Humanitext Reader

奥维德 · 哀怨集 §1.1.1-1.1.64

向诗集交代前往罗马的嘱托与告诫

第 1 段,共 60 段 · 拉丁语

内容简介

奥维德将自己的诗集拟人化,命令它独自前往罗马,并吩咐它保持朴素哀伤的装束以契合流亡者的身份。他诉说了自己在恶劣环境下的创作艰难,并叮嘱诗集在罗马城内如何谨慎行事。

§1.1.1Parve—nec invideo—sine me, liber, ibis in urbem, §1.1.2ei mihi, quod domino non licet ire tuo!
小书啊——我并不嫉妒——没有我陪同,你将独自前往那座伟大的城市,唉,可怜的我,因为你的主人不被允许前往!
§1.1.3vade, sed incultus, qualem decet exulis esse §1.1.4infelix habitum temporis huius habe.
去吧,但不要装帧,正如一个流亡者的书所应当的那样;带着这不幸时日的装束。
§1.1.5nec te purpureo velent vaccinia fuco— §1.1.6non est conveniens luctibus ille color— §1.1.7nec titulus minio, nec cedro charta notetur, §1.1.8candida nec nigra cornua fronte geras.
不要让紫红色的染料包裹你—— 那种颜色并不适合哀悼者—— 不要用朱砂标写书名,也不要用杉木油香润纸张,不要在你黑色的切口上戴着白色的轴头。
§1.1.9felices ornent haec instrumenta libellos; §1.1.10fortunae memorem te decet esse meae.
让这些装饰去装点幸福的书籍吧;你应该记住我的命运。
§1.1.11nec fragili geminae poliantur pumice frontes, §1.1.12hirsutus sparsis ut videare comis, §1.1.13neve liturarum pudeat; qui viderit illas, §1.1.14de lacrimis factas sentiet esse meis.
不要用易碎的轻石去打磨两端,好让你显得蓬头垢面,也不要为涂改的痕迹感到羞耻;看到它们的人,都会明白那是我的泪水造成的。
§1.1.15vade, liber, verbisque meis loca grata saluta: §1.1.16contingam certe quo licet illa pede.
去吧,书啊,用我的话向那些令人留恋的地方问好:我一定会用唯一被允许的脚触及那里。
§1.1.17siquis, ut in populo, nostri non inmemor illi, §1.1.18siquis, qui, quid agam, forte requirat, erit, §1.1.19vivere me dices, salvum tamen esse negabis; §1.1.20id quoque, quod vivam, munus habere dei.
如果在那里的众人中,有人还没有忘记我们,如果有人碰巧打听我近况如何,你要说我还活着,但要否定我安好;还要说,甚至连我还活着这件事,也是神明的恩赐。
§1.1.21atque ita tu tacitus—quaerenti plura legendus — §1.1.22ne, quae non opus est, forte loquare, cave!
就这样,你保持沉默——只有向探求更多的人展示去读—— 当心,别碰巧说出不需要说的话!
§1.1.23protinus admonitus repetet mea crimina lector, §1.1.24et peragar populi publicus ore reus.
读者一经提醒,立刻会重提我的罪状,我将被众人口口相传,作为公敌被审判。
§1.1.25tu cave defendas, quamvis mordebere dictis; §1.1.26causa patrocinio non bona maior erit.
你千万不要为我辩护,尽管你会被言语中伤;由于案情不好,辩护只会让事态变得更严重。
§1.1.27invenies aliquem, qui me suspiret ademptum, §1.1.28carmina nec siccis perlegat ista genis, §1.1.29et tacitus secum, ne quis malus audiat, optet, §1.1.30sit mea lenito Caesare poena levis.
你会找到某个人,他会为我被夺走而叹息,并用无法擦干眼泪的双颊读完那些诗,并在心中默默祈祷,不让任何心怀恶意的人听见:愿凯撒宽恕,使我的惩罚减轻。
§1.1.31nos quoque, quisquis erit, ne sit miser ille, precamur, §1.1.32placatos miseris qui volet esse deos, §1.1.33quaeque volet, rata sint, ablataque principis ira §1.1.34sedibus in patriis det mihi posse mori.
我们也为那个人祈祷,无论他是谁,愿他不要遭遇不幸,正是他,希望神明对不幸的人们息怒,愿他所期盼的都能实现,愿元首的怒气消退,容许我在祖国的土地上死去。
§1.1.35ut peragas mandata, liber, culpabere forsan §1.1.36ingeniique minor laude ferere mei.
虽然你执行了命令,书啊,但你也许会受到指责,并被认为配不上对我才华的赞美。
§1.1.37iudicis officium est ut res, ita tempora rerum §1.1.38quaerere, quaesito tempore tutus eris.
裁判官的职责是既查明事实,也查明事实发生时的境遇;一旦境遇被考量,你就是安全的。
§1.1.39carmina proveniunt animo deducta sereno; §1.1.40nubila sunt subitis tempora nostra malis,
诗歌是在宁静的心境中被写出来的;而我们的时代却因突然的灾难而乌云密布。
§1.1.41carmina secessum scribentis et otia quaerunt; §1.1.42me mare, me venti, me fera iactat hiems.
诗歌需要写作者的避世与闲暇;大海、风暴、狂暴的冬天正在折磨着我。
§1.1.43carminibus metus omnis obest; perditus ensem §1.1.44haesurum iugulo iam puto iamque meo.
对诗歌而言,一切恐惧都是有害的;我已绝望,总觉得利剑正一次次逼近我的喉咙。
§1.1.45haec quoque quod facio, iudex mirabitur aequus, §1.1.46scriptaque cum venia qualiacumque leget.
甚至连我在做这件事,公正的裁判官也会感到惊奇,无论写得如何,他都会宽容地阅读。
§1.1.47da mihi Maeoniden et tot circumice casus, §1.1.48ingenium tantis excidet omne malis.
给我一个霍马并把这么多灾难扔在他身上,在如此巨大的灾难中,他所有的才华都会消亡。
§1.1.49denique securus famae, liber, ire memento, §1.1.50nec tibi sit lecto displicuisse pudor.
总之,书啊,记住去吧,不要顾及名声,不要因为被阅读后令人不快而感到羞耻。
§1.1.51non ita se nobis praebet Fortuna secundam, §1.1.52ut tibi sit ratio laudis habenda tuae.
命运对我们并不那么眷顾,以至于你还必须去考虑你的名声。
§1.1.53donec eram sospes, tituli tangebar amore, §1.1.54quaerendique mihi nominis ardor erat.
只要我还平安无事,我就被对名声的热爱所触动,曾有追求名誉的狂热在我心中。
§1.1.55carmina nunc si non studiumque, quod obfuit, odi, §1.1.56sit satis; ingenio sic fuga parta meo.
现在,如果我还不憎恨伤害了我的诗歌和学业,那就足够了;我的才华就这样为我换来了流亡。
§1.1.57tu tamen i pro me, tu, cui licet, aspice Romam, §1.1.58di facerent, possem nunc meus esse liber!
然而,你替我去吧,你,被允许的人,去看看罗马,但愿神明允许,我现在也能成为我自己的书!
§1.1.59nec te, quod venias magnam peregrinus in urbem, §1.1.60ignotum populo posse venire puta.
不要因为你作为一个异乡人来到这座伟大的城市,就认为你可以不为人们所知地到来。
§1.1.61ut titulo careas, ipso noscere colore §1.1.62dissimulare velis, te liquet esse meum, §1.1.63clam tamen intrato, ne te mea carmina laedant; §1.1.64non sunt ut quondam plena favoris erant.
即使你没有书名,你也会被它本身的颜色所认出;即使你想要隐瞒,也很显然你属于我,然而要悄悄地进去,免得我的诗伤害了你;它们不像以前那样充满了赞许。

词汇与语法注释

  1. §1.1.3qualem decet exulis esse — decet 是无人称动词,在此处 exulis 之后省略了 habitum。qualem 与 habitum 一致。整个短语构成“如同流亡者的(装束)所应当的那样”的夺格/对格不定式结构。
  2. §1.1.16pede — 单词 pede(pes 的单数夺格)包含着哀歌体诗歌中典型的双关语:物理意义上的“脚”(诗人自身流亡无法前往罗马)与格律意义上的“诗脚”(诗集可以通过诗篇抵达罗马)。
  3. §1.1.17ut in populo — 短语 ut in populo 是一个惯用的限制性表达,意为“正如在众人之中常有的那样”,暗示在罗马庞大的人群中,或许总会有一两个不曾忘记诗人的人。
  4. §1.1.26causa patrocinio non bona maior erit — 名词 patrocinio 是手段或原因夺格(“通过辩护”)。形容词短语 non bona 修饰主语 causa(案情、立场)。比较级 maior 在此意为“更大(即更严重)”,表示试图辩护只会使本来就不佳的局势变得更糟。
  5. §1.1.36ferere — 词形 ferere 是 fereris(动词 fero 的第二人称单数被动语态直说法语气将来时)的异体。在此处意为“(被人们)传说、认为”,后面接有比较级 minor 作为主语补足语,表示“被认为逊色于”。
  6. §1.1.47da mihi Maeoniden — 命令式 da(do 的第二人称单数命令式)和紧接着的 circumice(circumicio 的命令式)起到了假设从句的作用。“给我霍马,并用同样多的灾难包围他(那么他的才华也将泯灭)”,这是一种用命令式表达假使条件的经典诗歌句法。
  7. §1.1.58di facerent — 动词 facerent 是虚拟式未完成过去时,表示当前无法实现的愿望(“但愿神明如今促成此事”)。它直接接虚拟式 possem,用于表明愿望的具体内容。

引用这一段

奥维德, 哀怨集 §1.1.1-1.1.64. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0959.phi008.humanitext-lat2:1.1.1-1.1.64

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。