Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §4.551-4.627

埃涅阿斯启航与狄多的诅咒

第 37 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

狄多哀叹自己的命运,后悔违背了对西凯乌斯的誓言。与此同时,埃涅阿斯在梦中得到墨丘利的警告,立即下令启航。看到船队离去,狄多大发雷霆并降下诅咒,预言未来的复仇者以及迦太基与罗马之间的永久敌对。

§4.551degere, more ferae, tales nec tangere curas!
度过一生,如同野兽一般,而不去碰触这般的忧虑!
§4.552Non servata fides cineri promissa Sychaeo!
对西凯乌斯的骨灰所许下的忠实誓言没有被遵守!
§4.553Tantos illa suo rumpebat pectore questus.
她从胸中迸发出如此巨大的哀叹。
§4.554Aeneas celsa in puppi, iam certus eundi, §4.555carpebat somnos, rebus iam rite paratis.
埃涅阿斯在高高的船尾上,已下定决心离去,正安然入睡,此时一切已按仪式准备就绪。
§4.556Huic se forma dei voltu redeuntis eodem §4.557obtulit in somnis, rursusque ita visa monere est— §4.558omnia Mercurio similis, vocemque coloremque §4.559et crinis flavos et membra decora iuventa: §4.560Nate dea, potes hoc sub casu ducere somnos, §4.561nec, quae te circum stent deinde pericula, cernis, §4.562demens, nec Zephyros audis spirare secundos?
梦中,那位神明以同样的容貌再次返回,呈现在他的面前,且似乎再次这样警告他―― 无论声音、肤色,还是金黄的头发,以及因青春而健美的四肢,都全然与墨丘利无异: “女神之子啊,在这般险境下你竟还能安睡,难道你看不见随后将环绕你的危险吗,狂妄之人,难道你听不见和煦的西风正在吹拂?
§4.563Illa dolos dirumque nefas in pectore versat, §4.564certa mori, varioque irarum fluctuat aestu.
她心中正盘算着阴谋与可怕的罪恶,决意赴死,且在动荡不安的愤怒波涛中动摇。
§4.565Non fugis hinc praeceps, dum praecipitare potestas?
趁现在还能仓促离去,你难道不赶紧从这里逃走吗?
§4.566Iam mare turbari trabibus, saevasque videbis §4.567conlucere faces, iam fervere litora flammis, §4.568si te his attigerit terris Aurora morantem.
很快你就会看到海面上战船攒动,狂暴的火把熊熊燃烧,海岸因烈火而沸腾,如果黎明发现你还在这些土地上逗留。
§4.569Heia age, rumpe moras.
喂,动身吧,斩断拖延。
Varium et mutabile semper §4.570femina.
女人总是反复无常的。
Sic fatus, nocti se immiscuit atrae.
” 说完这话,他便消失在漆黑的夜色中。
§4.571Tum vero Aeneas, subitis exterritus umbris, §4.572corripit e somno corpus, sociosque fatigat: §4.573Praecipites vigilate, viri, et considite transtris; §4.574solvite vela citi.
此时,埃涅阿斯被这突如其来的幻影惊吓,从睡梦中猛然跃起,催促着伙伴们: “快醒醒,弟兄们,坐上桨座;赶快扬帆。
Deus aethere missus ab alto §4.575festinare fugam tortosque incidere funes §4.576ecce iterum stimulat.
看啊,从高天降下的神明再次敦促我们加快逃亡,斩断系留的绳索。
Sequimur te, sancte deorum, §4.577quisquis es, imperioque iterum paremus ovantes.
我们追随你,神圣的神明,无论你是谁,我们再次欣然服从你的旨意。
§4.578Adsis o placidusque iuves, et sidera caelo §4.579dextra feras.
愿你临在,温和地给予相助,并在天空中赐予我们吉星。
Dixit, vaginaque eripit ensem §4.580fulmineum, strictoque ferit retinacula ferro.
”他说道,并从鞘中拔出闪电般的宝剑,挥舞利刃斩断了缆绳。
§4.581Idem omnes simul ardor habet, rapiuntque ruuntque; §4.582litora deseruere; latet sub classibus aequor; §4.583adnixi torquent spumas et caerula verrunt.
同样的狂热顿时攫住了所有人,他们争先恐后,奔走忙碌;他们离开了海岸;海面隐没在船队之下;他们奋力激起浪花,扫过蔚蓝的海面。
§4.584Et iam prima novo spargebat lumine terras §4.585Tithoni croceum linquens Aurora cubile.
此时,欧若拉已离开提托诺斯的藏红花色床榻,将崭新的光芒撒向大地。
§4.586Regina e speculis ut primum albescere lucem §4.587vidit, et aequatis classem procedere velis, §4.588litoraque et vacuos sensit sine remige portus, §4.589terque quaterque manu pectus percussa decorum, §4.590flaventesque abscissa comas, Pro Iuppiter, ibit
女王在瞭望台上,一看见晨光开始发白,看到船队正扯平船帆向前航行,且察觉到海岸和港口已空无一人、没有桨手时,她用手接二连三地拍打着自己美丽的胸铺,扯下金黄的秀发,喊道:“天哪!
§4.591hic ait et nostris inluserit advena regnis?
朱庇特啊,这个外来者就这样走掉,并愚弄了我的王国吗?
§4.592Non arma expedient, totaque ex urbe sequentur, §4.593deripientque rates alii navalibus? Ite,
难道人们不准备武器,全城出动去追击,另一些人不去船坞里把船拉出来吗?
§4.594ferte citi flammas, date vela, impellite remos!—
去吧,赶快带上火把,扬起风帆,摇起船桨!
§4.595Quid loquor, aut ubi sum? Quae mentem insania mutat?
―― 我在说什么? 或者我在哪里? 什么样的疯狂改变了我的心智?
§4.596Infelix Dido, nunc te facta impia tangunt.
不幸的狄多,现在你那些不虔敬的行为让你痛苦了吗?
§4.597Tum decuit, cum sceptra dabas. —En dextra fidesque,
当初你向他交出王权时,就该如此。
§4.598quem secum patrios aiunt portare Penates, §4.599quem subiisse umeris confectum aetate parentem!
――看啊,这就是那高尚的誓言和诚信,那个据传随身携带祖先神彭纳特斯的人,那个据传用双肩背负着年迈父亲的人!
§4.600Non potui abreptum divellere corpus, et undis
难道我不能将他夺过来撕碎,并撒在波涛之中吗?
§4.601spargere? Non socios, non ipsum absumere ferro §4.602Ascanium, patriisque epulandum ponere mensis?—
难道我不能用刀剑杀死他的同伴,甚至阿斯卡尼乌斯本人,并在他父亲的餐桌上,作为盛宴供其享用吗?
§4.603Verum anceps pugnae fuerat fortuna:—fuisset.
―― 但战斗的胜负本是难料的:――纵然如此又何妨。
§4.604Quem metui moritura? Faces in castra tulissem,
临死前的我还会怕谁?
§4.605implessemque foros flammis, natumque patremque §4.606cum genere extinxem, memet super ipsa dedissem.
我本该将火把掷向他的营地,用烈火填满船舱,将儿子、父亲连同整个族群一起消灭,最后我自己也投身火海。
§4.607Sol, qui terrarum flammis opera omnia lustras, §4.608tuque harum interpres curarum et conscia Iuno, §4.609nocturnisque Hecate triviis ululata per urbes, §4.610et Dirae ultrices, et di morientis Elissae, §4.611accipite haec, meritumque malis advertite numen, §4.612et nostras audite preces.
太阳啊,你用光芒照亮大地上的一切生灵,还有你,朱诺,这些忧患的调停者与见证人,以及在夜间十字路口,被全城哀嚎呼唤的赫卡忒,还有复仇的女神们,以及濒死之埃莉萨的神灵啊,听取这些话,将应得的惩罚转向那些恶人,并垂听我的祈祷。
Si tangere portus §4.613infandum caput ac terris adnare necesse est, §4.614et sic fata Iovis poscunt, hic terminus haeret: §4.615at bello audacis populi vexatus et armis, §4.616finibus extorris, complexu avulsus Iuli, §4.617auxilium imploret, videatque indigna suorum §4.618funera; nec, cum se sub leges pacis iniquae §4.619tradiderit, regno aut optata luce fruatur, §4.620sed cadat ante diem, mediaque inhumatus harena.
如果那个邪恶的首领必须抵达港口、漂流到陆地上,且朱庇特的命运如此要求,这一宿命无法改变:那么,愿他遭受强悍民族的战争与武器蹂躏,被驱逐出境外,被迫与伊乌卢斯的怀抱分离,让他乞求援助,并眼睁睁看着亲人无端地丧生;并且,当他屈服于不平等条约的约束时,愿他既不能享受王位,也无法享用渴望的阳光,而是早早夭折,暴尸于荒沙之中。
§4.621Haec precor, hanc vocem extremam cum sanguine fundo.
我以此祈求,伴着热血吐出这最后的心声。
§4.622Tum vos, o Tyrii, stirpem et genus omne futurum §4.623exercete odiis, cinerique haec mittite nostro §4.624munera.
此后,你们这群推罗人啊,用仇恨去纠缠他的子嗣与未来的所有世代,将这作为供物献给我的骨灰。
Nullus amor populis, nec foedera sunto.
两国人民之间不可有爱,也不得立约。
§4.625Exoriare aliquis nostris ex ossibus ultor, §4.626qui face Dardanios ferroque sequare colonos, §4.627nunc, olim, quocumque dabunt se tempore vires.
愿我的遗骨中诞生出一位复仇者,他将用火把与利刃追杀达耳达诺斯的移民,在如今、在往后,在力量被赋予的任何时代。 ”

词汇与语法注释

  1. §4.551degere — 作“感叹不定式”(infinitivus exclamativus)使用,省略了主格性质的对格代词(此处为第一人称的 `me`),表达对无法实现的愿望或过去状态的强烈叹息与悔恨(“要是能……该多好!”)。
  2. §4.558omnia — 关系对格(又称“希腊式对格”),修饰形容词 `similis`,表示“在所有方面(与墨丘利相似)”。
  3. §4.590abscissa — 分词 `abscissa` 在此处具有希腊语中动态(直接自反)的意味,直接带对格宾语 `comas`(“为自己扯下头发”);亦可解释为被动分词伴随表示身体部位的关系对格(“在头发方面被扯下”)。
  4. §4.603fuerat — `fuerat` 是直陈式愈过去时,在此处用于表达与过去事实相反的虚拟语气(“战斗的胜负本有可能是难料的”)。而紧接着的 `fuisset` 是虚拟式愈过去时,表示让步(“纵然当时如此也无妨”)。
  5. §4.625Exoriare — 动词 `Exoriare` 是第二人称单数虚拟式现在时(词尾 `-ris` 变为 `-re`,此处用于表示对未来的祝愿或命令),但其主语却是第三人称单数不定代词 `aliquis`(“某个人”)。这种人称上的不一致创造了一种强烈的呼告(apostrophe)效果,直接对那未知的未来复仇者进行呼唤。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §4.551-4.627. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:4.551-4.627

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。