Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.44.1-45.44.21

政務官選挙とビテュニア王プルシアスのローマ訪問

1770 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

同年の選挙業務、カレンダーの調整、神官の物故と交代に続き、ビテュニア王プルシアスがローマを訪問し、元老院と交渉して支援や贈り物を受け取る。ローマの歴史家によるプルシアスの友好的な描写の一方、ポリュビオスによる彼の極めて卑屈な態度についての記録が対比される。

§45.44.1consules eo anno agro tantum Ligurum populato, cum hostes exercitus numquam eduxissent, nulla re memorabili gesta Romam ad magistratus subrogandos redierunt et primo comitiali die consules crearunt M. Claudium Marcellum, C. Sulpicium Gallum, deinde praetores postero die L. Iulium, L. Apuleium Saturninum, A. Licinium Nervam, P. Rutilium Calvum, P. Quinctilium Varum, M. Fonteium.
同年の執政官たちは、リグリア人の領土を略奪しただけで、敵が軍勢を引き出すこともなく、特筆すべき功績を何一つ立てることなく、後任の政務官を選出するためにローマに帰還した。 そして、最初の民会開催日に、マルクス・クラウディウス・マルケルスとガイウス・スルピキウス・ガッルスを執政官に選出し、翌日、法務官としてルキウス・ユリウス、ルキウス・アプレイウス・サトゥルニヌス、アウルス・リキニウス・ネルウァ、プブリウス・ルティリウス・カルウス、プブリウス・クィンクティリウス・ウァルス、マルクス・フォンテイウスを選出した。
§45.44.2his praetoribus duae urbanae provinciae sunt decretae, duae Hispaniae, Sicilia ac Sardinia.
これらの法務官たちに、2つの首都管轄区、2つのヒスパニア、シキリア、そしてサルディニアが割り当てられた。
§45.44.3intercalatum eo anno;
同年、閏月が挿入された。
postridie Terminalia kal. intercalariae fuerunt.
テルミナリア祭の翌日が閏1日であった。
augur eo anno mortuus est C. Claudius; in eius locum augures legerunt T. Quinctium Flamininum.
同年、鳥占官ガイウス・クラウディウスが死去し、その代わりに鳥占官たちはティトゥス・クィンクティウス・フラミニヌスを選出した。
et flamen Quirinalis mortuus Q. Fabius Pictor.
また、クィリナリス祭司クィントゥス・ファビウス・ピクトルも死去した。
§45.44.4eo anno rex Prusia venit Romam cum filio Nicomede.
同年、プルシアス王が息子のニコメデスを伴ってローマに来た。
is magno comitatu urbem ingressus ad forum a porta tribunalque Q. Cassi praetoris perrexit concursuque undique facto deos,
彼は大勢の従者を従えて市街に入り、城門からフォルムへと、そして法務官クィントゥス・カッシウスの演壇へと直進した。
§45.44.5qui urbem Romam incolerent, senatumque et populum Romanum salutatum se dixit venisse et gratulatum, quod Persea Gentiumque reges vicissent, Macedonibusque et Illyriis in dicionem redactis auxissent imperium.
そして、四方から群衆が集まる中、彼は神々に、 ――ローマ市に住まう神々――ならびに元老院とローマ人民に挨拶するために、また、彼らがペルセウスとゲンティウスという王たちに勝利し、マケドニア人とイリュリア人を支配下に収めて帝国を拡大したことを祝うために、自分はやって来たと述べた。
§45.44.6cum praetor senatum ei, si vellet, eo die daturum dixisset, biduum petit, quo templa deum urbemque et hospites amicosque viseret.
法務官が、もし望むなら同日に元老院との謁見の機会を設けると伝えると、王は、神々の神殿や市街、またもてなしてくれる人々や友人たちを訪ねるために、2日間の猶予を求めた。
§45.44.7datus, qui circumduceret eum, L. Cornelius Scipio quaestor, qui et Capuam ei obviam missus fuerat;
案内役としてクァエストルのルキウス・コルネリウス・スキピオが付けられた。 彼はカプアまで王を出迎えに派遣されていた人物でもあった。
et aedes, quae ipsum comitesque eius benigne reciperent, conductae.
また、王と従者たちを温かく受け入れるための邸宅が借り上げられた。
§45.44.8tertio post die senatum adit;
3日後、彼は元老院に赴いた。
gratulatus victoriam est; merita sua in eo bello commemoravit;
勝利を祝福し、その戦争における自身の功績を思い起こさせた。
petiit, ut votum sibi solvere, Romae in Capitolio decem maiores hostias et Praeneste unam Fortunae, liceret — ea vota pro victoria populi Romani esse —, et ut societas secum renovaretur agerque sibi de rege Antiocho captus, quem nulli datum a populo Romano Galli possiderent, daretur.
そして、ローマのカピトリウムで10頭の大きな犠牲獣を、プラエネステでフォルトゥナに1頭を捧げて、自らの誓願を果たすことが許されるよう求めた(これらの誓願はローマ人民の勝利のためのものであると説明した)。 また、自分との同盟関係を更新すること、およびアンティオコス王から奪い取った土地で、ローマ人民から誰にも与えられていないのにガリア人が占拠している土地を自分に割譲することを求めた。
§45.44.9filium postremo Nicomedem senatui commendavit.
最後に、彼は息子のニコメデスを元老院に委ねた。
omnium, qui in Macedonia imperatores fuerant, favore est adiutus.
彼はマケドニアで将軍であった者たち全員の好意的な支持を得た。
§45.44.10itaque cetera, quae petebat, concessa;
それゆえ、彼が求めたその他のことは認められた。
de agro responsum est legatos ad rem inspiciendam missuros;
土地に関しては、実情を調査するために使節を派遣するとの回答がなされた。
si is ager populi Romani fuisset nec cuiquam datus esset, dignissimum eo dono Prusiam habituros esse: si autem Antiochi non fuisse et eo ne populi quidem Romani factum appareret aut datum Gallis esse,
もしその土地がローマ人民の所有であり、誰にも与えられていないのであれば、プルシアスこそがその贈り物に最もふさわしい人物であるとみなすであろう、と。
§45.44.11ignoscere Prusiam debere, si ex nullius iniuria quidquam ei datum vellet populus Romanus.
しかし、もしそれがアンティオコスの所有ではなく、したがってローマ人民の所有にもならなかったことが明らかになるか、あるいはガリア人に与えられていたのであれば、ローマ人民が誰に対しても不正を働くことなしに、彼に何かを与えることを望むとしても、プルシアスは容赦せねばならない、と。
§45.44.12ne cui detur quidem, gratum esse donum posse, quod eum, qui det, ubi velit, ablaturum esse sciat.
誰に対しても、それを与える者が、自分が望むときにそれを取り上げるであろうことを受け手が知っているような贈り物が、喜ばしいものとなり得るはずがない、とも言われた。
§45.44.13filii Nicomedis commendationem accipere.
息子ニコメデスの委託を受け入れる、とも言われた。
quanta cura regum amicorum liberos tueatur populus Romanus, documento Ptolemaeum, Aegypti regem, esse.
ローマ人民が、同盟関係にある王たちの子供たちをどれほどの配慮をもって保護しているかは、エジプト王プトレマイオスがその証拠である、と。
§45.44.14cum hoc responso Prusias est dimissus.
プルシアスはこの回答を得て送り出された。
munera ei ex sestertiis iussa dari et vasorum argenteorum pondo quinquaginta.
彼にセステルティウス貨による贈り物を贈ること、また50ポンド相当の銀器を贈ることが命じられた。
§45.44.15et filio regis Nicomedi ex ea summa munera dari censuerunt, ex qua Masgabae, filio regis Masinissae, data essent; et ut victimae aliaque, quae ad sacrificium pertinerent, seu Romae seu Praeneste immolare vellet, regi ex publico sicut magistratibus Romanis praeberentur;
また、王の息子ニコメデスには、マシニッサ王の息子マスガバに与えられたのと同額の資金から贈り物を贈るべきこと、および、王がローマであれプラエネステであれ、犠牲を捧げることを望む場合には、犠牲獣やその他、犠牲式に必要なものが、ローマの政務官に対するのと同様に、公費から提供されるべきことが議決された。
§45.44.16et ut ex classe, quae Brundisi esset, naves longae viginti adsignarentur, quibus uteretur;
そして、ブルンディシウムにある艦隊から、彼が使用するために20隻の軍船が割り当てられるべきこと。
§45.44.17donec ad classem dono datam ei rex pervenisset, L. Cornelius Scipio ne ab eo abscederet sumptumque ipsi et comitibus praeberet, donec navem conscendisset.
また、贈り物として彼に与えられた艦隊のもとに王が到着するまで、ルキウス・コルネリウス・スキピオが彼から離れず、王が船に乗るまで、彼自身と従者たちに旅費を提供すべきこと。
§45.44.18mire laetum ea benignitate in se populi Romani regem fuisse ferunt;
王はローマ人民の自分に対するこの親切さにひどく喜んだと伝えられている。
munera sibi ipsi emi non sisse, filium iussisse donum populi Romani accipere.
自分自身への贈り物を購入することは許さず、息子にローマ人民からの贈り物を受け取るように命じた、と。
§45.44.19haec de Prusia nostri scriptores.
プルシアスについては、我々の歴史家たちはこのように書いている。
Polybius eum regem indignum maiestate nominis tanti tradit;
しかし、ポリュビオスは、この王はこれほど大きな名の威厳に値しない人物であったと伝えている。
pilleatum, capite raso, obviam ire legatis solitum libertumque se populi Romani ferre: ideo insignia ordinis eius gerere;
彼は頭を剃り、奴隷解放の帽子をかぶり、使節たちを出迎えるのを常とし、自分はローマ人民の被解放自由人であると公言していた。 それゆえ、その身分を示す記章を身につけていたのだ、と。
§45.44.20Romae quoque, cum veniret in curiam, summisisse se et osculo limen curiae contigisse et deos servatores suos senatum appellasse aliamque orationem non tam honorificam audientibus quam sibi deformem habuisse.
またローマにおいても、議事堂に入るとき、彼は身を低くして議事堂の敷居に口づけし、元老院を自らの「救いの神々」と呼び、聞く者にとって名誉であるというよりは、彼自身にとって見苦しい他の演説を行った、と。
§45.44.21moratus circa urbem triginta haud amplius dies in regnum est profectus, actumque in Asia bellum.
彼はローマの周辺に30日とどまっただけで王国へと出発し、アジアでの戦争が執り行われた。

語釈・文法注

  1. 45.44.5salutatum ... venisse — 対格不定詞句の主動詞である運動の動詞 `venisse` に対し、目的を表すスプリームム(目的格スプリームム)である `salutatum`(挨拶するために)および `gratulatum`(祝うために)が係っている。これは目的の `ut` 節などと同等の機能を持つ。
  2. 45.44.10dignissimum eo dono — 形容詞 `dignus`(およびその最上級)は「〜にふさわしい」という意味上の対象を奪格で取る。ここでは最上級の `dignissimum` が奪格 `eo dono`(その贈り物に)を伴っており、間接話法における未来不定詞 `habituros esse` の補語となっている。
  3. 45.44.12ne cui detur quidem — 間接話法における譲歩的・仮定的な従属節。`detur` は従属節の動詞として接続法現在形が用いられている。`ne ... quidem` は、与えられる行為そのものを否定的に強調し、「誰かに与えられることさえ〜ない」という意味を成し、主節の不定詞 `gratum esse donum posse` に係っている。
  4. 45.44.19solitum libertumque se ... ferre — 主動詞 `tradit` に導かれる間接話法。完了不定詞 `solitum [esse]`(`esse` は省略)と、現在不定詞 `ferre`(ここでは「自称する、公言する」の意)が並列されている。`se` は `ferre` の直接目的語であり、`libertum` はその目的格補語である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.44.1-45.44.21. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.44.1-45.44.21

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。