§26.50.1Captiva deinde a militibus adducitur ad eum adulta virgo adeo eximia forma, ut, quacumque incedebat, converteret omnium oculos.
然后,兵士们带到他面前一位成年俘虏少女,她容貌极其美丽,以至于无论走到哪里,都会吸引众人的目光。
§26.50.2Scipio, percunctatus patriam parentesque, inter cetera accepit desponsam eam principi Celtiberorum; adulescenti Allucio nomen erat.
西庇阿在询问了她的家乡和父母之后,获悉她已被许配给凯尔特伊比利亚人的一个首领;那青年名叫阿鲁基乌斯。
§26.50.3extemplo igitur parentibus sponsoque ab domo accitis, cum interim audiret deperire eum sponsae amore, ubi primum venit, accuratiore eum sermone quam parentis adloquitur: §26.50.4“iuvenis” inquit “iuvenem appello, quo minor sit inter nos huius sermonis verecundia.
于是,她的父母和未婚夫立刻被从家乡召来;在此期间,由于听说未婚夫对她深陷爱河,所以当他一到达,西庇阿就用比对她父母更为用心的言辞对他说道: “青年啊,”他说,“我以青年的身份呼唤青年,好使我们在这场谈话中少一些拘束。
ego, cum sponsa tua capta a militibus nostris ad me ducta esset audiremque tibi eam cordi esse et forma faceret fidem, §26.50.5quia ipse, si frui liceret ludo aetatis, praesertim in recto et legitimo amore, et non res publica animum nostrum occupasset, veniam mihi dari sponsam impensius amanti vellem, tuo, cuius possum, amori faveo.
当你的未婚妻被我们的士兵俘虏并带到我面前时,我听说她深得你心,而她的美貌也证实了这一点,因为如果我自己被允许享受青春的欢娱,尤其是在正直和合法的爱情中,而且国家事务没有占据我的心神,我也会希望自己若是过分深爱未婚妻能得到宽恕;因此,在我的能力范围内,我支持你的爱情。
§26.50.6fuit sponsa tua apud me eadem qua apud soceros tuos parentisque suos verecundia; servata tibi est, ut inviolatum et dignum me teque dari tibi donum posset.
你的未婚妻在我这里得到了同样的尊重,就像在你的岳父母和她的父母那里一样;她为你而被完好保存,好能作为一份毫无玷污、不辱没你我的礼物送给你。
§26.50.7hanc mercedem unam pro eo munere paciscor: amicus populo Romano sis et, si me virum bonum credis esse, qualis patrem patruumque meum iam ante hae gentes norant, scias multos nostri similes in civitate Romana esse nec ullum in terris hodie populum dici posse, §26.50.8quem minus tibi hostem tuisque esse velis aut amicum malis. ”
作为这份礼物的唯一回报,我提出这个条件:愿你成为罗马人民的朋友;如果你相信我是一个正直的人,正如这些民族早先所了解我的父亲和叔父那样,那么你应该知道,在罗马城邦中还有许多像我们一样的人,而且今天世界上没有任何一个民族能够被称为,你更不希望他们成为你及你族人的敌人,或者更愿意将他们视为朋友。
§26.50.9cum adulescens simul pudore et gaudio perfusus, dextram Scipionis tenens, deos omnis invocaret ad gratiam illi pro se referendam, quoniam sibi nequaquam satis facultatis pro suo animo atque illius erga se merito esset, parentes inde cognatique virginis appellati; §26.50.10qui, quoniam gratis sibi redderetur virgo, ad quam redimendam satis magnum attulissent auri pondus, §26.50.11orare Scipionem, ut id ab se donum acciperet, coeperunt, haud minorem eius rei apud se gratiam futuram esse adfirmantes quam redditae inviolatae foret virginis.
” 当这青年同时被羞怯与喜悦所充溢,握着西庇阿的右手,祈求万神替自己向他报恩,因为他觉得自己绝无足够的能力来回报自己的心意以及对方对自己的恩德时,少女的父母和亲戚随后被传唤过来;他们因为少女被无偿归还给他们,而他们原本为赎回她带来了相当分量的黄金,于是开始恳求西庇阿收下这笔作为他们礼物的黄金,并声称他们对此事的感激,绝不亚于对少女被完好无损地归还的感激。
§26.50.12Scipio, quando tanto opere peterent, accepturum se pollicitus poni ante pedes iussit vocatoque ad se Allucio “super dotem” inquit, “quam accepturus a socero es, haec tibi a me dotalia dona accedent” aurumque tollere ac sibi habere iussit.
西庇阿见他们如此恳切请求,便许诺收下,并命人将黄金放在脚前;他把阿鲁基乌斯叫到身边,说道:“在你将从岳父那里收到的嫁妆之上,这些由我赠予的嫁妆也将增加给你,”并命令他收起黄金,留归己有。
§26.50.13his laetus donis honoribusque dimissus domum implevit popularis laudibus meritis Scipionis: venisse dis simillimum iuvenem, vincentem omnia cum armis tum benignitate ac beneficiis.
他带着这些礼物和荣耀高兴地离去,回到家乡,向同胞们充满了对西庇阿应得的赞美:“来了一位极其像神的青年,他不仅用武器,而且用仁慈和恩惠征服了一切。
§26.50.14itaque dilectu clientium habito cum delectis mille et quadringentis equitibus intra paucos dies ad Scipionem revertit.
” 于是,他召集了自己臣民中的人马,在几天之内,带着选拔的一千四百名骑兵回到了西庇阿身边。