Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §10.5.1-10.5.14

击溃埃特鲁里亚军与瓦莱里乌斯当选执政官

第 489 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

独裁官率领的罗马军队主力抵达并击败埃特鲁里亚人,双方达成停战协定。随后,记录了独裁官瓦莱里乌斯在缺席的情况下当选执政官的经过。

§10.5.1nuntio adlato dictator signa ferri ac sequi iubet armatos.
消息传来,独裁官下令进军,并让武装士兵跟随。
sed celeriora prope omnia imperio erant; rapta extemplo signa armaque,
但几乎一切都比命令还要迅速;军旗和武器立刻被夺走,他们几乎无法被阻止冲锋和奔跑。
§10.5.2et vix ab impetu et cursu tenebantur. cum ira ab accepta nuper clade stimulabat, tum concitatior accidens clamor ab increscente certamine.
这不仅是因为最近遭受失败的愤怒在刺激着他们,也是因为由于战斗日益激烈而传来的喧嚣声更加激起了他们的斗志。
§10.5.3urgent itaque alii alios hortanturque signiferos, ut ocius eant; quo magis festinantes videt dictator, eo impensius retentat agmen ac sensim incedere iubet.
因此,他们互相催促,并鼓励旗手走得更快一些;独裁官越是看到他们急于前进,就越是极力拉住队伍,命令他们缓慢前进。
§10.5.4Etrusci contra, principio exciti pugnae, omnibus copiis aderant; et super alios alii nuntiant dictatori omnes legiones Etruscorum capessisse pugnam nec iam ab suis resisti posse, et ipse cernit ex superiore loco, in quanto discrimine praesidium esset.
相反,埃特鲁里亚人从战斗开始就处于兴奋状态,全军投入;而且使者接二连三地向独裁官报告说,埃特鲁里亚人的所有军团都已投入战斗,己方已无法抵挡,他自己也从高处看到守备队处于多么巨大的危险之中。
ceterum satis fretus,
然而,他充分相信,副官直到现在仍能维持战斗,而他自己作为危难的解救者也相距不远。
§10.5.5esse etiam nunc tolerando certamini legatum nec se procul abesse periculi vindicem, quam maxime vult fatigari hostem, ut integris adoriatur viribus fessos.
他希望敌人尽可能地疲惫,以便能以饱满的力量攻击疲惫的敌人。
§10.5.6quamquam lente procedunt, iam tamen ad impetum capiundum, equiti utique, modicum erat spatium.
尽管他们前进缓慢,但对于发起冲锋(尤其是对骑兵而言)来说,距离已经合适。
prima incedebant signa legionum, ne quid occultum aut repentinum hostis timeret; sed reliquerat intervalla inter ordines peditum, qua satis laxo spatio equi permitti possent.
军团的首批军旗向前推进,免得敌人害怕有什么隐蔽或突然的企图;但他已经在步兵阵列之间留出了间隔,以便马匹可以在足够宽敞的空间内奔驰。
§10.5.7pariter sustulit clamorem acies, et emissus eques libero cursu in hostem invehitur in onpositisque adversus equestrem procellam subitum pavorem offundit.
战线齐声呐喊,放开缰绳的骑兵以自由奔跑之势冲向敌人,给那些面对骑兵风暴的敌人带来了突然的恐慌。
§10.5.8itaque, ut prope serum auxilium iam paene circumventis, ita universa requies data est.
因此,对于那些现在几乎被包围的人来说,这虽然像是来得太迟的援助,但所有人都得到了休整。
integri accepere pugnam, nec ea ipsa longa aut anceps fuit.
生力军接管了战斗,而这场战斗本身既不漫长也不胜负难料。
§10.5.9fusi hostes castra repetunt inferentibusque iam signa Romanis cedunt et in ultimam castrorum partem conglobantur.
被击溃的敌人退回营地,向正在推进军旗的罗马人让路,并聚集在营地的最深处。
§10.5.10haerent fugientes in angustiis portarum; pars magna aggerem vallumque conscendit, si aut ex superiore loco tueri se aut superare aliqua et evadere posset.
逃跑者拥堵在狭窄的城门口;大部分人爬上土垒和防壁,试图从高处自卫,或者看能否从某处翻越并逃脱。
§10.5.11forte quodam loco male densatus agger pondere superstantium in fossam procubuit; atque ea, cum deos pandere viam fugae conclamassent, plures inermes quam armati evadunt.
偶然在一处地方,因承受不住站在上面的人的重量,夯筑不实的一段土垒坍塌到了壕沟里;在那里,当他们齐声高呼是神明开辟了逃生之路时,逃脱的无武装人员比武装人员还要多。
§10.5.12hoc proelio fractae iterum Etruscorum vires, et pacto annuo stipendio et duum mensum frumento permissum ab dictatore, ut de pace legatos mitterent Romam.
在这场战役中,埃特鲁里亚人的力量再次被摧毁。 在承诺支付一年的军饷和两个月的粮食后,他们被独裁官允许派使者去罗马谈判和平。
§10.5.13pax negata, indutiae biennii datae.
和平被拒绝,但给予了为期两年的休战。
dictator triumphans in urbem rediit.
独裁官举行凯旋式返回城内。
habeo auctores sine ullo memorabili proelio pacatam ab dictatore Etruriam esse seditionibus tantum Arretinorum conpositis et Cilnio genere cum plebe in gratiam reducto.
我有史料表明,独裁官并未经过任何值得纪念的战役就平定了埃特鲁里亚,仅仅是平息了阿雷提乌姆人的内讧,并使基尔尼乌斯家族与平民和解。
consul ex dictatura factus M. Valerius.
马尔库斯·瓦莱里乌斯由独裁官改任执政官。
§10.5.14non petentem atque adeo etiam absentem creatum tradidere quidam et per interregem ea comitia facta; id unum non ambigitur, consulatum cum Apuleio Pansa gessisse.
有些人记载他并未谋求,甚至是在缺席的情况下当选的,并且该选举是通过间王进行的;唯有一点是毫无争议的:他是与阿普莱乌斯·潘萨共同担任执政官的。

词汇与语法注释

  1. 10.5.1imperio — imperio 为比较夺格,与前述“独裁官的命令(imperium)”相比较,意为“比命令还要迅速”。
  2. 10.5.5tolerando certamini — tolerando certamini 为动形容词(动名词性形容词)的与格,表示目的或适宜,意为“能够维持战斗”。
  3. 10.5.5esse etiam nunc... nec se procul abesse — 由前一节的分词 fretus(深信、赖以)引导的间接引语(对格不定式结构),其主语分别为 legatum(副官)和 se(独裁官自己)。
  4. 10.5.8ut prope serum... ita universa requies data est — ut... ita... 的关联结构,表示让步与强调的关系:“虽然(几乎太迟)……但是(所有人都得到了休整)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §10.5.1-10.5.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.5.1-10.5.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。