Humanitext Reader

奥维德 · 黑海书简 §1.1.1-1.1.80

致布鲁图斯的题献与更换流放地的恳求

第 1 段,共 52 段 · 拉丁语

内容简介

流放到托米斯的诗人纳索致信友人布鲁图斯,寄去一部非关爱情的悲伤新诗集,诉说自己的悔改与对恺撒的忠诚,期盼能换到一处较温和的流放地。

§1.1.1Naso Tomitanae iam non novus incola terrae §1.1.2hoc tibi de Getico litore mittit opus.
纳索,如今已不再是托米斯土地的新居民,从盖塔海岸向你寄去这部作品。
§1.1.3si vacat, hospitio peregrinos. Brute, libellos §1.1.4excipe, dumque aliquo, quolibet abde loco.
布鲁图斯啊,若有闲暇,请以好客之情收下这些来自异乡的小书,并将它们藏在随便什么地方。
§1.1.5publica non audent intra monimenta venire, §1.1.6ne suus hoc illis clauserit auctor iter.
它们不敢进入公共纪念建筑,唯恐它们自己的作者为它们关闭了这条通道。
§1.1.7a! quotiens dixi ‘certe nil turpe docetis: §1.1.8ite, patet castis versibus ille locus!
啊! 我曾多少次说过:“你们绝没有教授任何下流之事;去吧,那地方对纯洁的诗句是敞开的!
§1.1.9non tamen accedunt, sed, ut aspicis ipse, latere §1.1.10sub Lare privato tutius esse putant,
” 然而它们并不靠近,而是正如你所见,它们认为隐匿在私人保护神之下更为安全。
§1.1.11quaeris ubi hos possis nullo componere laeso?
你问在哪里可以安放这些书而不伤害任何人?
§1.1.12qua steterant Artes, pars vacat illa tibi.
曾经陈列《艺术》的地方,那一部分正为你空着。
§1.1.13Quid veniant, novitate roges fortasse sub ipsa.
在这新奇的事物面前,你或许会问它们为何而来。
§1.1.14accipe, quodcumque est, dummodo non sit amor.
接受吧,无论它是什么,只要不是“爱”。
§1.1.15invenies, quamvis non est miserabilis index, §1.1.16non minus hoc illo triste, quod ante dedi.
你会发现,虽然目录并不令人哀怜,但这部作品并不比我以前给出的那部少些悲哀。
§1.1.17rebus idem, titulo differt; et epistula cui sit §1.1.18non occultato nomine missa docet.
内容相同,唯标题不同;而这封信是寄给谁的,靠着未曾隐瞒的名字,信本身已作了说明。
§1.1.19nec vos hoc vultis, sed nec prohibere potestis, §1.1.20Musaque ad invitos officiosa venit.
你们不希望这样,但也无法阻止,缪斯甚至会主动来到不情愿的人身边。
§1.1.21quicquid id est, adiunge meis.
无论它是什么,将它加入我的作品中吧。
nihil impedit ortos §1.1.22exule servatis legibus urbe frui.
没有什么能阻碍那些由流放者所生的人,在遵守法律的情况下,享受这座城市。
§1.1.23quod metuas non est.
没有什么好害怕的。
Antoni scripta leguntur, §1.1.24doctus et in promptu scrinia Brutus habet.
安东尼的著作照样有人阅读,博学的布鲁图斯也将书箱准备在手边。
§1.1.25nec me nominibus furiosus confero tantis: §1.1.26saeva deos contra non tamen arma tuli.
我并未疯狂到将自己与如此伟大的名字相提并论;然而我并未拿起凶残的武器对抗神明。
§1.1.27denique Caesareo, quod non desiderat ipse, §1.1.28non caret e nostris ullus honore liber,
总之,在我的书里,没有一本缺少对恺撒的敬意,这也是他自己所不排斥的。
§1.1.29si dubitas de me, laudes admitte deorum, §1.1.30et carmen dempto nomine sume meum.
如果你对我有所怀疑,请接纳对众神的赞美,并隐去我的名字,收下我的诗。
§1.1.31adiuvat in bello pacatae ramus olivae: §1.1.32proderit auctorem pacis habere nihil?
战争中,和平的橄榄枝能有所助益;拥有一位和平的缔造者,难道毫无用处吗?
§1.1.33eum foret Aeneae cervix subiecta parenti, §1.1.34dicitur ipsa viro flamma dedisse viam: §1.1.35fert liber Aeneaden, et non iter omne patebit?
当埃涅阿斯的肩膀屈于父亲之下时,据说火焰本身也为这男子让了路:书中承载着埃涅阿斯的后代,难道所有的道路都不会敞开吗?
§1.1.36at patriae pater hic, ipsius ille fuit.
但这位是祖国之父,而那一位只是他自己的父亲。
§1.1.37ecquis ita est audax, ut limine cogat abire §1.1.38iactantem Pharia tinnula sistra manu?
有谁竟如此大胆,以至于要将用法老之手摇晃着发声的系统的人赶出门槛?
§1.1.39ante deum Matrem cornu tibicen adunco §1.1.40cum canit, exiguae quis stipis aera negat?
当笛手在众神之母面前吹奏弯角笛吹奏之时,谁会拒绝施舍微薄的铜钱?
§1.1.41scimus ab imperio fieri nil tale Dianae: §1.1.42unde tamen vivat, vaticinator habet,
我们知道,狄安娜的旨意并不要求这样的事情;然而预言者却借此得以谋生。
§1.1.43ipsa movent animos superorum numina nostros, §1.1.44turpe nec est tali credulitate capi.
天神的神威本身就打动了我们的心灵,被这种虔信所俘获也并非耻辱。
§1.1.45en ego pro sistro Phrygiique foramine buxi §1.1.46gentis Iuleae nomina sancta fero.
看啊,我代替了系统和弗里吉亚的木笛,承载着尤里乌斯家族的神圣名字。
§1.1.47vaticinor moneoque.
我预言并警告。
locum date sacra ferenti!
给承载神圣之物的人让路!
§1.1.48non mihi, sed magno noscitur ille deo.
他的显赫不因我,而因伟大的神而被世人所知。
§1.1.49nec quia vel merui vel sensi principis iram, §1.1.50a nobis ipsum nolle putate coli.
也不要因为我配受或感受到了君主的愤怒,就以为我们不愿崇敬他。
§1.1.51vidi ego linigerae numen violasse fatentem §1.1.52Isidis Isiacos ante sedere focos, §1.1.53alter, ob huic similem privatus lumine culpam, §1.1.54clamabat media se meruisse via.
我曾亲眼看见承认侵犯了身着亚麻衣的伊西斯神威的人,坐在伊西斯的祭坛前,另一个因类似的罪过而被夺去光明的人,在路中央大喊自己是罪有应得。
§1.1.55talia caelestes fieri praeconia gaudent, §1.1.56ut sua quid valeant numina teste probent.
天上的神明乐于看到这样的昭示,以便通过见证人来证明他们自己的神威有多么强大。
§1.1.57saepe levant poenas ereptaque lumina reddunt, §1.1.58eum bene peccati paenituisse vident.
他们常常减轻惩罚,归还被夺去的光明,当他们看到罪人已经真正悔改。
§1.1.59paenitet, o! si quid miserorum creditur ulli,
他正在悔改——啊!
§1.1.60paenitet, et facto torqueor ipse meo.
如果不幸之人的话还有一丝可信度—— 他正在悔改,我自己也为自己的所作所为备受折磨。
§1.1.61cumque sit exilium, magis est mihi culpa dolori; §1.1.62estque pati poenam, quam meruisse, minus,
尽管这是流放,我的过错却更令我痛苦;承受惩罚,比配受惩罚,痛苦更少。
§1.1.63ut mihi di faveant, quibus est manifestior ipse, §1.1.64poena potest demi, culpa perennis erit.
愿神明眷顾我,对他们来说他本身更加显明,惩罚或许可以免除,但过错将永远存在。
§1.1.65mors faciet certe, ne sim, cum venerit, exul: §1.1.66ut non peccarim mors quoque non faciet,
死亡一旦降临,确实会使我不再是流放者;但死亡也无法使我未曾犯下罪过。
§1.1.67non igitur mirum, si mens mea tabida facta §1.1.68de nive manantis more liquescit aquae,
因此,如果我的心灵变得衰弱,像雪中流出的水一样融化,也并不奇怪。
§1.1.69estur ut occulta vitiata teredine navis, §1.1.70aequorei scopulos ut cavat unda salis, §1.1.71roditur ut scabra positum robigine ferrum §1.1.72conditus ut tineae carpitur ore liber, §1.1.73sic mea perpetuos curarum pectora morsus, §1.1.74fine quibus nullo conficiantur, habent.
如同船只被隐藏的船蛆蛀蚀,如同咸海的波浪掏空礁石,如同搁置的铁被粗糙的铁锈咬蚀,如同收藏的书被蠹虫的口啃食,同样,我的胸膛承受着忧虑的不断啃咬,它们在无休止中将我折磨至尽。
§1.1.75nec prius hi mentem stimuli quam vita relinquet, §1.1.76quique dolet, citius quam dolor ipse, cadet.
在生命离去之前,这些痛苦的针刺不会离开我的心灵,承受痛苦的人,将比痛苦本身更快倒下。
§1.1.77hoc mihi si superi, quorum sumus omnia, credent, §1.1.78forsitan exigua dignus habebor ope, §1.1.79inque locum Scythico vacuum mutabor ab arcu.
如果天上的神明相信这一点,或许我会被认为配得上微薄的帮助,并且我将被转移到一个远离斯基泰之弓的空闲之地。
§1.1.80plus isto, duri, si precer, oris ero. ’
如果我祈求得比这更多,我将是一个过于厚颜无耻的人。 ”

词汇与语法注释

  1. §1.1.6ne suus hoc illis clauserit auctor iter — ne 引导的从句在此作为表示恐惧的从句(“唯恐……”)或否定目的从句。clauserit 为虚拟式完成时,表示对已发生之事的担忧。
  2. §1.1.21nihil impedit ortos exule servatis legibus urbe frui — ortos 是作名词使用的宾格分词(“出生者”),作为不定式 frui 的逻辑主语。exule 是来源夺格,修饰 ortos。urbe 是 frui 的夺格宾语。servatis legibus 是夺格绝对结构。
  3. §1.1.33eum foret — 文本或排版上的异体字,其中 eum 替代了连词 cum(“当……时”),与未完成过去时虚拟式 foret(esset 的异体)连用,引导时间/环境从句。
  4. §1.1.48non mihi, sed magno noscitur ille deo — 与格 mihi 和 deo 与被动语态动词 noscitur 连用,作为施事与格(或判定者与格),意为“被我/被伟大的神所知”。
  5. §1.1.62estque pati poenam, quam meruisse, minus — 比较句的倒装结构。实际结构为 pati poenam minus [dolori] est quam meruisse [poenam],意为“承受惩罚比配受惩罚痛苦更少”。

引用这一段

奥维德, 黑海书简 §1.1.1-1.1.80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi009.humanitext-lat2:1.1.1-1.1.80

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。