Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §30.35.1-30.35.11

扎马战役的胜利与汉尼拔承认战败

第 1017 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马骑兵折返并从后方猛袭迦太基军,使扎马战役以罗马的决定性胜利告终。汉尼拔逃往哈德鲁梅图姆后返回迦太基,在元老院承认战争失败并主张争取和平。

§30.35.1in tempore Laelius ac Masinissa, pulsos per aliquantum spatii secuti equites, revertentes in aversam hostium aciem incurrere.
就在此时,拉埃里乌斯和马西尼萨在追击了败退的骑兵相当一段距离后,折返回来,冲入了敌军阵线的后方。
is demum equitum impetus perculit hostem.
正是骑兵的这一次冲击,最终彻底击溃了敌人。
§30.35.2multi circumventi in acie caesi; multi per patentem circa campum fuga sparsi tenente omnia equitatu passim interierunt.
许多人在阵线中被包围并被斩杀;许多人散落逃亡于周围开阔的平原上,由于罗马骑兵控制了所有地方,他们到处被歼灭。
§30.35.3Carthaginiensium sociorumque caesa eo die supra viginti milia; par ferme numerus captus cum signis militaribus centum triginta duobus, elephantis undecim.
当天,迦太基人及其同盟军被杀者达两万余人;几乎相同数量的人被俘,同时被缴获的有132面军旗和11头战象。
victores ad mille et quingentos cecidere.
获胜者一方约有一千五百人阵亡。
§30.35.4Hannibal cum paucis equitibus inter tumultum elapsus Hadrumetum perfugit,
汉尼拔在混乱中与少数骑兵一起逃脱,逃往哈德鲁梅图姆。
§30.35.5omnia et integro proelio et inclinante acie, priusquam excederet pugna, expertus et confessione etiam Scipionis omniumque peritorum militiae illam laudem adeptus, singulari arte aciem eo die instruxisse: §30.35.6elephantos in prima fronte, quorum fortuitus impetus atque intolerabilis vis signa sequi et servare ordines, in quo plurimum spei ponerent, Romanos prohiberent; §30.35.7deinde auxiliares ante Carthaginiensium aciem, ne homines mixti ex conluuione omnium gentium, quos non fides teneret, sed merces, §30.35.8liberum receptum fugae haberent, simul primum ardorem atque impetum hostium excipientes fatigarent ac, si nihil aliud, vulneribus suis ferrum hostile hebetarent; §30.35.9tum, ubi omnis spes esset, milites Carthaginienses Afrosque, ut, omnibus rebus aliis pares, eo, quod integri cum fessis ac sauciis pugnarent, superiores essent; Italicos intervallo quoque diremptos, incertos, socii an hostes essent, in postremam aciem summotos.
他在离开战场之前,无论是在战斗陷入胶着还是阵线发生倾斜时,都尝试了所有的手段;并且甚至得到了西庇阿及所有军事专家的承认,赢得了那样的赞誉——即他在那天以非凡的艺术部署了阵线:将战象部署在最前线,以其出其不意的冲击和不可阻挡的力量阻止罗马人跟随军旗和保持队形(而罗马人在此寄托了最大的希望);接着将辅助兵部署在迦太基阵线之前,使这些由各国乌合之众混杂而成、不因忠诚而因雇金而被维系的人,无法轻易退却逃跑,同时能迎击并削弱敌人最初的锐气与攻势,而且即便没有其他效果,也能用自己的伤亡使敌人的锋芒变钝;然后,在寄托了所有希望的地方,部署了迦太基和非洲的士兵,以便使他们在其他所有方面都与对手相当的情况下,由于以饱满之躯与疲惫受伤的敌人交战而占得优势;而意大利人则在空间上也隔开一段距离(因为不确定他们是盟友还是敌人),被退至最后线。
§30.35.10hoc edito velut ultimo virtutis opere Hannibal cum Hadrumetum refugisset, accitusque inde Carthaginem sexto ac tricesimo post anno, quam puer inde profectus erat,
在展现了这如同其勇气的最后杰作之后,汉尼拔逃往哈德鲁梅图姆,并从那里被召回迦太基,在离家36年后(当时他还是个孩子离开那里的)重新返回。
§30.35.11redisset, fassus in curia est non proelio modo se sed bello victum, nec spem salutis alibi quam in pace impetranda esse.
他在元老院中承认,自己不仅输掉了一场战役,而且输掉了整场战争,除了争取和平之外,别无生路。

词汇与语法注释

  1. 30.35.1revertentes — 主格复数现在分词,修饰主语 Laelius ac Masinissa。在前一个短语中,equites 是异态动词分词 secuti 的直接宾语(pulsos equites,败退的敌方骑兵),表明追击后折返的是罗马方面的将领。
  2. 30.35.5singulari arte aciem eo die instruxisse — 该句为虚拟式或不定式句,作为同位语解释前文 laudem(赞誉)的具体内容,或作为省略主语代词 eum 的间接陈述(A.C.I.)结构。此不定式引导了 30.35.6 至 30.35.9 中关于汉尼拔具体排兵布阵的一系列说明。
  3. 30.35.6in quo plurimum spei ponerent — 关系代名词 quo 为中性单数,其先行词非单个词,而是指前文的整个动词短语 signa sequi et servare ordines(跟随军旗并保持队形)。spei 是修饰 plurimum 的部分属格。
  4. 30.35.9incertos, socii an hostes essent — 宾格复数形容词 incertos 修饰前文的 Italicos。随后的 socii an hostes essent 是由 incertos 引导的双重间接疑问句,根据时制一致原则使用未完成过去时虚拟式 essent。
  5. 30.35.10sexto ac tricesimo post anno, quam puer inde profectus erat — 表示时间的连词 postquam 的分离形式(tmesis),与表示时间间隔的夺格 sexto ac tricesimo anno 相呼应,意为“自他童年离开此处之后第三十六年”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §30.35.1-30.35.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.35.1-30.35.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。