Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §25.21.1-25.21.10

赫尔多尼亚战役与富尔维乌斯军的覆灭

第 775 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

法司法官富尔维乌斯率领的罗马军队在赫尔多尼亚附近失去纪律,因汉尼拔巧妙的伏兵和包围战术而惨败,将领临阵脱逃。

§25.21.1circa Herdoneam Romanae legiones et praetor Fulvius erat.
罗马军团和法司法官富尔维乌斯驻扎在赫尔多尼亚附近。
quo ubi allatum est hostis adventare, prope est factum, ut iniussu praetoris signis convulsis in aciem exirent.
当敌军逼近的消息传到那里时,士兵们差一点就在没有法司法官命令的情况下,拔起军旗出击列阵。
nec res magis ulla tenuit quam spes haud dubia suo id arbitrio, ubi vellent, facturos.
没有任何其他事情比这一不容置疑的希望更能阻止他们:他们可以在自己愿意的时候,根据自己的决定这样做。
§25.21.2nocte insequenti Hannibal, cum tumultuatum in castris et plerosque ferociter, signum ut daret, institisse duci ad arma vocantis sciret, haud dubius prosperae pugnae occasionem dari,
第二天夜里,汉尼拔得知营地中发生了骚乱,大多数呼吁拿起武器的人都极力逼迫将领发出信号。
§25.21.3tria milia expeditorum militum in villis circa vepribusque et silvis disponit, §25.21.4qui signo dato simul omnes e latebris existerent, et Magonem ac duo ferme milia equitum, qua fugam inclinaturam credebat, omnia itinera insidere iubet.
他毫不怀疑这提供了一个稳操胜券的战斗机会,于是将三千名轻装步兵部署在周围的庄园、灌木丛和森林中,他们将在信号发出时一齐从藏身之处冲出;他又命令马戈和大约二千名骑兵占领他认为敌军会逃跑的所有道路。
his nocte praeparatis prima luce in aciem copias educit.
在夜间做好这些准备后,他在黎明时分将部队带出列阵。
§25.21.5nec Fulvius est cunctatus, non tam sua ulla spe quam militum impetu fortuito tractus.
富尔维乌斯也没有犹豫,他并非出于自身的任何希望,而是被士兵们偶然的冲动所驱使。
itaque eadem teneritate, qua processum in aciem est, instruitur ipsa acies ad libidinem militum forte procurrentium consistentiumque, quo loco ipsorum tulisset animus, deinde per libidinem aut metum deserentium locum.
因此,正如同他们出击列阵时的那种轻率一样,阵线本身也是根据碰巧向前冲锋或停下脚步的士兵们的任意妄为而排列的,他们停留在自己心意所带去的地点,然后又因任性或恐惧而放弃该地。
§25.21.6prima legio et sinistra ala in primo instructae, et in longitudinem porrecta acies.
第一军团和左翼被部署在最前列,战线向两侧拉长。
§25.21.7clamantibus tribunis nihil introrsus roboris ac virium esse et, quacumque impetum fecissent hostis, perrupturos, nihil, quod salutare esset, non modo ad animum sed ne ad aures quidem admittebat.
尽管军政官们大声疾呼内部毫无力量和强壮可言,无论敌军从何处发动进攻都会被突破,但他对任何有益的忠告不仅不记在心上,甚至连听都不听。
§25.21.8et Hannibal haudquaquam similis dux neque simili exercitu neque ita instructo aderat.
而汉尼拔作为一名截然不同的将领,率领着截然不同的、并非如此部署的军队来到了这里。
ergo ne clamorem quidem atque impetum primum eorum Romani sustinuere.
因此,罗马人甚至连他们最初的呐喊和冲锋都未能抵挡住。
§25.21.9dux, stultitia et temeritate Centenio par, animo haudquaquam comparandus, ubi rem inclinatam ac trepidantis suos videt, equo arrepto cum ducentis ferme equitibus effugit; §25.21.10cetera a fronte pulsa, inde a tergo atque alis circumventa acies eo usque est caesa, ut ex duodeviginti milibus hominum duo milia haud amplius evaserint.
这位在愚蠢和鲁莽上与肯特尼乌斯不相上下、但在勇气上却完全无法相比的将领,一看到局势倾斜、自己的部下惊慌失措,便夺过一匹马,与大约二百名骑兵一起逃跑了;战线的其余部分正面被击溃,随后在后方和两翼被包围,遭受惨重屠杀,以至于在一万八千人中,逃脱的不超过二千人。
castris hostes potiti sunt.
敌军占领了营地。

词汇与语法注释

  1. 25.21.1prope est factum, ut ... exirent — prope est factum, ut 搭配虚拟语气未完成过去时 exirent 是拉丁语常用句式,意为“差一点就发生……”或“险些……”。
  2. 25.21.2vocantis — vocantis 是宾格复数 vocantes 的古体拼写,修饰不定式 institisse 的逻辑主语 plerosque(宾格复数),而非修饰与格 duci 的属格单数。
  3. 25.21.5teneritate — 手稿中的 teneritate(软弱、松懈)被许多校勘者修改为 temeritate(鲁莽、轻率)。此处译文体现了不加整顿、随意散漫的含义。
  4. 25.21.7clamantibus tribunis — 夺格绝对结构。在此语境下,最自然地应当解释为让步状语(“尽管军政官们大声疾呼……”)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §25.21.1-25.21.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:25.21.1-25.21.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。