§45.13.1et Popilius et ea legatio, quae missa ad Antiochum erat, Romam redit; rettulit controversias inter reges sublatas esse exercitumque ex Aegypto in Syriam reductum.
波皮利乌斯和被派往安条克的那支使节团都回到了罗马;他们汇报称,国王之间的争端已被平息,军队已从埃及撤回叙利亚。
§45.13.2post ipsorum regum legati venerunt: Antiochi legati referentes omni victoria potiorem pacem regi, senatui quae placuisset, visam, eumque haud secus quam deorum imperio legatorum Romanorum iussis paruisse; §45.13.3gratulati dein de victoria sunt, quam ope sua si quid imperatum foret, adiuturum regem fuisse.
随后,国王们自己的使节来到了:安条克的使节汇报说,对国王而言,符合元老院意愿的和平比任何胜利都更可贵,而且他服从罗马使节的命令就如同服从神明的旨意一般;接着,他们对胜利表示祝贺,并称如果当时有任何命令下达,国王本会用自己的力量予以协助。
§45.13.4Ptolemaei legati communi nomine regis et Cleopatrae gratias egerunt: §45.13.5plus eos senatui populoque Romano quam parentibus suis, plus quam diis immortalibus debere, per quos obsidione miserrima liberati essent, regnum patrium prope amissum recepissent.
普托勒迈奥斯的使节代表国王与克里奥帕特拉的共同名义表示感谢:他们欠元老院和罗马人民的,比欠他们父母的还要多,比欠不朽的神明的还要多,因为正是通过他们,他们才从最悲惨的围困中解脱出来,并重新收复了几乎失去的父辈王国。
§45.13.6responsum ab senatu est Antiochum recte atque ordine fecisse, quod legatis paruisset, gratumque id esse senatui populoque Romano: §45.13.7regibus Aegypti, Ptolemaeo Cleopatraeque, si quid per se boni commodique evenisset, id magno opere senatum laetari, daturumque operam, ut regni sui maximum semper praesidium positum esse in fide populi Romani ducant.
元老院给出的答复是:安条克服从了使节的决定是正确且得体的,元老院和罗马人民对此深表欣慰;至于埃及的国王们,即普托勒迈奥斯和克里奥帕特拉,如果通过元老院为他们带来了任何福祉和便利,元老院对此感到极大的欣喜,并将尽力使他们认为,自己王国最大的保障始终在于罗马人民的信义。
§45.13.8munera legatis ut ex instituto mittenda curaret, C. Papirio praetori mandatum.
司法官盖乌斯·帕皮里乌斯受命负责按照惯例向使节们赠送礼物。
§45.13.9litterae deinde e Macedonia allatae, quae victoriae laetitiam geminarent: Persea regem in potestatem consulis venisse.
随后,从马其顿送来了国书,使胜利的喜悦加倍:国王珀尔修斯已落入执政官的手中。
§45.13.10dimissis legatis regiis disceptatum inter Pisanos Lunensesque legatos est, Pisanis querentibus agro se a colonis Romanis pelli, Lunensibus adfirmantibus eum, de quo agatur, ab triumviris agrum sibi adsignatum esse.
国王们的使节被遣走后,比萨和卢纳的使节之间展开了辩论;比萨人抱怨自己被罗马殖民者赶出土地,卢纳人则坚称,争议中的那块土地是由三人委员会分配给他们的。
§45.13.11senatus, qui de finibus cognoscerent statuerentque, quinque viros misit Q. Fabium Buteonem, P. Cornelium Blasionem, T. Sempronium Muscam, L. Naevium Balbum, C. Apuleium Saturninum.
元老院派遣了五人委员会来调查并决定边界问题:昆图斯·法比乌斯·布特奥、普布利乌斯·科尔内利乌斯·布拉西奥、提图斯·塞姆普罗尼乌斯·穆斯卡、卢基乌斯·奈维乌斯·巴尔布斯、盖乌斯·阿普莱乌斯·萨图尔尼努斯。
§45.13.12et ab Eumene et ab Attalo et ab Athenaeo fratribus communis legatio de victoria gratulatum venit.
欧墨尼斯、阿塔罗斯和阿特奈乌斯三兄弟也派出了联合使节团,为胜利表示祝贺。
et Masgabae, regis Masinissae filio, Puteolis nave egresso praesto fuit obviam missus cum pecunia L. Manlius quaestor, qui Romam eum publico sumptu perduceret.
当马西尼萨国王之子马斯加巴在普特奥利下船时,财务官卢基乌斯·曼利乌斯已等候在那里,他被派去带着钱,以便用公费护送他前往罗马。
§45.13.13advenienti extemplo senatus datus est.
他一抵达,便立即获得了元老院的接见。
ibi adulescens ita locutus est, ut, quae rebus grata erant, gratiora verbis faceret.
在会上,这位青年侃侃而谈,以言辞使那些本就令人愉快的事实变得更加悦人。
commemoravit, quot pedites equitesque, quot elephantos, quantum frumenti eo quadriennio pater suus in Macedoniam misisset: §45.13.14duas res ei rubori fuisse, unam, quod rogasset eum per legatos senatus, quae ad bellum opus essent, et non inperasset, alteram, quod pecuniam ei pro frumento misisset.
他历数了他的父亲在这四年里向马其顿派遣了多少步兵和骑兵,多少头战象,以及运送了多少粮食:有两件事让他感到羞愧:一是元老院通过使节请求他提供战争所需之物,而不是直接命令他;二是元老院为粮食给他送去了钱。
§45.13.15Masinissam meminisse se regnum a populo Romano partum auctumque et multiplicatum habere; usu regni contentum scire dominium et ius eorum, qui dederint, esse.
马西尼萨铭记,他所拥有的王国是由罗马人民建立、扩大并成倍增加的;他满足于王国的享用权,深知所有权和主权属于那些赠予它的人。
§45.13.16sumere itaque eos de se, non rogare aequom esse, neque emere ea ex fructibus agri ab se dati, quae ibi proveniant.
因此,他们向他索取而不是请求才是合理的,而且也不应该从他们自己赐予的土地所产出的作物中去购买这些东西。
id Masinissae satis esse et fore, quod populo Romano superesset.
对马西尼萨而言,只要是罗马人民多余的东西,现在和将来都已足够。
§45.13.17cum iis mandatis a patre profectum postea consecutos equites, qui devictam Macedoniam nuntiarent gratularique senatui iuberent et indicare tantae eam rem laetitiae patri suo esse, ut Romam venire velit Iovique optimo maximo in Capitolio sacrificare et grates agere; id, nisi molestum sit, ut ei permittatur, ab senatu petere.
他带着父亲的这些嘱托出发后,随后有骑兵赶上他,通报马其顿已被彻底征服,并嘱咐他向元老院致贺,且表明此事给他的父亲带来了极大的喜悦,以至于他希望来到罗马,在卡皮托林山上向最伟大、最神圣的朱庇特献祭致谢;并恳求元老院,如果没有不便的话,允许他这样做。