§45.44.1consules eo anno agro tantum Ligurum populato, cum hostes exercitus numquam eduxissent, nulla re memorabili gesta Romam ad magistratus subrogandos redierunt et primo comitiali die consules crearunt M. Claudium Marcellum, C. Sulpicium Gallum, deinde praetores postero die L. Iulium, L. Apuleium Saturninum, A. Licinium Nervam, P. Rutilium Calvum, P. Quinctilium Varum, M. Fonteium.
该年的执政官仅掠夺了利古里亚人的土地,由于敌军从未出兵,他们在没有建立任何值得纪念的功绩的情况下返回罗马以选任接替的政务官。 在第一个集会日,他们选举马尔库斯·克劳狄乌斯·马塞卢斯和盖乌斯·苏尔皮基乌斯·加卢斯为执政官;次日,选举卢修斯·尤利乌斯、卢修斯·阿普莱乌斯·萨图尔尼努斯、奥卢斯·利基尼乌斯·内尔瓦、普布利乌斯·鲁蒂利乌斯·卡尔乌斯、普布利乌斯·昆克蒂利乌斯·瓦鲁斯和马尔库斯·丰泰乌斯为法官。
§45.44.2his praetoribus duae urbanae provinciae sunt decretae, duae Hispaniae, Sicilia ac Sardinia.
授予这些法官两个城市行省、两个西班牙行省、西西里以及撒丁。
§45.44.3intercalatum eo anno; postridie Terminalia kal. intercalariae fuerunt.
该年进行了闰月置入;终界节的次日即为闰月朔日。
augur eo anno mortuus est C. Claudius; in eius locum augures legerunt T. Quinctium Flamininum.
该年鸟占官盖乌斯·克劳狄乌斯去世;鸟占官们选举提图斯·昆克蒂乌斯·弗拉米尼努斯接替他的位置。
et flamen Quirinalis mortuus Q. Fabius Pictor.
奎里纳利斯祭司昆图斯·法比乌斯·皮克托也去世了。
§45.44.4eo anno rex Prusia venit Romam cum filio Nicomede.
该年,普鲁西阿斯王携其子尼科美德来到罗马。
is magno comitatu urbem ingressus ad forum a porta tribunalque Q. Cassi praetoris perrexit concursuque undique facto deos, §45.44.5qui urbem Romam incolerent, senatumque et populum Romanum salutatum se dixit venisse et gratulatum, quod Persea Gentiumque reges vicissent, Macedonibusque et Illyriis in dicionem redactis auxissent imperium.
他率领庞大的扈从进入城市,从城门一直走到广场及法官昆图斯·卡西乌斯的审判台,在四面八方聚集起的人群中,他说神灵们 ――那些居住在罗马城的诸神――以及元老院和罗马人民,他是来向他们致敬和祝贺的,因为他们战胜了柏修斯和根提乌斯诸王,并将马其顿人和伊利里亚人降服于其治下,从而扩张了帝国。
§45.44.6cum praetor senatum ei, si vellet, eo die daturum dixisset, biduum petit, quo templa deum urbemque et hospites amicosque viseret.
当法官告诉他,如果他愿意,当天就可以为他安排元老院听证时,他请求两天的宽限,以便游览诸神的庙宇、城市以及拜访他的款待者和朋友们。
§45.44.7datus, qui circumduceret eum, L. Cornelius Scipio quaestor, qui et Capuam ei obviam missus fuerat; et aedes, quae ipsum comitesque eius benigne reciperent, conductae.
指派了财务官卢修斯·科尔内利乌斯·西庇阿来陪同引导他,此人之前也曾被派往卡普阿去迎接他;并且租用了一所宅邸,以便热情地接待他及其随从。
§45.44.8tertio post die senatum adit; gratulatus victoriam est; merita sua in eo bello commemoravit; petiit, ut votum sibi solvere, Romae in Capitolio decem maiores hostias et Praeneste unam Fortunae, liceret — ea vota pro victoria populi Romani esse —, et ut societas secum renovaretur agerque sibi de rege Antiocho captus, quem nulli datum a populo Romano Galli possiderent, daretur.
三天后,他前往元老院;他祝贺了胜利;提及了自己在该战役中的功绩;请求允许他履行誓愿——在罗马的开匹托里乌斯献祭十头大牲,在普赖内斯泰向福尔图娜献祭一头(他说明这些誓愿是为罗马人民的胜利而许下的)——并请求更新与他的同盟,将从安条克王处夺取、罗马人民未曾赐予任何人却被加拉太人占有的土地赐予他。
§45.44.9filium postremo Nicomedem senatui commendavit.
最后,他将儿子尼科美德托付给元老院。
omnium, qui in Macedonia imperatores fuerant, favore est adiutus.
他得到了所有曾在马其顿担任将领之人的好意支持。
§45.44.10itaque cetera, quae petebat, concessa; de agro responsum est legatos ad rem inspiciendam missuros; si is ager populi Romani fuisset nec cuiquam datus esset, dignissimum eo dono Prusiam habituros esse: si autem Antiochi non fuisse et eo ne populi quidem Romani factum appareret aut datum Gallis esse, §45.44.11ignoscere Prusiam debere, si ex nullius iniuria quidquam ei datum vellet populus Romanus.
因此,他所请求的其他事项均获批准;关于土地,元老院答复称将派遣使节前去察看此事;如果该土地曾属罗马人民所有且未曾赐予任何人,他们将认为普鲁西阿斯最配得这份礼物;但如果显而易见该土地并不属于安条克,因而甚至并未成为罗马人民的财产,或者已经赐予了加拉太人,那么如果罗马人民希望在不伤害任何人的情况下将某物赐予他,普鲁西阿斯应当予以谅解。
§45.44.12ne cui detur quidem, gratum esse donum posse, quod eum, qui det, ubi velit, ablaturum esse sciat.
况且对任何人而言,如果他知道给予者会在其愿意时随时收回,那么这份礼物决不可能令人愉悦。
§45.44.13filii Nicomedis commendationem accipere.
答复称他们接受对其子尼科美德的托付。
quanta cura regum amicorum liberos tueatur populus Romanus, documento Ptolemaeum, Aegypti regem, esse.
罗马人民以何等深切的关怀保护友好君主的子嗣,埃及国王托勒密便是明证。
§45.44.14cum hoc responso Prusias est dimissus.
普鲁西阿斯带着这个答复被遣别。
munera ei ex sestertiis iussa dari et vasorum argenteorum pondo quinquaginta.
下令用塞斯特尔提乌斯币向他赠送礼物,并赠送五十磅重的银器。
§45.44.15et filio regis Nicomedi ex ea summa munera dari censuerunt, ex qua Masgabae, filio regis Masinissae, data essent; et ut victimae aliaque, quae ad sacrificium pertinerent, seu Romae seu Praeneste immolare vellet, regi ex publico sicut magistratibus Romanis praeberentur; §45.44.16et ut ex classe, quae Brundisi esset, naves longae viginti adsignarentur, quibus uteretur; §45.44.17donec ad classem dono datam ei rex pervenisset, L. Cornelius Scipio ne ab eo abscederet sumptumque ipsi et comitibus praeberet, donec navem conscendisset.
他们还决议,应从与曾赐予马西尼萨王之子马斯加巴同等数额的款项中,向国王之子尼科美德赠送礼物;并且,无论他是想在罗马还是在普赖内斯泰献祭,祭牲及其他与祭祀相关之物,均应由公款向国王提供,一如向罗马政务官提供那样;并且,应当从布伦迪西乌姆的舰队中分派二十艘战船供其使用;并且,在国王抵达作为礼物赐予他的舰队之前,卢修斯·科尔内利乌斯·西庇阿不得离开他,并应为他本人及其扈从提供费用,直至他登船。
§45.44.18mire laetum ea benignitate in se populi Romani regem fuisse ferunt; munera sibi ipsi emi non sisse, filium iussisse donum populi Romani accipere.
据传,国王对罗马人民向他展示的这份仁厚极为高兴;他不允许为自己购买礼物,而是命令儿子接受罗马人民的馈赠。
§45.44.19haec de Prusia nostri scriptores.
我们的作家关于普鲁西阿斯作了如上记录。
Polybius eum regem indignum maiestate nominis tanti tradit; pilleatum, capite raso, obviam ire legatis solitum libertumque se populi Romani ferre: ideo insignia ordinis eius gerere; §45.44.20Romae quoque, cum veniret in curiam, summisisse se et osculo limen curiae contigisse et deos servatores suos senatum appellasse aliamque orationem non tam honorificam audientibus quam sibi deformem habuisse.
波利比乌斯则记载该王配不上如此伟大称号的尊严;说他习惯于剃光头发、戴着解放奴隶帽去迎接使节,并宣称自己是罗马人民的被释自由人,因此佩戴着该阶级的标志;并且在罗马,当他进入议事堂时,他也卑躬屈膝,以吻触及议事堂的门槛,称元老院为他自己的“救星诸神”,并发表了另一番与其说是令听者感到荣幸、不如说是令他自己感到丑恶的演说。
§45.44.21moratus circa urbem triginta haud amplius dies in regnum est profectus, actumque in Asia bellum.
他在城市附近逗留了不超过三十天便启程回国,而在亚洲的战争也随之展开。