Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §9.19.1-9.19.17

罗马与亚历山大的军事力量对比

第 457 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

李维从人口、兵力、武器、战术灵活性以及后勤等角度具体对比了罗马与亚历山大的军事力量,论证了罗马的优越性。他进一步推测,如果亚历山大当年入侵意大利,在罗马与迦太基的联合抗击之下必遭败绩。

§9.19.1restat, ut copiae copiis conparentur vel numero vel militum genere vel multitudine auxiliorum.
剩下的就是将双方的军队进行对比,无论是在数量上,还是在士兵的种类上,抑或是在辅助部队的多寡上。
censebantur eius aetatis lustris ducena quinquagena milia capitum.
在那个时期的户口普查中,登记有二十五万人口。
§9.19.2itaque in omni defectione sociorum Latini nominis urbano prope dilectu decem scribebantur legiones; §9.19.3quaterni quinique exercitus saepe per eos annos in Etruria, in Umbria Gallis hostibus adiunctis, in Samnio, in Lucanis gerebant bellum.
因此,在拉丁名盟友的每一次叛乱中,几乎仅凭城市内的征兵就能编成十个军团;在那些年里,常常有四到五支军队在埃特鲁里亚、在联合了高卢敌人的翁布里亚、在萨姆尼乌姆、在卢卡尼亚同时作战。
§9.19.4Latium deinde omne cum Sabinis et Volscis et Aequis et omni Campania et parte Umbriae Etruriaeque et Picentibus et Marsis Paelignisque ac Vestinis atque Apulis adiuncta omni ora Graecorum inferi maris a Bruttiis Neapolim et Cumas et inde Antio atque Ostiis tenus aut socios validos Romanis aut fractos bello invenisset hostes.
当时,整个拉提姆、萨宾人、沃尔斯奇人、埃库伊人,以及整个坎帕尼亚、翁布里亚和埃特鲁里亚的一部分,还有皮肯特人、马尔西人、佩利尼人、维斯蒂尼人和阿普利亚人,再加上从布鲁蒂乌姆到那不勒斯和库迈,并由此一直延伸到安提乌姆和奥斯提亚的下海希腊人全部沿海地区,本来都会成为罗马人的强大盟友,或者在战争中被击碎的敌人而出现在他(亚历山大)面前。
§9.19.5ipse traiecisset mare cum veteranis Macedonibus, non plus triginta milibus hominum et quattuor milibus equitum, maxime Thessalorum; hoc enim roboris erat.
他本人若率领马其顿老兵渡海,也不过是三万步兵和四千骑兵(主要是色萨利骑兵);因为这就是他的精锐力量。
Persas, Indos aliasque si adiunxisset gentes, inpedimentum maius quam auxilium traheret. adde,
如果他把波斯人、印度人和其他民族也拉进来,他拖带的将是更大的累赘,而不是助力。
§9.19.6quod Romanis ad manum domi supplementum esset, Alexandro, quod postea Hannibali accidit, alieno in agro bellanti exercitus consenuisset.
此外,罗马人在本国随时有兵员补充,而对亚历山大来说,正如后来汉尼拔所遭遇的那样,在异国作战的过程中,他的军队本会消耗殆尽。
§9.19.7arma clupeus sarisaeque illis; Romano scutum, maius corpori tegumentum, et pilum, haud paulo quam hasta vehementius ictu missuque telum.
他们的武器是圆盾和长枪;而罗马人则是长盾(对身体保护更大)和投枪(其打击和投掷的威力远非普通长枪可比)。
§9.19.8statarius uterque miles, ordines servans; sed illa phalanx inmobilis et unius generis, Romana acies distinctior, ex pluribus partibus constans, facilis partienti, quacumque opus esset, facilis iungenti.
双方都是坚守阵地的士兵,保持着队列;但那支马其顿方阵是僵化而单一的,而罗马的战线则更为分明,由多个部分构成,易于指挥官在任何需要的地方进行拆分和重组。
§9.19.9iam in opere quis par Romano miles, quis ad tolerandum laborem melior? uno proelio victus Alexander bello victus esset: Romanum, quem Caudium, quem Cannae non fregerunt, quae fregisset acies?
现在,在土木工事方面,有什么士兵能与罗马兵相比,谁更擅长忍受劳苦? 亚历山大只要输掉一场战役,就会输掉整场战争;而连考迪乌姆和坎纳都未能摧毁的罗马人,又有什么战阵能摧毁他们呢?
§9.19.10ne ille saepe, etiam si prima prospere evenissent, Persas et Indos et inbellem Asiam quaesisset et cum feminis sibi bellum fuisse dixisset, §9.19.11quod Epiri regem Alexandrum, mortifero vulnere ictum, dixisse ferunt, sortem bellorum in Asia gestorum ab hoc ipso iuvene cum sua conferentem.
确实,即使最初进展顺利,他也常常会思念波斯人、印度人和不善战的亚洲,并且会说他以前的战争不过是与女人交手,据传,伊庇鲁斯国王亚历山大在受到致命伤时曾说过这样的话,他将这位年轻人在亚洲所进行的战争命运与自己的命运作了对比。
§9.19.12equidem cum per annos quattuor et viginti primo Punico bello classibus certatum cum Poenis recordor, vix aetatem Alexandri suffecturam fuisse reor ad unum bellum; §9.19.13et forsitan, cum et foederibus vetustis iuncta res Punica Romanae esset et timor par adversus communem hostem duas potentissimas armis virisque urbis armaret, simul Punico Romanoque obrutus bello esset.
事实上,当我回想起在第一次布匿战争中,与迦太基人在海上用舰队厮杀了二十四年时,我认为亚历山大的寿命甚至很难维持这样的一场战争;而且或许,由于迦太基与罗马有古老的条约相连,对共同敌人的同样恐惧会武装起这两个在武器和人力上最强大的城市,他本会同时被布匿和罗马的战争所击垮。
§9.19.14non quidem Alexandro duce nec integris Macedonum rebus, sed experti tamen sunt Romani Macedonem hostem adversus Antiochum, Philippum, Persen non modo cum clade ulla, sed ne cum periculo quidem suo.
虽然不是在亚历山大本人的指挥下,也不是在马其顿国力完好无损的时候,但罗马人确实在对抗安提奥科斯、菲利普、珀尔修斯时见识过马其顿这个敌人,他们不仅没有遭到任何惨败,甚至连自身的危险都没有遇到。
§9.19.15absit invidia verbo et civilia bella sileant: nunquam ab equite hoste numquam a pedite, numquam aperta acie, numquam aequis, utique numquam nostris locis laboravimus; equitem sagittas, §9.19.16saltus inpeditos avia commeatibus loca gravis armis miles timere potest: §9.19.17mille acies graviores quam Macedonum atque Alexandri avertit avertetque, modo sit perpetuus huius, qua vivimus, pacis amor et civilis cura concordiae.
愿我的话不招致神明嫉恨,愿内战保持沉默:我们从未在面对敌方骑兵、步兵、开阔的战阵、对等的地形,尤其是我们自己的土地上陷入苦战;骑兵、箭矢、以及崎岖的林间通道、补给断绝的偏僻之地,这些或许会让披坚执锐的士兵感到畏惧;但是,比马其顿人和亚历山大更可怕的千百个战阵,罗马都已经击退并将继续击退,只要我们现在所生活的这种对和平的热爱以及对公民和谐的关注能够持之以恒。

词汇与语法注释

  1. 9.19.4invenisset — 虚拟语气语气过去完成时。省略的主语是自上一章以来讨论的中心人物亚历山大(Alexander)。从 Latium 以下直至 a Bruttiis ... tenus 的庞大地域和部族名称作为宾语成分并列,表示在反事实假设中,亚历山大将会发现这些势力要么是罗马的强力盟友,要么是已被罗马击碎的敌人。
  2. 9.19.5traheret — 虚拟语气未完成过去时。这是针对前半句条件从句“如果他加入了……”(si adiunxisset,虚拟语气过去完成时)的结论从句。此处使用未完成过去时而非过去完成时,用以表示在过去持续存在的一种状态,或当时会产生的持续性影响。
  3. 9.19.10ne ille — 这里的 ne 不是否定副词,而是表示确信、强调的肯定不变化词(意为“确实”、“诚然”),通常置于人称代名词(此处为 ille)之前,用以加强整个句子的语气。
  4. 9.19.15absit invidia verbo — 使用 absit(absum 的现在虚拟语气第三人称单数,表示愿望)的惯用表达。字面意思是“愿嫉妒/神怒远离此言”,是一种避邪式的套话,用以防止因自信或自夸的言论而招致神明(涅墨西斯)的嫉恨与惩罚。
  5. 9.19.15equitem sagittas — 第15节末尾的 equitem sagittas 与第16节中的 saltus inpeditos avia commeatibus loca,在语法上皆作为第16节中主动词 timere potest 的并列宾语。这种结构层层递进地列举了重装步兵(miles)可能会畏惧的具体威胁(骑兵、箭矢、险阻的林道、补给不便的偏远之地)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §9.19.1-9.19.17. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:9.19.1-9.19.17

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。