§21.28.1Galli occursant in ripa cum variis ululatibus cantuque moris sui quatientes scuta super capita vibrantesque dextris tela, §21.28.2quamquam et ex adverso terrebat tanta vis navium cum ingenti sono fluminis et clamore vario nautarum militumque, et qui nitebantur perrumpere impetum fluminis et qui ex altera ripa traicientes suos hortabantur; §21.28.3et iam satis paventes adverso tumultu terribilior ab tergo adortus clamor castris ab Hannone captis.
高卢人在岸上迎面跑来,按照他们的习俗发出各种嚎叫和歌声,在头顶上挥舞着盾牌,右手挥舞着武器,尽管对岸那庞大的船队也让他们感到畏惧,伴随着河流的巨大轰鸣声,以及水手和士兵们各种各样的呼喊声,包括那些竭力突破河流冲击的人,和那些在另一边河岸上鼓励自己正在渡河的同伴的人;此时,面对前方的骚乱,他们已经足够惊恐,而由于汉诺占领了他们的营地,从后方袭来的更可怕的呼喊声又笼罩了他们。
mox et ipse aderat, ancepsque terror circumstabat et e navibus tanta vi armatorum in terram evadente et ab tergo inprovisa premente acie.
不久,汉诺本人也赶到了,双重的恐惧包围了他们:一方面是如此庞大的武装力量从船上登上陆地,另一方面是背后出乎意料的战线步步逼近。
§21.28.4Galli postquam utroque vim facere conati pellebantur, qua patere visum maxime iter, perrumpunt trepidique in vicos passim suos diffugiunt.
高卢人在两面试图抵抗却被击退后,从看起来最开阔的道路突破过去,惊恐万状地四处逃散到各自的村庄。
Hannibal ceteris copiis per otium traiectis spernens iam Gallicos tumultus castra locat.
汉尼拔在从容地渡完其余军队后,此时对高卢人的骚乱不屑一顾,安营扎寨。
§21.28.5elephantorum traiciendorum varia consilia fuisse credo, certe variat memoria actae rei.
我相信运送大象渡河曾有各种各样的计划,当然,对这一事件的记载也各不相同。
quidam congregatis ad ripam elephantis tradunt ferocissimum ex iis inritatum ab rectore suo, cum refugientem in aquam sequeretur, traxisse gregem, ut quemque timentem altitudinem destitueret vadum, impetu ipso fluminis in alteram ripam rapiente.
有人传言说,大象在岸边聚集时,其中最凶猛的一头被它的驯兽员激怒,当它追赶逃入水中的驯兽员时,引得象群也跟了过去;当每一个害怕深水的大象失去浅滩立足点时,河流本身的冲击力就把它们冲到了对岸。
§21.28.6ceterum magis constat ratibus traiectos; id ut tutius consilium ante rem foret, ita acta re ad fidem pronius est.
不过,人们更一致地认为大象是用木筏运送过去的;正如这在行动前是更安全的计划一样,在行动既成之后,也更容易令人信服。
§21.28.7ratem unam ducentos longam pedes quinquaginta latam a terra in amnem porrexerunt, quam, ne secunda aqua deferretur, pluribus validis retinaculis parte superiore ripae religatam pontis in modum humo iniecta constraverunt, ut beluae audacter velut per solum ingrederentur; §21.28.8altera ratis aeque lata, longa pedes centum, ad traiciendum flumen apta, huic copulata est; tum elephanti per stabilem ratem tamquam viam praegredientibus feminis acti ubi in minorem adplicatam transgressi sunt, §21.28.9extemplo resolutis, quibus leviter adnexa erat, vinculis ab actuariis aliquot navibus ad alteram ripam pertrahitur.
他们从陆地向河中延伸出一块长两百英尺、宽五十英尺的木筏,为了不让它被顺流冲走,他们用几根结实的缆绳将其系在河岸的上游,并在上面铺上泥土,做成桥的样子,好让这些野兽能像走在陆地上一样大胆地走上去;另一块同样宽、长一百英尺、适合渡河的木筏与这一块连接在一起;然后,大象在雌象的引领下,像走在道路上一样走过这块稳固的木筏,当它们踏上相连的那块较小的木筏时,紧接着,那些轻轻系着的缆绳被解开,这块木筏被几艘快速船牵引到对岸。
§21.28.10ita primis expositis alii deinde repetiti ac traiecti sunt.
如此,第一批大象登岸后,其余的大象也相继被运送过去。
nihil sane trepidabant, donec continenti velut ponte agerentur; primus erat pavor, cum soluta ab ceteris rate in altum raperentur; §21.28.11ibi urgentes inter se cedentibus extremis ab aqua trepidationis aliquantum edebant, donec quietem ipse timor circumspectantibus aquam fecisset.
只要它们是在这块仿佛相连的桥梁上行走,就完全没有惊慌;最初的恐慌发生在当木筏与其余部分解开、被卷入深水之中时;在那里,大象互相推挤,边缘的大象因退缩避水而引起了不小的混乱,直到在环顾四周的水面时,恐惧本身最终让它们安静了下来。
§21.28.12excidere etiam saevientes quidam in flumen; sed pondere ipso stabiles deiectis rectoribus quaerendis pedetemptim vadis in terram evasere.
甚至有一些狂躁的大象掉进了河里;但它们凭借自身的重量保持了稳定,虽然甩掉了驯兽员,但它们通过一步步摸索浅滩,最终脱险登岸。