Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §33.9.1-33.9.11

马其顿方阵遭侧后突袭与全线溃败

第 1127 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

昆克蒂乌斯指挥罗马军队发起反击,期间一名军团千人队长擅自率领部队绕到敌军方阵后方,给予其致命一击。腹背受敌且处于地形劣势的马其顿军队陷入极度混乱并开始溃败。

§33.9.1Quinctius iis, qui in proelio fuerant, inter signa et ordines acceptis tuba dat signum.
昆克蒂乌斯在将军旗和队列之间接纳了那些曾参与战斗的士兵后,用军号发出了信号。
§33.9.2raro alias tantus clamor dicitur in principio pugnae exortus; nam forte utraque acies simul conclamavere nec solum qui pugnabant sed subsidia etiam quique tum maxime in proelium veniebant.
据说在其他任何时候,战斗开始时都极少发出如此巨大的呐喊声;因为偶然间两军同时高呼,不仅是那些正在战斗的人,连预备队以及当时正源源不断加入战斗的人也一同呐喊。
§33.9.3dextero cornu rex loci plurimum auxilio, ex iugis altioribus pugnans, vincebat; sinistro tum cum maxime adpropinquante phalangis parte, quae novissimi agminis fuerat, sine ullo ordine trepidabatur; §33.9.4media acies, quae propior dextrum cornu erat, stabat spectaculo velut nihil ad se pertinentis pugnae intenta.
在右翼,国王在较高的山脊上作战,极大地凭借地势之便而占了上风;而在左翼,正当作为后卫的方阵部分兵力走近时,由于毫无秩序而陷入了荒乱之中;而更靠近右翼的中军,则伫立着全神贯注于眼前的景象,仿佛这场战斗与他们毫无关系一般。
§33.9.5phalanx, quae venerat agmen magis quam acies aptiorque itineri quam pugnae, vixdum in iugum evaserat.
这支方阵与其说是战线,不如说是一支行军队列,且更适合行军而非战斗,此时才刚刚登上山脊。
§33.9.6in hos incompositos Quinctius, quamquam pedem referentes in dextro cornu suos cernebat, elephantis prius in hostem actis impetum facit, ratus partem profligatam cetera tracturam.
面对这些混乱不堪的敌人,昆克蒂乌斯虽然看到自己右翼的士兵正在后退,但仍先驱使战象冲向敌人发起进攻,他认为只要击溃这一部分,其余的人也会被裹挟溃散。
§33.9.7non dubia res fuit; extemplo terga vertere Macedones, terrore primo bestiarum aversi.
胜负毫无悬念;马其顿人立刻转过身去,他们一开始就被这些巨兽的恐怖所吓退。
§33.9.8et ceteri quidem hos pulsos sequebantur; unus e tribunis militum ex tempore capto consilio, cum viginti signorum militibus, relicta ea parte suorum, quae haud dubie vincebat, brevi circuitu dextrum cornu hostium aversum invadit.
当其他人都在追击这些被击退的敌军时,军团千人队长中的一人灵机一动,率领着二十个中队旗帜的士兵,离开了己方那毫无疑问正取得胜利的部分,通过一次短暂的迂回,从后方袭击了正朝前突击的敌军右翼。
§33.9.9nullam aciem ab tergo adortus non turbasset; ceterum ad communem omnium in tali re trepidationem accessit, §33.9.10quod phalanx Macedonum gravis atque immobilis nec circumagere se poterat, nec hoc qui a fronte paulo ante pedem referentes tunc ultro territis instabant patiebantur.
任何战线若从后方遭到袭击,都不可能不陷入混乱;然而,在当时那种情况下,在众人共同的恐慌之上,又增加了以下情况:那就是马其顿方阵沉重且难以移动,既无法自行转身,而正面那些不久前还在后退、此时却趁着敌军恐惧而主动进逼的罗马士兵也绝不容许他们这样做。
§33.9.11ad hoc loco etiam premebantur, quia iugum, ex quo pugnaverant, dum per proclive pulsos insecuntur, tradiderant hosti ad terga sua circumducto.
此外,他们在地形上也处于劣势,因为他们在沿着斜面追击退兵时,已经把先前作战所凭恃的山脊拱手让给了绕行到他们后方的敌军。
paulisper in medio caesi, deinde omissis plerique armis capessunt fugam.
他们在包围圈中被砍杀了一阵,随后大多数人丢弃武器,开始逃跑。

词汇与语法注释

  1. §33.9.2conclamavere — 虽然主语是单数名词 utraque acies,但动词采用了复数完成式 conclamavere,这是符合意义一致(synesis)的语法现象。
  2. §33.9.4velut nihil ad se pertinentis pugnae intenta — intenta 是与主语阴性单数名词 media acies 一致的形容词。通常 intentus 接与格或 in 加宾格,但在此处接了属格 pugnae。nihil ad se pertinentis(与自己毫无关系)是修饰 pugnae 的分词短语。
  3. §33.9.6ratus partem profligatam cetera tracturam — ratus 是异态动词 reor(认为)的完成分词,具有主动意义。它支配着由宾格 partem profligatam 和将来不定式 tracturam (esse) 构成的宾格加不定式结构(间接引语)。cetera 是中性复数宾格,意为“其余的部分”。
  4. §33.9.9nullam aciem ab tergo adortus non turbasset — adortus 是异态动词 adorior(袭击)的完成分词,在此处起条件从句的作用(“如果袭击”)。turbasset(即 turbavisset 的缩写)是虚拟式过去完成时,构成与过去事实相反的条件句主句;双重否定 nullam ... non 表达了强烈的肯定(“任何战线……都不可能不被其扰乱”)。
  5. §33.9.10nec hoc qui a fronte paulo ante pedem referentes tunc ultro territis instabant patiebantur — hoc 是 patiebantur 的直接宾语,指代前句中方阵转身(circumagere se)的动作。主语是由关系代词 qui 引导至 instabant 的从句,其中对比了“不久前还在后退的罗马兵”与“当时进一步陷入恐慌的马其顿兵(即 territis,作 instabant 的与格补语)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §33.9.1-33.9.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:33.9.1-33.9.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。