Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §1.6.1-1.6.68

致努米基乌斯信与不为物动的处世之道

第 7 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

贺拉斯劝告努米基乌斯,“不为万物所动”(无惊异)是获得并保持幸福的唯一途径。他通过各种实例讽刺了人们对财富、权力和享乐的盲目追求与虚无,最后邀请对方,若无更好的生活哲理,便与他一同践行这一准则。

§1.6.1Nil admirari prope res est una, Numici, §1.6.2solaque quae possit facere et servare beatum,
对一切不感惊异,努米基乌斯啊,这几乎是唯一的、也是唯一能使人幸福并保持幸福的事。
§1.6.3hunc solem et stellas et decedentia certis §1.6.4tempora momentis sunt qui formidine nulla
这太阳、星辰,以及依固定周期流逝的季节,有些人能以毫无恐惧的心态来注视。
§1.6.5imbuti spectent: quid censes munera terrae, §1.6.6quid maris extremos Arabas ditantis et Indos,
大地的赐予,以及使遥远的阿拉伯人和印度人富庶的海洋的赐予,你又怎么看?
§1.6.7ludicra quid, plausus et amici dona Quiritis, §1.6.8quo spectanda modo, quo sensu credis et ore?
还有那些娱乐、亲切的罗马公民的喝彩与馈赠,你认为应当以何种方式注视,以何种心态和面容去相信?
§1.6.9Qui timet his adversa, fere miratur eodem §1.6.10quo cupiens pacto: pavor est utrobique molestus, §1.6.11improvisa simul species exterret utrumque.
那害怕这些东西之对立面的人,几乎是以同样的方式在惊异,就像渴望它们的人一样:两边的焦虑同样折磨人,一旦出现意料之外的景象,便会同时吓倒双方。
§1.6.12gaudeat an doleat, cupiat metuatne, quid ad rem, §1.6.13si, quicquid vidit melius peiusve sua spe, §1.6.14defixis oculis animoque et corpore torpet?
他是高兴还是痛苦,是渴望还是害怕,这有什么关系,如果只要看到任何比他的预期更好或更坏的事情,他就双眼发直,心神与肉体都陷入麻木?
§1.6.15insani sapiens nomen ferat, aequus iniqui, §1.6.16ultra quam satis est Virtutem si petat ipsam.
让智者承受疯子的名声,让义者承受不义之徒的名声吧,如果他追求美德本身也超出了适度的范围。
§1.6.17I nunc, argentum et marmor vetus aeraque et artes §1.6.18suspice, cum gemmis Tyrios mirare colores; §1.6.19gaude quod spectant oculi te mille loquentem; §1.6.20navus mane forum et vespertinus pete tectum, §1.6.21ne plus frumenti dotalibus emetat agris §1.6.22Mutus et (indignum, quod sit peioribus ortus) §1.6.23hic tibi sit potius quam tu mirabilis illi.
去吧,现在去瞻仰银器、古老的大理石、青铜器和艺术品吧;去同宝石一起欣赏推罗的紫色吧;去为你说话时有千百双眼睛注视着你而欣喜吧;清晨勤勉地奔向广场,傍晚才回到宅邸,免得穆图斯从他作为嫁妆的田地里收割比你更多的麦子,并且(这是不体面的,因为他的出身比你卑微)免得他成为你羡慕的对象,而不是你成为他羡慕的对象。
§1.6.24quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas, §1.6.25defodiet condetque nitentia, cum bene notum
地下的一切,时间终将带到阳光之下;它也会埋葬和隐藏现今闪耀的事物。
§1.6.26porticus Agrippae, via te conspexerit Appi, §1.6.27ire tamen restat Numa quo devenit et Ancus.
当阿格里帕的柱廊、阿庇乌斯的大道已经目睹了你那广为人知的身影,然而,你终究还是要前往努马和安克斯所去往的地方。
§1.6.28Si latus aut renes morbo temptantur acuto,
如果你的肋部或肾脏受到急性疾病的折磨,去寻找避开疾病的方法吧。
§1.6.29quaere fugam morbi, vis recte vivere: quis non?
你想正直地生活吗? 谁不想呢?
§1.6.30si Virtus hoc una potest dare, fortis omissis §1.6.31hoc age deliciis.
如果唯有美德能赐予这一点,那就勇敢地抛开享乐,致力于此吧。
Virtutem verba putas et §1.6.32lucum ligna: cave ne portus occupet alter, §1.6.33ne Cibyratica, ne Bithyna negotia perdas; §1.6.34mille talenta rotundentur, totidem altera, porro et §1.6.35tertia succedant et quae pars quadret acervum.
如果你认为美德只是言辞,圣林只是木柴,那就要小心别让别人先占了港口,别丢了基比拉和比提尼亚的生意;让一千个塔兰特凑成整数,再来同样多的一份,接下来第三个一千也跟上,以及能使这堆钱变方正的那一部分。
§1.6.36scilicet uxorem cum dote fidemque et amicos §1.6.37et genus et formam regina Pecunia donat, §1.6.38ac bene nummatum decorat Suadela Venusque,
诚然,带嫁妆的妻子、信用、朋友、门第和美貌,都是女王般的“金钱”赐予的,劝说女神和维纳斯也会装点富有的人。
§1.6.39mancupiis locuples eget aeris Cappadocum rex: §1.6.40ne fueris hic tu.
卡帕多西亚的国王虽然富有奴隶,却缺乏货币:你可别像他那样。
chlamydes Lucullus, ut aiunt, §1.6.41si posset centum scaenae praebere rogatus, §1.6.42qui possum tot? ait;
据说,卢库鲁斯在被请求能否为舞台提供一百件斗篷时,说道:“我怎么能有这么多?
“tamen et quaeram et quot habebo
不过我会找找看,有多少我就送多少。
§1.6.43mittam:” post paulo scribit sibi milia quinque §1.6.44esse domi chlamydum; partem vel tolleret omnis,
”过了一会儿他写信说,自己家里有五千件斗篷;他们可以拿走一部分,甚至全部拿走。
§1.6.45exilis domus est, ubi non et multa supersunt §1.6.46et dominum fallunt et prosunt furibus.
一个家里如果没有很多剩余的东西、没有主顾注意不到、反而让小偷得利的东西,那这个家就是贫寒的。
ergo §1.6.47si res sola potest facere et servare beatum, §1.6.48hoc primus repetas opus, hoc postremus omittas.
因此,如果唯有财富能使人幸福并保持幸福,你应当第一个重温这项工作,最后一个放弃它。
§1.6.49Si fortunatum species et gratia praestat, §1.6.50mercemur servum, qui dictet nomina, laevum §1.6.51qui fodicet latus et cogat trans pondera dextram §1.6.52porrigere: “hic multum in Fabia valet, ille Velina; §1.6.53cui libet hic fasces dabit eripietque curule §1.6.54cui volet importunus ebur.
如果外表和声望能让人幸运,那我们就买一个奴隶来报出名字,让他戳一戳我们的左肋,强迫我们越过障碍伸出右手: “这位在法比亚部落很有势力,那位在维里纳部落很有权力;这位会把执政官权标送给任何他喜欢的人,也会强行从他想要的人手中夺走象牙椅。
” frater, pater adde: §1.6.55ut cuique est aetas, ita quemque facetus adopta.
”还要加上“哥哥”、“父亲”:根据每个人的年龄,和气地收他们为家人吧。
§1.6.56Si bene qui cenat bene vivit, lucet, eamus §1.6.57quo ducit gula; piscemur, venemur, ut olim §1.6.58Gargilius, qui mane plagas, venabula, servos §1.6.59differtum transire forum populumque iubebat, §1.6.60unus ut e multis populo spectante referret
如果吃得好就是生活得好,天亮了,我们走吧,顺从食欲的引导;去钓鱼,去打猎,就像当年的加尔吉利乌斯一样,他清晨命令网具、猎枪和奴隶们穿过拥挤的广场和人群,好让在众人瞩目中,众多骡子中的一头运回他买来的野猪。
§1.6.61emptum mulus aprum, crudi tumidique lavemur, §1.6.62quid deceat, quid non, obliti, Caerite cera §1.6.63digni, remigium vitiosum Ithacensis Ulixei, §1.6.64cui potior patria fuit interdicta voluptas.
让我们在饱胀未消化的状态下洗澡,忘记什么是体面,什么是不体面,配得上被登记在卡埃雷的惩罚名册上,就像伊塔卡人乌利塞斯那群堕落的船员,对他们来说,被禁忌的享乐胜过祖国。
§1.6.65si, Mimnermus uti censet, sine amore iocisque §1.6.66nil est iucundum, vivas in amore iocisque?.
如果像米姆内尔莫斯所认为的那样,没有爱情和玩笑就没有什么是有趣的,那么愿你生活在爱情和玩笑之中。
§1.6.67Vive, vale! si quid novisti rectius istis,
祝你生活幸福,身体健康!
§1.6.68candidus imperti; si nil, his utere mecum.
如果你知道任何比这些更正确的道理,请坦诚地分享给我;如果别无他理,就和我一起践行这些吧。

词汇与语法注释

  1. §1.6.1Nil admirari — 这是一个用作主导词 'est' 主语的不定式短语(即名词性用法)。贺拉斯用这一拉丁语表达来概括希腊哲学中的“无激情”(斯多葛派的 apatheia)或“心神安宁”(伊壁鸠鲁派的 ataraxía)的概念。
  2. §1.6.15insani sapiens nomen ferat — 'ferat' 是表示让步或祈使的现在时虚拟语气(单数第三人称)。通过将 'sapiens'(智者)与 'insani'(疯子的 [属格/名声])进行对比,贺拉斯提出了一个极端的悖论:即使人们追求的是至高的“美德”,如果失去了中庸而过度追求,智者也理应承受疯子的名声。
  3. §1.6.22quod sit peioribus ortus — 虚拟语气 'sit' 表示主观原因或世俗的看法。'ortus' 是 'orior' 的完成时分词,省略了助动词 'sit'(即 'ortus sit'),表示“出身于……”。
  4. §1.6.44tollere — 这里的 'tolleret'(未完成过去时虚拟语气)在间接引语中表示命令或应允(“他们可以拿走……”),受历史现在时主动词 'scribit' 的支配。在直接引语中,这原本是一个命令句或祈使虚拟语气('tollite' 或 'tollatis')。
  5. §1.6.62Caerite cera digni — 'digni'(主格复数,修饰省略的主语“我们”)要求夺格 'Caerite cera'(卡埃雷的蜡板/名册)。在历史上,卡埃雷(Caere)的居民曾被剥夺罗马投票权,其名册因此成为丧失公民权、不体面公民的代名词。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §1.6.1-1.6.68. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.6.1-1.6.68

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。