1261quam magna lacrimis pars adhuc nostris abest!
还有多么庞大的一部分,至今还缺席于我们的眼泪之中!
§1262Durate trepidae lugubri officio manus, §1263fletusque largos sistite, arentes genae, §1264dum membra nato genitor adnumerat suo
坚持住,在悲哀的仪式中颤抖的双臂,止住汹涌的泪水吧,干枯的面颊,当父亲为他的儿子数点肢体,重塑身体之时。
§1265corpusque fingit, hoc quid est forma carens §1266et turpe, multo vulnere abruptum undique?
——这没有形状且丑陋、因多处伤口而四处断裂的东西是什么?
§1267quae pars tui sit dubito; sed pars est tui: §1268hic, hic repone, non suo, at vacuo loco.
我怀疑这是你身体的哪一部分;但这确是你的一部分:在这里,在这里放好它,不是在它原有的、而是在空出的地方。
§1269haecne illa facies igne sidereo nitens, §1270inimica flectens lumina? huc cecidit decor?
这就是那张因星火而闪耀、转动着敌意眼光的面庞吗? 美貌竟堕落至此?
§1271o dira fata, numinum o saevus favor!
哦,可怕的命运,哦,神明残忍的眷顾!
§1272sic ad parentem natus ex voto redit?
儿子就是这样因着誓言回到父亲身边的吗?
§1273en haec suprema dona genitoris cape, §1274saepe efferendus; interim haec ignes ferant.
看啊,接受父亲这最后的礼物吧,多次被抬出安葬的人啊;与此同时,让烈火带走这些吧。
§1275Patefacite acerbam caede funesta domum: §1276Mopsopia claris tota lamentis sonet, §1277vos apparate regii flammam rogi; §1278at vos per agros corporis partes vagas §1279inquirite.
敞开这因致命杀戮而痛苦的居所:让整个莫普索皮亚因响亮的哀歌而回荡,你们去准备皇家火葬堆的火焰;而你们,去田野中搜寻散落的身体部分。
istam terra defossam premat, §1280gravisque tellus impio capiti incubet.
让泥土掩埋并压紧那个女人,让沉重的土地压在她不义的头上。

词汇与语法注释

  1. §1199Quid facere rapto debeas gnato parens — rapto 是动词 rapio的虚拟被动分词,此处意为“被夺走的、死去的”,修饰与格 gnato。debeas 是引导间接疑问句的现在时虚拟式。整句意为“作为父亲,对于被夺走的儿子应当做什么”。
  2. §1200condere — 动词 condo(隐藏、掩埋)的被动语态第二人称单数命令式。此处具有“将你自身隐藏起来,即自尽吧”的含义,是菲德拉对忒修斯的最后命令。
  3. §1206ovantem — 动词 ovo(凯旋、狂喜)的现在分词单数宾格,修饰 me。忒修斯反讽式地将自己描绘为“在如此大罪中欢呼雀跃的自己”。
  4. §1217donator atrae lucis — atrae lucis(黑暗之光)指从冥界重回人世。赫拉克勒斯(Alcides)将忒修斯从冥府带回并赋予其“人世之光”,此处被忒修斯悲痛地称作“黑暗(令人厌恶)之光的赠予者”。
  5. §1230bis, his — 部分版本作 his, his 重叠指示。本译文将其处理为“在此处,在此处(安放)”,指的是忒修斯希望将西西弗斯的巨石压在自己双臂上的位置。
  6. §1250neu nocens tantum semel / solusve fierem — 带 neu 的虚拟式 fierem 引导否定目的或结果从句,意为“免得我仅一次犯罪,或者免得我独自成为罪人”。这表达了忒修斯对其轻易唤起波塞冬之诅咒从而连累父亲的自嘲。
  7. §1256genitor — 主格或呼格。忒修斯在这里作为“父亲”对自己进行劝诫或命令,标志着他开始动手将儿子支离破碎的遗体重新拼合的悲剧性叙述。
  8. §1274saepe efferendus — 动词 effero(为了葬礼而运出尸体)的动词性形容词。因为希波吕托斯身体粉碎,需要“多次被抬出安葬”,这是对遗体破碎惨状的极度悲剧性的讽刺表述。

引用这一段

小塞内卡, 淮德拉 §1199-1280. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:1199-1280

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。