§4.162et Tyrii comites passim et Troiana iuventus §4.163Dardaniusque nepos Veneris diversa per agros §4.164tecta metu petiere; ruunt de montibus amnes.
推罗的同伴们随处四散,特洛伊的青年们,以及维纳斯的达尔达诺斯子孙也因恐惧而在田野间寻找不同的避难所;山洪从山上倾泻而下。
§4.165Speluncam Dido dux et Troianus eandem §4.166deveniunt: prima et Tellus et pronuba Iuno §4.167dant signum; fulsere ignes et conscius aether §4.168conubiis, summoque ulularunt vertice nymphae.
迪多和特洛伊的领袖来到了同一个洞穴:古老的大地和主管婚礼的朱诺首先给出信号;闪电轰鸣,天空见证了这场婚礼,宁芙仙女们在山顶尖叫。
§4.169Ille dies primus leti primusque malorum §4.170causa fuit; neque enim specie famave movetur, §4.171nec iam furtivum Dido meditatur amorem: §4.172coniugium vocat; hoc praetexit nomine culpam.
这一天成了死亡的第一天,也是灾祸的首要起因;因为她不再为外表和名声所动,迪多也不再谋求隐秘的爱情:她称之为婚姻;用这个名字掩盖了她的罪过。
§4.173Extemplo Libyae magnas it Fama per urbes— §4.174Fama, malum qua non aliud velocius ullum; §4.175mobilitate viget, viresque adquirit eundo, §4.176parva metu primo, mox sese attollit in auras, §4.177ingrediturque solo, et caput inter nubila condit.
“传闻”立刻传遍了利比亚的各大城市—— “传闻”,没有其他任何邪恶比它更快;它因运动而充满活力,在前进中获取力量,起初因恐惧而渺小,不久便挺身入空,在大地上行走,将头颅藏于云雾之中。
§4.178Illam Terra parens, ira inritata deorum, §4.179extremam (ut perhibent) Coeo Enceladoque sororem §4.180progenuit, pedibus celerem et pernicibus alis, §4.181monstrum horrendum, ingens, cui, quot sunt corpore plumae §4.182tot vigiles oculi subter, mirabile dictu, §4.183tot linguae, totidem ora sonant, tot subrigit aures.
母亲大地被对众神的愤怒所激怒,据说,生下了她作为科俄斯和恩克拉多斯最后的妹妹,她双脚迅捷,羽翼敏捷,是一个可怕而巨大的怪物,说来令人惊奇,她的身上有多少羽毛,其下就有多少只不眠的眼睛,就有多少条舌头、多少张嘴在发声,多少只耳朵在倾听。
§4.184Nocte volat caeli medio terraeque per umbram, §4.185stridens, nec dulci declinat lumina somno; §4.186luce sedet custos aut summi culmine tecti, §4.187turribus aut altis, et magnas territat urbes; §4.188tam ficti pravique tenax, quam nuntia veri.
夜晚,她在天地之间、在阴影中飞翔,发出刺耳的声音,从不因甜蜜的睡眠而合上双眼;白天,她像看守一样坐在最高屋顶的顶端,或在高塔上,恐吓着大城市;她既是真理的传播者,又对虚假和邪恶执着不放。
§4.189Haec tum multiplici populos sermone replebat §4.190gaudens, et pariter facta atque infecta canebat: §4.191venisse Aenean, Troiano sanguine cretum, §4.192cui se pulchra viro dignetur iungere Dido; §4.193nunc hiemem inter se luxu, quam longa, fovere §4.194regnorum immemores turpique cupidine captos.
那时,她欢欣鼓舞地用纷繁的流言填满了人们的耳目,同样传颂着事实与虚构:说特洛伊血统出身的埃涅阿斯已经来到,美丽的迪多屈尊将自己嫁与此人为夫;现在他们顶着漫长的冬季,在奢华中寻欢作乐,忘却了各自的王国,被可耻的欲望所俘获。
§4.195Haec passim dea foeda virum diffundit in ora.
这个丑陋的女神将这些话到处散播在人们的嘴边。
§4.196Protinus ad regem cursus detorquet Iarban, §4.197incenditque animum dictis atque aggerat iras.
她立刻转向伊阿尔巴斯国王,用言语煽动他的心智,并积聚他的愤怒。
§4.198Hic Hammone satus, rapta Garamantide Nympha, §4.199templa Iovi centum latis immania regnis, §4.200centum aras posuit, vigilemque sacraverat ignem, §4.201excubias divom aeternas, pecudumque cruore §4.202pingue solum et variis florentia limina sertis.
他是哈蒙与被劫持的加拉曼提斯仙女所生之子,在他辽阔的王国里为朱庇特建造了百座巨大的神庙,百座祭坛,并供奉了不熄的圣火,那是神明永恒的守卫,地上因牲畜的鲜血而肥沃,门口常开着各种花环。
§4.203Isque amens animi et rumore accensus amaro §4.204dicitur ante aras media inter numina divom §4.205multa Iovem manibus supplex orasse supinis: §4.206Iuppiter omnipotens, cui nunc Maurusia pictis §4.207gens epulata toris Lenaeum libat honorem,
他心智失常,被痛苦的传言所激怒,据说在祭坛前,在众神的威严之中,举起双手,作为恳求者向朱庇特进行了许多祈祷: “全能的朱庇特啊,如今毛鲁西亚人在五彩的榻上设宴,为您浇奠勒奈乌斯的祭礼,您看见这些了吗?
§4.208aspicis haec, an te, genitor, cum fulmina torques,
或者,父亲啊,当您投掷闪电时,我们是在徒然战栗吗?
§4.209nequiquam horremus, caecique in nubibus ignes §4.210terrificant animos et inania murmura miscent?
云雾中盲目的火焰惊吓着我们的心灵,激起虚无的轰鸣吗?
§4.211Femina, quae nostris errans in finibus urbem §4.212exiguam pretio posuit, cui litus arandum §4.213cuique loci leges dedimus, conubia nostra §4.214reppulit, ac dominum Aenean in regna recepit.
一个女人,在我们的领地里流浪,出资建立了一座微型的城市,我们给了她耕作的海岸和那里的法律,她却拒绝了我们的联姻,迎娶埃涅阿斯为主人进入她的王国。
§4.215Et nunc ille Paris cum semiviro comitatu, §4.216Maeonia mentum mitra crinemque madentem §4.217subnexus, rapto potitur: nos munera templis §4.218quippe tuis ferimus, famamque fovemus inanem.
而今,那个带着半男半女随从的帕里斯,颔下系着麦奥尼亚的帽子,润泽的发丝系结着,占有了夺取的猎物:而我们却真的在向您的神庙奉献祭礼,信奉着虚无的名声。
§4.219Talibus orantem dictis arasque tenentem §4.220audiit omnipotens, oculosque ad moenia torsit §4.221regia et oblitos famae melioris amantes.
” 全能者听到了他用这样的话语祈求并手扶祭坛,将目光投向了王室的城墙,以及那忘却了更好名声的情人们。
§4.222Tum sic Mercurium adloquitur ac talia mandat: §4.223Vade age, nate, voca Zephyros et labere pennis, §4.224Dardaniumque ducem, Tyria Karthagine qui nunc §4.225exspectat, fatisque datas non respicit urbes, §4.226adloquere, et celeris defer mea dicta per auras.
接着他这样对墨丘利说话,并下达了如下命令: “去吧,我的儿子,召唤西风,用羽翼滑行,对那个如今在推罗人的迦太基逗留、而不顾及命运所赐予之城市的特洛伊领袖说话,把我的话语带到那迅捷的风中去。
§4.227Non illum nobis genetrix pulcherrima talem §4.228promisit, Graiumque ideo bis vindicat armis; §4.229sed fore, qui gravidam imperiis belloque frementem §4.230Italiam regeret, genus alto a sanguine Teucri §4.231proderet, ac totum sub leges mitteret orbem.
他那最美丽的母亲向我们许诺的他,并非如此,她也不是为了这个才两次在希腊人的武器下救出他;而是,他将是统治那孕育着帝国、在战争中咆哮的意大利之人,将承袭特夫克高贵血脉的子孙,并将整个世界置于律法之下。
§4.232Si nulla accendit tantarum gloria rerum, §4.233nec super ipse sua molitur laude laborem, §4.234Ascanione pater Romanas invidet arces?
如果如此伟大的功业荣光无法煽动他,他自己也不为自己的名誉而承担劳苦,难道作为父亲,他要剥夺阿斯卡尼乌斯获得罗马城堡的权利吗?
§4.235Quid struit, aut qua spe inimica in gente moratur, §4.236nec prolem Ausoniam et Lavinia respicit arva?
他企图构建什么,又怀着怎样的希望逗留在敌对的民族中,而不顾及奥索尼亚的后代和拉维尼乌斯的土地?
§4.237Naviget: haec summa est; hic nostri nuntius esto.
让他扬帆起航吧:这就是全部要点;让这成为我给他的传话。
§4.238Dixerat.
” 他说完了。
Ille patris magni parere parabat §4.239imperio; et primum pedibus talaria nectit
他准备服从伟大父亲的命令;首先,他把飞鞋系在脚上,