Humanitext Reader

贺拉斯 · 书信诗 §1.16.1-1.16.79

致昆克提乌斯书:萨宾庄园与真正的美德

第 17 段,共 29 段 · 拉丁语

内容简介

诗人向昆克提乌斯描绘了自己萨宾庄园的美丽与富庶,随后指出真正的善人与智者应当因热爱美德本身而行事,而非受外界虚假名声的影响。

§1.16.1Ne perconteris, fundus meus, optime Quincti, §1.16.2arvo pascat erum an bacis opulentet olivae, §1.16.3pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo, §1.16.4scribetur tibi forma loquaciter et situs agri.
最敬爱的昆克提乌斯啊,切勿询问我的庄园是用耕地供养主人,还是用奥利弗的果实使他富足,或是凭借果园,或是凭借牧场,又或是凭借缠绕着葡萄藤的榆树;土地的形状和位置将会详尽地写信告诉你。
§1.16.5Continui montes, ni dissocientur opaca §1.16.6valle, sed ut veniens dextrum latus aspiciat sol, §1.16.7laevum discedens curru fugiente vaporet.
那是一片连绵的山峦,若非被一处阴凉的山谷隔开。 但其位置使得升起的太阳能照到右侧,而在驾车飞逝而去时,温暖着左侧。
§1.16.8temperiem laudes, quid si rubicunda benigni §1.16.9corna vepres et pruna ferant? si quercus et ilex §1.16.10multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?
你会赞美那温和的气候。 如果那茂密的灌木丛结出红色的山茱萸和李子,如果橡树和冬青树用丰盛的果实取悦牲畜,用茂密的树荫取悦主人,又将如何?
§1.16.11dicas adductum propius frondere Tarentum,
你会说,仿佛是塔伦图姆被移到了更近的地方而绿叶繁茂。
§1.16.12fons etiam rivo dare nomen idoneus, ut nec §1.16.13frigidior Thracam nec purior ambiat Hebrus, §1.16.14infirmo capiti fluit utilis, utilis alvo.
还有一处泉水,足以给一条河流命名,以至于流经色雷斯的赫布鲁斯河也不比它更冷、更清澈;它流淌着,有益于虚弱的头部,也有益于肠胃。
§1.16.15hae latebrae dulces, etiam, si credis, amoenae, §1.16.16incolumem tibi me praestant Septembribus horis.
这片令人愉悦的、甚至如果你相信我的话,美丽的避暑胜地,在九月的危险时刻,也向你保证我的平安。
§1.16.17Tu recte vivis, si curas esse quod audis,
如果你努力使自己名副其实,那你便生活得正确。
§1.16.18iactamus iam pridem omnis te Roma beatum; §1.16.19sed vereor ne cui de te plus quam tibi credas, §1.16.20neve putes alium sapiente bonoque beatum, §1.16.21neu, si te populus sanum recteque valentem §1.16.22dictitet, occultam febrem sub tempus edendi §1.16.23dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.
长期以来,我们整个罗马都在宣扬你是幸福的;但我担心,你对自己的了解,相信别人的话胜过相信自己,或者你认为除了智者和善人之外还有谁是幸福的,或者,如果人们一再宣称你健康且气色极佳,你会在进餐时间到来之前隐瞒潜伏的热病,直到颤抖降临到你那沾满油水的手上。
§1.16.24stultorum incurata pudor malus ulcera celat.
愚人错误的羞耻心会隐瞒不加治疗的溃疡。
§1.16.25Si quis bella tibi terra pugnata marique §1.16.26dicat et his verbis vacuas permulceat auris: §1.16.27“tene magis salvum populus velit an populum tu, §1.16.28servet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi, §1.16.29Iuppiter,” Augusti laudes agnoscere possis:
如果有人对你讲述你在陆地和海上打过的战争,并用这些话抚慰你闲暇的耳朵:「是人民更渴望你的平安,还是你更渴望人民的平安,愿那眷顾你和城邦的朱庇特使之保持在未知中」那么你定能认出这是对奥古斯都的赞美。
§1.16.30cum pateris sapiens emendatusque vocari, §1.16.31respondesne tuo, dic sodes, nomine? “nempe
当你容忍自己被称为智者和无瑕者时,请告诉我,你是在以自己的名义来回应吗?
§1.16.32vir bonus et prudens dici delector ego ac tu. ”
「自然,我和你一样,都乐于被称为一个善良而聪慧的人。
§1.16.33qui dedit hoc hodie, cras, si volet, auferet, ut si §1.16.34detulerit fasces indigno, detrahet idem.
」今天给予这名誉的人,明天若愿意便会收回,正如若他把法司克斯(权标)授予了不配之人,同样会予以剥夺。
§1.16.35pone, meum est inquit: pono tristisque recedo.
他说:「放下,这是我的」:我便放下,忧伤地退下。
§1.16.36idem si clamet furem, neget esse pudicum, §1.16.37contendat laqueo collum pressisse paternum, §1.16.38mordear opprobriis falsis mutemque colores?
如果同一个人大喊我是小偷,否认我是纯洁的,坚称我用绳索勒死了父亲的脖子,我会因为这些虚假的侮辱而感到痛苦并改变脸色吗?
§1.16.39falsus honor iuvat et mendax infamia terret §1.16.40quem nisi mendosum et medicandum? Vir bonus est quis?
虚假的名誉取悦谁,谎言的恶名惊吓谁,难道不是那些满身缺陷、需要治疗的人吗? 谁是善人?
§1.16.41“qui consulta patrum, qui leges imaque servat, §1.16.42quo multae magnaeque secantur iudice lites, §1.16.43quo res sponsore et quo causae teste tenentur. ”
「是那些遵守长老们的决议、维护法律和权利的人,许多重大的争端由他担任裁判而得以解决,财产因他作保而得以确立,诉讼因他作证而得以胜诉。
§1.16.44sed videt hunc omnis domus et vicinia tota §1.16.45introrsum turpem, speciosum pelle decora.
」但他的整个家庭和整个邻里都看透了他,尽管外表披着体面的外皮,内心却是卑劣的。
§1.16.46nec furtum feci nec fugi, si mihi dicat §1.16.47servus, habes pretium, loris non ureris, aio.
「我既没有偷窃,也没有逃跑,」如果一个奴隶对我说,「你有你的奖赏,你不会挨鞭子,」我便说。
§1.16.48non hominem occidi: non pasces in cruce corvos.
「我没有杀人。 」「你不会在十字架上喂乌鸦。
§1.16.49sum bonus et frugi: renuit negitatque Sabellus.
」「我是善良而节俭的。 」萨宾人(我)摇头并坚决否定。
§1.16.50cautus enim metuit foveam lupus accipiterque §1.16.51suspectos laqueos et opertum miluus hamum,
因为谨慎的狼提防着陷阱,鹰提防着令人起疑的罗网,鸢提防着隐藏的鱼钩。
§1.16.52oderunt peccare boni virtutis amore, §1.16.53tu nihil admittes in te formidine poenae:
善人因热爱美德而憎恶犯罪;而你只是因为害怕惩罚才不犯下任何罪行。
§1.16.54sit spes fallendi, miscebis sacra profanis.
一旦有了欺瞒的希望,你就会把神圣之物与世俗之物混为一谈。
§1.16.55nam de mille fabae modiis cum surripis unum, §1.16.56damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto.
因为当你从一千斗豆子中偷走一斗时,对我来说损失在那个交易中变轻了,但你的罪行并未减轻。
§1.16.57vir bonus, omne forum quem spectat et omne tribunal, §1.16.58quandocumque deos vel porco vel bove placat,
那个善人,整个广场和所有法庭都注视着他,每当他用猪或牛祭祀神灵,在他大声、清晰地呼喊:「雅努斯父亲!
§1.16.59Line pater! clare, clare cum dixit, Apollo!
阿波罗!
§1.16.60labra movet metuens audiri: “pulchra Laverna, §1.16.61da mihi fallere, da iusto sanctoque videri, §1.16.62noctem peccatis et fraudibus obice nubem. ”
」之后,便挪动着嘴唇,害怕被听见:「美丽的拉韦尔纳啊,赐予我欺骗的能力,赐予我显得公正和神圣的能力,用黑夜遮掩我的罪,用云雾笼罩我的诡诈。
§1.16.63Qui melior servo, qui liberior sit avarus, §1.16.64in triviis fixum cum se demittit ob assem, §1.16.65non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro, §1.16.66qui metuens vivet, liber mihi non erit umquam,
」贪婪者如何比奴隶更好,又如何更自由,当他在十字架路口弯下腰去捡拾那被粘在路上的铜钱时,我看不出来;因为渴望者也必害怕;此外,在恐惧中生活的人,在我看来永远不会是自由的。
§1.16.67perdidit arma, locum Virtutis deseruit, qui §1.16.68semper in augenda festinat et obruitur re.
他已经丢弃了武器,逃离了美德的岗位,那个总是急于增加财富并被其压垮的人。
§1.16.69vendere cum possis captivum, occidere noli; §1.16.70serviet utiliter; sine pascat durus aretque, §1.16.71naviget ac mediis hiemet mercator in undis, §1.16.72annonae prosit, portet frumenta penusque.
当你能卖掉俘虏时,不要杀他;他会很有用处地服侍;让他吃苦耐劳地放牧和耕作,让他作为商人航行并在风浪中过冬,让他造福粮价,运送粮食和生活用品。
§1.16.73Vir bonus et sapiens audebit dicere: “Pentheu, §1.16.74rector Thebarum, quid me perferre patique
善良而智慧的人会勇敢地开口说:「彭透斯,忒拜的统治者,你将强迫我忍受和经受什么不配的痛苦?
§1.16.75indignum coges?” Adimam bona.
」「我将夺走你的财产。
“Nempe pecus, rem, §1.16.76lectos, argentum: tollas licet.
」「你是说牲畜、钱财、床铺、银器:你尽可拿走。
” “In manicis ot §1.16.77compedibus saevo te sub custode tenebo. ”
」「我将用手铐和脚镣把你关在残酷的看守之下。
§1.16.78Ipse deus, simul atque volam, me solvet.
」「神明自己,只要我愿意,就会释放我。
opinor, §1.16.79hoc sentit moriar.
」我想他指的是这个:「我将死去。
mors ultima linea rerum est.
」死亡是万物的终点线。

词汇与语法注释

  1. 1.16.17esse quod audis — 动词 `audis` 模仿希腊语 ἀκούω 的用法,被动地表示“被传闻为”、“被称为”。`quod` 是指代名声内容(作不定式 `esse` 的补语)的关系代词。
  2. 1.16.27tene magis salvum populus velit an populum tu — 由 `-ne... an...` 引导的双重间接疑问句,使用现在时虚拟语气 `velit`。后半句 `populum tu` 之后省略了 `salvum velis`,构成了“是人民更祝愿你平安,还是你更祝愿人民平安”的对比结构。
  3. 1.16.56damnum est, non facinus, mihi pacto lenius isto — 词组 `pacto... isto` 是比较夺格,修饰比较级形容词 `lenius`。该句对比了物质损失(`damnum`)与道德罪行(`facinus`):“通过那种交易,对我而言损失虽然变轻了,但罪行本身并未减轻”。

引用这一段

贺拉斯, 书信诗 §1.16.1-1.16.79. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0893.phi005.humanitext-lat2:1.16.1-1.16.79

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。