Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §2.1.135-2.1.203

诗歌功用与罗马戏剧的历史演变及观众品味

第 25 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

作者阐述了诗歌在宗教与社会中的功用,追溯了罗马戏剧从费斯肯尼亚歌谣向模仿希腊悲剧的历史演变,并批判了喜剧作家的艺术怠慢以及罗马观众沉迷于视觉奇观而非戏剧本身的庸俗品味。

§2.1.135caelestis implorat aquas docta prece blandus, §2.1.136avertit morbos, metuenda pericula pellit, §2.1.137impetrat et pacem et locupletem frugibus annum, §2.1.138carmine di superi placantur, carmine Manes.
[合唱队]用学到的祈祷词温柔动人地祈求天降甘霖,驱散疾病,赶走可怕的危险,赢得和平以及五谷丰登的丰收年;借由歌谣,天上的神灵得到抚慰,借由歌谣,亡灵们也是如此。
§2.1.139Agricolae prisci, fortes parvoque beati, §2.1.140condita post frumenta levantes tempore festo §2.1.141corpus et ipsum animum spe finis dura ferentem, §2.1.142cum sociis operum et pueris et coniuge fida.
古老的农夫们,强壮且安于清贫,在谷物收仓之后,借着节日的时刻,让肉体以及那怀着终结希望而忍受艰难的灵魂本身得到放松,还有他们辛劳的伙伴、孩子们以及忠诚的妻子。
§2.1.143Tellurem porco, Silvanum lacte piabant, §2.1.144floribus et vino Genium memorem brevis aevi,
他们用母猪祭祀大地,用鲜乳祭祀西尔瓦努斯,用鲜花和美酒祭祀那记着生命短暂的保护神。
§2.1.145Fescennina per hunc inventa licentia morem §2.1.146versibus alternis opprobria rustica fudit, §2.1.147libertasque recurrentis accepta per annos §2.1.148lusit amabiliter, donec iam saevus apertam §2.1.149in rabiem coepit verti iocus et per honestas §2.1.150ire domos impune minax, doluere cruento
通过这一习俗,诞生的费斯肯尼亚式的放纵,用一唱一和的诗行倾泻着粗俗的嘲讽,这种在年复一年的轮回中广受欢迎的自由,曾友好地嬉戏,直到如今,这残忍的玩笑开始转变为公开的狂暴,并在体面的人家之间横行,肆无忌惮地发出威胁。
§2.1.151dente lacessiti; fuit intactis quoque cura §2.1.152condicione super communi; quin etiam lex §2.1.153poenaque lata, malo quae nollet carmine quemquam §2.1.154describi: vertere modum, formidine fustis §2.1.155ad bene dicendum delectandumque redacti.
被血腥的牙齿咬伤的人感到痛苦;未受伤害的人也产生了对共同处境的担忧;甚至还制定了法律和刑罚,不允许任何人被恶意的歌谣所贬低:他们改变了作风,由于对大棒的恐惧,被迫去说好话并提供娱乐。
§2.1.156Graecia capta ferum victorem cepit et artis §2.1.157intulit agresti Latio, sic horridus ille §2.1.158defluxit numerus Saturnius, et grave virus §2.1.159munditiae pepulere; sed in longum tamen aevum §2.1.160manserunt hodieque manent vestigia ruris.
被征服的希腊反过来征服了她粗野的征服者,并将艺术带入了粗鄙的拉提乌斯,于是那粗糙的萨图尔尼乌斯诗形便流逝了,而难闻的毒害,洗练之风将其驱除;但在很长的时代里,农村的痕迹曾经存留,且在今天依然存留。
§2.1.161serus enim Graecis admovit acumina chartis §2.1.162et post Punica bella quietus quaerere coepit, §2.1.163quid Sophocles et Thespis et Aeschylus utile ferrent.
因为[罗马人]很晚才将智慧转向希腊的文献,并且在布匿战争之后,在和平中开始探寻,索福克勒斯、泰斯庇斯和埃斯库罗斯带来了什么有益之物。
§2.1.164temptavit quoque rem, si digne vertere posset, §2.1.165et placuit sibi, natura sublimis et acer: §2.1.166nam spirat tragicum satis et feliciter audet, §2.1.167sed turpem putat inscite metuitque lituram.
他也尝试了这件事,看自己是否能体面地进行翻译,并对自己感到满意,因为他生性高迈且热烈:他的确散发着足够的悲剧气魄,并敢于作成功的尝试,但他因无知而认为涂改是可耻的,并对此感到害怕。
§2.1.168Creditur, ex medio quia res accersit, habere §2.1.169sudoris minimum, sed habet Comoedia tanto §2.1.170plus oneris, quanto veniae minus, adspice, Plautus
人们相信,因为喜剧从日常生活中取材,所以需要的汗水最少;但喜剧所承受的负担有多重,它得到的宽容就有多狭窄。
§2.1.171quo pacto partis tutetur amantis ephebi, §2.1.172ut patris attenti, lenonis ut insidiosi, §2.1.173quantus sit Dossennus edacibus in parasitis, §2.1.174quam non adstricto percurrat pulpita socco.
看啊,普劳图斯是以何种方式维持着恋爱中的年轻人的角色,又是如何维持着精明的父亲、狡诈的鸨母的角色,多塞努斯在贪婪的食客中间显得多么了不起,又是如何穿着松松垮垮的便鞋在舞台上疾走。
§2.1.175gestit enim nummum in loculos demittere, post hoc §2.1.176securus cadat an recto stet fabula talo.
因为他只渴望将钱币塞进钱袋,在这之后他就无忧无虑了,无论剧作是倒下还是直立在脚踝上。
§2.1.177Quem tulit ad scaenam ventoso Gloria curru, §2.1.178exanimat lentus spectator, sedulus inflat: sic leve, §2.1.179sic parvum est, animum quod laudis avarum §2.1.180subruit aut reficit.
凡是由荣耀用风一般的战车载上舞台的人,冷淡的观众会让他气馁,热切的观众则会让他膨胀:如此轻浮、如此微小的东西,就能摧毁或重振那贪恋赞美的心灵。
valeat res ludicra, si me §2.1.181palma negata macrum, donata reducit opimum.
走开吧,滑稽剧,如果被拒绝的奖牌让我消瘦,而赐予的奖牌又让我丰满地回来。
§2.1.182Saepe etiam audacem fugat hoc terretque poetam, §2.1.183quod numero plures, virtute et honore minores, §2.1.184indocti stolidique et depugnare parati, §2.1.185si discordet eques, media inter carmina poscunt §2.1.186aut ursum aut pugiles: his nam plebecula gaudet.
常常,甚至连大胆的诗人也会被这件事情赶走和吓退:即那些在人数上占多数,但在德行和荣誉上较差、无知愚蠢且随时准备决斗的人,如果骑士阶层持有异议,会在诗歌中途要求或者是熊,或者是拳击手;因为平民百姓最喜乐于此。
§2.1.187verum equitis quoque iam migravit ab aure voluptas §2.1.188omnis ad incertos oculos et gaudia vana.
但即使是骑士的乐趣,如今也已经完全从耳朵转移到了飘忽不定的眼睛和虚无的快乐之上。
§2.1.189quattuor aut pluris aulaea premuntur in horas, §2.1.190dum fugiunt equitum turmae peditumque catervae; §2.1.191mox trahitur manibus regum fortuna retortis, §2.1.192esseda festinant, pilenta, petorrita, naves, §2.1.193captivum portatur ebur, captiva Corinthus.
四个或更多的小时里,大幕被拉下(保持降下状态),在此期间,骑兵中队和步兵人群四处逃散;不久,被反绑双手的君王们被拖了上来,战车急驰,各式马车、篷车、船只奔流而过,被掠夺的象牙、被征服的科林斯被运送过来。
§2.1.194si foret in terris, rideret Democritus, seu §2.1.195diversum confusa genus panthera camelo §2.1.196sive elephans albus volgi converteret ora; §2.1.197spectaret populum ludis attentius ipsis §2.1.198ut sibi praebentem nimio spectacula plura: §2.1.199scriptores autem narrare putaret asello §2.1.200fabellam surdo.
如果德谟克利特还在世上,他会大笑,无论是豹与骆驼混杂的异类猛兽,还是白象,吸引了大伙的视线;相比戏剧本身,他会更专注地观察人群,认为人群给他提供了远远更多的奇观;至于作家们,他会认为他们是在对一只聋驴讲故事。
nam quae pervincere voces §2.1.201evaluere sonum, referunt quem nostra theatra?
因为,有什么声音能压过我们剧场所回响的那些喧嚣呢?
§2.1.202Garganum mugire putes nemus aut mare Tuscum; §2.1.203tanto cum strepitu ludi spectantur et artes
你会以为是加尔加努斯的森林在怒吼,或者是托斯卡纳的大海;在如此巨大的嘈杂声中,人们观看着戏剧与艺术。

词汇与语法注释

  1. 2.1.135implorat — 动词 'implorat' 的逻辑主语是前一行(§2.1.134)中出现的合唱队('chorus')。
  2. 2.1.144Genium memorem brevis aevi — “记住生命短暂的保护神”这一表达反映了罗马人对格尼乌斯(个人守护神)的信仰,强调由于生命短暂,人们应当在有生之年及时行乐的理念。
  3. 2.1.150doluere — 这是完成时动词的缩略形式(doluere = doluerunt)。其主语是下一行的 'lacessiti',指那些受到残忍戏谑伤害或挑衅的人。
  4. 2.1.154formidine fustis — “对大棒的恐惧”指罗马《十二表法》中所规定的历史事实,即创作或唱诵诽谤、侮辱性歌谣(malo carmine)的人将被处以大棒殴打致死的极刑(fustuarium)。
  5. 2.1.161serus — 形容词 'serus'(迟的)在此处作状语使用,意为“迟迟地”或“很晚才”,修饰动词 'admovit'。上下文暗示的主语是罗马人或罗马的作诗精神。
  6. 2.1.167lituram — 原意指用蜡板写字时的“涂改、擦拭”。在文学创作中引申为修改、推敲。作者在此批判当时的罗马悲剧作家容易自满、害怕并逃避严格的修改与删减。
  7. 2.1.174socco — 'soccus'(轻便平底鞋)是喜剧演员穿的鞋,与悲剧演员穿的厚底高筒靴(cothurnus)相对,是喜剧流派的象征。'non adstricto'(未系紧的、松垮的)比喻普劳图斯等人在戏剧诗律和结构上的散漫与不严谨。
  8. 2.1.189aulaea premuntur — 在古罗马剧场中,与现代相反,演出开始时大幕会被“拉下”(降入舞台下方的凹槽中),演出结束时再拉起。因此,大幕持续落下数小时(premuntur),描绘了视觉杂耍和奇观连绵不断、压倒了戏剧台词本身的糟糕现状。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §2.1.135-2.1.203. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:2.1.135-2.1.203

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。