Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.25.1-5.25.13

履行对阿波罗的什一誓愿与贵妇的捐献

第 284 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在关于迁往维伊的持续冲突中,卡米鲁斯坚持履行向阿波罗献上十分之一战利品的誓言。根据祭司团的决定,包括被占领的城市和土地在内的十分之一财产被圣献,罗马妇女们自愿捐出黄金首饰以制作送往德尔斐的黄金混酒器。

§5.25.1haec cum foedis certaminibus agerentur — nam partem tribunorum plebi patres in suam sententiam traxerant — §5.25.2, nulla res alia manibus temperare plebem cogebat, quam quod, ubi rixae committendae causa clamor ortus esset, principes senatus primi turbae offerentes se peti feririque atque occidi iubebant.
当这些事情在丑陋的争斗中进行时——因为贵族们已经把一部分平民护民官拉拢到了自己的意见中——,没有其他任何事情能强迫平民克制动手,除了每当为了挑起争吵而响起呼喊声时,元老院的领袖们总是最先将自己暴露在人群面前,命令人们对他们进行攻击、殴打和杀戮。
§5.25.3ab horum aetatibus dignitatibusque et honoribus violandis dum abstinebatur, et ad reliquos similes conatus verecundia irae obstabat.
只要人们还克制着不侵犯这些人的年龄、尊严和荣誉,对愤怒的敬畏也就阻碍了其他类似的暴力企图。
Camillus identidem omnibus locis contionabundus: §5.25.4haud mirum id quidem esse, furere civitatem, quae damnata voti omnium rerum potiorem curam quam religione se exsolvendi habeat.
卡米鲁斯在各地一再发表集会演说:国家陷入疯狂并不足为奇,因为它虽然被誓言所约束,却对所有其他事情的关心超过了使自己从宗教义务中解脱出来。
§5.25.5nihil de conlatione dicere stipis verius quam decumae, quando ea se quisque privatim obligaverit, liberatus sit populus.
他对施舍物的捐献不置一词,说起十分之一税反而更为真实,因为在施舍物的事上,每个人都是私下里约束自己,而全体人民是免除责任的。
§5.25.6enimvero illud se tacere suam conscientiam non pati, quod ex ea tantum praeda, quae rerum moventium sit, decuma designetur; urbis atque agri capti, quae et ipsa voto contineantur, mentionem nullam fieri.
然而,他的良心绝不容许他对以下事实保持沉默,即十分之一仅从属于动产的战利品中指定,而对于被占领的城市和土地——它们本身也包含在誓言中——却只字未提。
§5.25.7cum ea disceptatio, anceps senatui visa, delegata ad pontifices esset, adhibito Camillo visum collegio, quod eius ante conceptumn votum Veientium fuisset et post votum in potestatem populi Romani venisset, eius partem decumam Apollini sacram esse.
当这一争议在元老院看来难以决断而被委托给祭司团时,在卡米鲁斯出席的情况下,祭司团认为,凡是在许下誓言之前属于维伊人、而在许下誓言之后归入罗马人民支配之下的财产,其十分之一应当圣献给阿波罗。
ita in aestimationem urbs agerque venit.
因此,城市和土地被纳入了估价。
§5.25.8pecunia ex aerario prompta et tribunis militum consularibus, ut aurum ex ea coemerent, negotium datum.
资金从国库中拨出,军政官们被授以任务,用这些资金收购黄金。
cuius cum copia non esset, matronae coetibus ad eam rem consultandam habitis, communi decreto pollicitae tribunis militum aurum, omnia ornamenta sua in aerarium detulerunt.
由于黄金数量不足,妇女们举行集会商讨此事,通过共同决议向军政官们承诺提供黄金,并将她们所有的装饰品都送到了国库。
§5.25.9grata ea res ut quae maxime senatui umquam fuit; honoremque ob eam munificentiam ferunt matronis habitum, ut pilento ad sacra ludosque, carpentis festo profestoque uterentur.
这件事让元老院感到无比欣慰;据说由于这种慷慨,妇女们获得了荣誉,即在祭祀和竞技会时可以使用四轮马车,在节日和普通日子里可以使用二轮马车。
§5.25.10pondere ab singulis auri accepto aestimatoque, ut pecuniae solverentur, crateram auream fieri placuit, quae donum Apollini Delphos portaretur.
在接受并估算了每个人所给黄金的重量以便支付其代偿款之后,决定制作一个黄金混酒器,作为献给阿波罗的礼物运往德尔斐。
§5.25.11simul ab religione animos remiserunt, integrant seditionem tribuni plebis; incitatur multitudo in omnes principes, ante alios in Camillum: §5.25.12eum praedam Veientanam publicando sacrandoque ad nihilum redegisse.
他们一从宗教敬畏中放松心灵,平民护民官们就重新燃起骚乱;群众被煽动起来反对所有的领袖,尤其是反对卡米鲁斯:控诉他通过公有化和圣献,将维伊的战利品化为乌有。
absentes ferociter increpant; praesentium, cum se ultro iratis offerrent, §5.25.13verecundiam habent.
他们猛烈地斥责缺席的人;而对于在场的人,尽管他们主动将自己暴露在愤怒的群众面前,他们却心存敬畏。
simul extrahi rem ex eo anno viderunt, tribunos plebis latores legis in annum eosdem reficiunt; et patres hoc idem de intercessoribus legis adnisi.
同时,当他们看到事情将被拖延到该年之后时,他们让作为法案提出者的同一批平民护民官连任下一年;而贵族们也为法案的否决权行使者们争取了同样的事情。
ita tribuni plebis magna ex parte iidem refecti.
因此,平民护民官大部分由同样的人连任。

词汇与语法注释

  1. §5.25.2nulla res alia manibus temperare plebem cogebat, quam quod — quam quod 引导一个起限制作用的名词性从句,解释说明除了“元老院领袖们自愿将自己暴露给群众”之外,没有任何其他力量能促使平民克制动手。这里的 temperare 支配宾格 plebem,表示“克制、约束”。
  2. §5.25.4damnata voti — damnatus(意为“被宣告有罪、被约束”)与属格 voti 连用,构成法律 and 宗教上的习语,意为“有义务履行誓言”或“受誓言约束”。
  3. §5.25.5nihil de conlatione dicere stipis verius quam decumae — 间接引语中的不定式结构,dicere 的主语为承前省略的第三人称代词(指代卡米鲁斯)。verius 是比较级副词(或中性单数形容词用作副词),表示“谈论十分之一税比谈论微薄的施舍物更为真实(更切合实际)”。
  4. §5.25.7quod eius ante conceptum votum Veientium fuisset — 在关系从句 quod eius... fuisset 中,eius 是关系代词的属格,其先行词是主句 eius partem decumam 中的第二个 eius(指代被占领的财产)。该从句界定了应当缴纳十分之一税的财产范围,即在许愿前属于维伊人的部分。
  5. §5.25.9ut quae maxime — 一种强调性的惯用表达,意为“无比地”、“有史以来最…的”。ut quae 与 maxime 连用,用于极大地增强所描述事物的程度。
  6. §5.25.12praesentium, cum se ultro iratis offerrent, verecundiam habent — praesentium 是由 verecundiam habent 支配的宾格性属格(客观属格)。cum 引导让步从句(意为“尽管他们主动…”),说明尽管这些在场的元老院成员主动面对愤怒的群众,群众对他们仍保有一种敬畏和克制。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.25.1-5.25.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.25.1-5.25.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。