Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §1.19.1-1.19.7

努马建立雅努斯神殿与制定历法

第 20 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

为了给罗马带来法律与和平,努马建造了雅努斯神殿作为战争与和平的标志,并引入了对神明的敬畏以温和民风。此外,他还根据月相变化将历法调整为十二个月,并规定了吉日与凶日。

§1.19.1qui regno ita potitus urbem novam, conditam vi et armis, iure eam legibusque ac moribus de integro condere parat.
如此获得王位后,他准备用法律、法令和习俗,重新奠定这座最初凭武力和武器建立起来的新城市。
§1.19.2quibus cum inter bella adsuescere videret non posse, quippe efferari militia animos, mitigandum ferocem populum armorum desuetudine ratus, Ianum ad infimum Argiletum indicem pacis bellique fecit, apertus ut in armis esse civitatem, clausus pacatos circa omnes populos significaret.
由于他看到人们在战争期间无法习惯这些事物——因为军务使人们的心灵变得粗野——并认为应该通过停用武器来使残暴的人民变得温和,于是他在阿吉莱图姆的最下端建造了雅努斯神庙,作为和平与战争的标志:当它敞开时,表示国家处于战争状态;当它关闭时,则表示周围的所有民族都已实现和平。
§1.19.3bis deinde post Numae regnum clausus fuit, semel T. Manlio consule post Punicum primum perfectum bellum, iterum, quod nostrae aetati dii dederunt ut videremus, post bellum Actiacum ab imperatore Caesare Augusto pace terra marique parta.
此后,在努马统治之后,该庙曾两次关闭:一次是在第一次布匿战争结束后的执政官提图斯·曼利乌斯任内;第二次是在亚克兴战役之后,由英佩拉托尔·恺撒·奥古斯都在陆地和海洋上赢得和平之后,神明恩赐我们这一代人亲眼见证了这一次。
§1.19.4clauso eo cum omnium circa finitimorum societate ac foederibus iunxisset animos, positis externorum periculorum curis ne luxuriarent otio animi, quos metus hostium disciplinaque militaris continuerat, omnium primum, rem ad multitudinem inperitam et illis saeculis rudem efficacissimam, deorum metum iniciendum ratus est.
神庙关闭后,当他通过同盟和条约将所有邻邦的人心凝聚在一起时,为了不让昔日因对外敌的恐惧和军事纪律而得到约束的心灵,在外部危险的忧虑消除后因闲暇而变得放纵,他认为首先必须灌输对神明的恐惧,这对于那个时代无知且未开化的民众来说是最有效的手段。
§1.19.5qui cum descendere ad animos sine aliquo commento miraculi non posset, simulat sibi cum dea Egeria congressus nocturnos esse; eius se monitu, quae acceptissima diis essent, sacra instituere, sacerdotes suos cuique deorum praeficere.
由于这种恐惧若非借助某种奇迹的虚构便无法深入人心,他便伪称自己与女神埃格里娅有夜间会晤;并声称是在她的启示下,自己才制定了最受神明喜爱的圣仪,并为每一位神明指派了各自祭司。
§1.19.6atque omnium primum ad cursus lunae in duodecim menses discribit annum; quem, quia tricenos dies singulis mensibus luna non explet, desuntque dies solido anno, qui solstitiali circumagitur orbe, intercalariis mensibus interponendis ita dispensavit, ut vicesimo anno ad metam eandem solis, unde orsi essent, plenis omnium annorum spatiis dies congruerent.
此外,他首先根据月相的变化将一年分为十二个月;由于月球在每个月不能满三十天,且与太阳公转一周的完整一年相比还缺少若干天,他通过插入闰月的方式进行了调整,使得在第二十个年头,随着所有年份的时间完全填满,天数能与他们开始时太阳的相同标志相吻合。
§1.19.7idem nefastos dies fastosque fecit, quia aliquando nihil cum populo agi utile futurum erat.
他同样规定了凶日和吉日,因为在某些时候,不与民众进行任何公家事务将是有益的。

词汇与语法注释

  1. 1.19.1qui — 句首的关系代词 'qui' 是连接相对词,指代前章的主语努马(Numa),在主句中充当主语。
  2. 1.19.2quibus — 指代前句 'iure legibusque ac moribus'(法律、法令和习俗)的中性复数。作为不及物动词 'adsuescere'(习惯于)的补足语,使用与格或夺格。
  3. 1.19.4rem ... efficacissimam — 与紧随其后的 'deorum metum'(对神明的恐惧)呈同位语关系的词组。名词 'rem' 起到某种形式名词的作用,而 'efficacissimam' 则受 'ad multitudinem...'(对民众最有效的)所修饰。
  4. 1.19.5congressus nocturnos — 第四变格名词 'congressus'(交往、会面)的复数宾格,在动词 'simulat'(伪称、假装)所引导的“宾格加不定式”结构(宾格主语 + esse)中充当主语。'sibi' 是与格,指代努马自身。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §1.19.1-1.19.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.19.1-1.19.7

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。