§45.13.1et Popilius et ea legatio, quae missa ad Antiochum erat, Romam redit;
ポピリウスと、アンティオコスのもとへ送られていた使節団の両方がローマに帰還した。
rettulit controversias inter reges sublatas esse exercitumque ex Aegypto in Syriam reductum.
そして彼らは、王たちの間の紛争は解消され、軍隊はエジプトからシリアへと撤退したと報告した。
§45.13.2post ipsorum regum legati venerunt: Antiochi legati referentes omni victoria potiorem pacem regi, senatui quae placuisset, visam, eumque haud secus quam deorum imperio legatorum Romanorum iussis paruisse;
その後、王たち自身の使節たちがやってきた。 アンティオコスの使節たちは、元老院の意に沿う和平が王にとってあらゆる勝利よりも好ましいものと思われたこと、そして王が神々の命令に対するのと変わらずにローマの使節たちの命令に従ったことを報告した。
§45.13.3gratulati dein de victoria sunt, quam ope sua si quid imperatum foret, adiuturum regem fuisse.
次に彼らは勝利について祝意を述べた。 もし何か命令されていたなら、王は自らの援助によってその勝利を助けたであろう、と。
§45.13.4Ptolemaei legati communi nomine regis et Cleopatrae gratias egerunt:
プトレマイオスの使節たちは、王とクレオパトラの共同の名において感謝を捧げた。
§45.13.5plus eos senatui populoque Romano quam parentibus suis, plus quam diis immortalibus debere, per quos obsidione miserrima liberati essent, regnum patrium prope amissum recepissent.
彼らは、自らの両親よりも、また不死なる神々よりも多くを、元老院とローマ人民に負っている。 なぜなら、彼らを通じて、悲惨極まりない包囲から解放され、ほとんど失いかけていた父祖の王位を取り戻したからである。
§45.13.6responsum ab senatu est Antiochum recte atque ordine fecisse, quod legatis paruisset, gratumque id esse senatui populoque Romano:
元老院からは、アンティオコスは使節たちに従ったことで正しくかつ適切に行動した、そしてそのことは元老院とローマ人民にとって喜ばしいことである、と返答された。
§45.13.7regibus Aegypti, Ptolemaeo Cleopatraeque, si quid per se boni commodique evenisset, id magno opere senatum laetari, daturumque operam, ut regni sui maximum semper praesidium positum esse in fide populi Romani ducant.
また、エジプトの王たち、すなわちプトレマイオスとクレオパトラに対し、もし自分たちを通じて何らかの良きことや有益なことが生じたとするならば、元老院はそのことを大いに喜んでおり、また、王たちが自らの王国の最大の守りが常にローマ人民の信義に置かれているとみなすよう、尽力するつもりである、と。
§45.13.8munera legatis ut ex instituto mittenda curaret, C. Papirio praetori mandatum.
慣例に従って、使節たちに贈り物が送られるように手配することが、法務官ガイウス・パピリウスに命じられた。
§45.13.9litterae deinde e Macedonia allatae, quae victoriae laetitiam geminarent: Persea regem in potestatem consulis venisse.
その後、マケドニアから書簡が届き、それは勝利の喜びを倍加させた。 すなわち、ペルセウス王が執政官の手中に落ちたというものであった。
§45.13.10dimissis legatis regiis disceptatum inter Pisanos Lunensesque legatos est, Pisanis querentibus agro se a colonis Romanis pelli, Lunensibus adfirmantibus eum, de quo agatur, ab triumviris agrum sibi adsignatum esse.
王たちの使節たちが退去したのち、ピサとルナの使節たちの間で論争が行われた。 ピサの人々は自分たちがローマの植民者たちによって土地から追い出されていると不満を訴え、ルナの人々は問題となっているその土地は三人委員によって自分たちに割り当てられたものであると主張した。
§45.13.11senatus, qui de finibus cognoscerent statuerentque, quinque viros misit Q. Fabium Buteonem, P. Cornelium Blasionem, T. Sempronium Muscam, L. Naevium Balbum, C. Apuleium Saturninum.
元老院は、境界について調査し決定するために、クィントゥス・ファビウス・ブテオ、プブリウス・コルネリウス・ブラシオ、ティトゥス・センプロニウス・ムスカ、ルキウス・ナエウィウス・バルブス、ガイウス・アプレイウス・サトゥルニヌスの五人を派遣した。
§45.13.12et ab Eumene et ab Attalo et ab Athenaeo fratribus communis legatio de victoria gratulatum venit.
また、エウメネス、アッタロス、アテナアイオスの兄弟からも、勝利を祝うための共同の使節団がやってきた。
et Masgabae, regis Masinissae filio, Puteolis nave egresso praesto fuit obviam missus cum pecunia L. Manlius quaestor, qui Romam eum publico sumptu perduceret.
そして、マシニッサ王の息子マスガバがプテオリで船を降りたとき、彼を迎えるために金銭を携えて派遣された財務官ルキウス・マンリウスが待ち受けており、公費で彼をローマへと連れて行くことになっていた。
§45.13.13advenienti extemplo senatus datus est.
彼が到着するとすぐに、元老院の引見が与えられた。
ibi adulescens ita locutus est, ut, quae rebus grata erant, gratiora verbis faceret.
そこでこの青年は、事実それ自体でも喜ばしい事柄を、言葉によってさらに喜ばしいものとするように語った。
commemoravit, quot pedites equitesque, quot elephantos, quantum frumenti eo quadriennio pater suus in Macedoniam misisset:
彼は、この四年間におよぶ期間に、自分の父がどれほどの歩兵や騎兵、どれほどの象、どれほどの穀物をマケドニアに送ったかを思い起こさせた。
§45.13.14duas res ei rubori fuisse, unam, quod rogasset eum per legatos senatus, quae ad bellum opus essent, et non inperasset, alteram, quod pecuniam ei pro frumento misisset.
二つのことが、父にとって恥であった、と。 一つは、元老院が使節を通じて、戦争に必要なものを彼に要請し、命令しなかったこと、もう一つは、穀物の代金として彼に金を送ってきたことである。
§45.13.15Masinissam meminisse se regnum a populo Romano partum auctumque et multiplicatum habere;
マシニッサは、自分がローマ人民によって獲得され、増大され、何倍にもされた王国を保持していることを覚えている。
usu regni contentum scire dominium et ius eorum, qui dederint, esse.
王国を使用することだけで満足しており、所有権と支配権はそれを与えてくれた者たちにあることを知っている、と。
§45.13.16sumere itaque eos de se, non rogare aequom esse, neque emere ea ex fructibus agri ab se dati, quae ibi proveniant.
したがって、彼らが彼から取ることは正当であり、要請することではなく、また、自分に与えられた土地の収穫物からそこで生産されるものを買い取ることも正当ではない。
id Masinissae satis esse et fore, quod populo Romano superesset.
ローマ人民にとって余剰であるものが、マシニッサにとって十分であり、またこれからも十分であるだろう、と。
§45.13.17cum iis mandatis a patre profectum postea consecutos equites, qui devictam Macedoniam nuntiarent gratularique senatui iuberent et indicare tantae eam rem laetitiae patri suo esse, ut Romam venire velit Iovique optimo maximo in Capitolio sacrificare et grates agere;
父からこれらの命令を帯びて出発したのであるが、その後、騎兵たちが追いついてきて、彼らはマケドニアが完全に打ち破られたことを報告し、元老院に祝意を伝えるよう命じ、また、そのことが彼の父にとって非常に大きな喜びであるため、父がローマに来てカピトリウムの最高最善のユーピテルに犠牲を捧げて感謝を表すことを望んでいると知らせるよう命じた。
id, nisi molestum sit, ut ei permittatur, ab senatu petere.
もし差し支えなければ、そのことが彼に許可されるよう、元老院に願い出るように、と。