Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §3.1-3.80

登陆色雷斯与波吕多罗斯的异象

第 21 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

特洛伊沦陷后,阿埃内阿斯一行遵照神谕寻找新家园并在色雷斯登陆建城。然而,他们在那里目睹了揭示普里阿摩斯之子波吕多罗斯遇害的可怕异象,在为其举行葬礼以安息其灵魂后,他们离开该地前往神圣的德洛斯岛。

§3.1Postquam res Asiae Priamique evertere gentem §3.2immeritam visum Superis, ceciditque superbum §3.3Ilium, et omnis humo fumat Neptunia Troia, §3.4diversa exsilia et desertas quaerere terras §3.5auguriis agimur divom, classemque sub ipsa §3.6Antandro et Phrygiae molimur montibus Idae, §3.7incerti, quo fata ferant, ubi sistere detur, §3.8contrahimusque viros.
在天神们决定倾覆亚洲的基业和普里阿摩斯那无辜的部族之后,骄傲的伊利乌姆陨落了,涅普图努斯的特洛伊全境从地面上冒着烟,我们被神明的启示所驱动,去寻找遥远的流亡之地和荒凉的土地,我们在安坦德罗斯城下和弗里吉亚的伊达山麓建造船队,全然不知命运会将我们带往何方,又准许我们在何处定居,并召集我们的壮丁。
Vix prima inceperat aestas, §3.9et pater Anchises dare fatis vela iubebat; §3.10litora cum patriae lacrimans portusque relinquo §3.11et campos, ubi Troia fuit: feror exsul in altum §3.12cum sociis natoque Penatibus et magnis dis.
初夏才刚刚开始,父亲安喀塞斯就命令我们向命运扬起风帆;那时,我流着泪告别了祖国的海岸和港口,以及特洛伊曾经存在过的平原:我作为一个流亡者被带往深海,与我的同伴、儿子、半神以及伟大的众神同行。
§3.13Terra procul vastis colitur Mavortia campis, §3.14Thraces arant, acri quondam regnata Lycurgo, §3.15hospitium antiquum Troiae sociique Penates, §3.16dum Fortuna fuit.
远处有一片拥有广阔平原的马沃尔斯之土,有人居住,由色雷斯人耕作,昔日曾由暴烈的留库尔戈斯统治,只要命运还在,它就是特洛伊古老的友好之邦,有着同盟的半神。
Feror huc, et litore curvo §3.17moenia prima loco, fatis ingressus iniquis, §3.18Aeneadasque meo nomen de nomine fingo.
我被带到这里,并在弯曲的海岸上筑起第一批城墙,在不吉的命运下着手建设,并根据我自己的名字,把这里的人民命名为阿埃内阿代。
§3.19Sacra Dionaeae matri divisque ferebam §3.20auspicibus coeptorum operum, superoque nitentem §3.21caelicolum regi mactabam in litore taurum.
我向我那狄奥涅之女的母亲以及众神奉献祭品,祈求他们保佑这刚刚开始的工程,并在岸边向天界众神那至高无上、金光闪闪的国王宰杀一头健壮的公牛。
§3.22Forte fuit iuxta tumulus, quo cornea summo §3.23virgulta et densis hastilibus horrida myrtus.
碰巧旁边有一座小丘,其顶端长着大叶山茱萸的灌木,以及一株因密布着如枪柄般枝条而显得森然的香桃木。
§3.24Accessi, viridemque ab humo convellere silvam §3.25conatus, ramis tegerem ut frondentibus aras, §3.26horrendum et dictu video mirabile monstrum.
我走上前去,试图从泥土中拔出这绿色的林木,以便用茂密的枝叶遮盖祭坛,却目睹了一个可怕且说起来令人惊异的怪事。
§3.27Nam, quae prima solo ruptis radicibus arbos §3.28vellitur, huic atro liquuntur sanguine guttae, §3.29et terram tabo maculant.
因为,那第一株被折断根部并从泥土中拔出的树木,其上竟渗出了黑色的血滴,并用污血染红了地面。
Mihi frigidus horror §3.30membra quatit, gelidusque coit formidine sanguis.
一阵冰冷的寒意震颤着我的肢体,冰冷的血液因恐惧而凝固。
§3.31Rursus et alterius lentum convellere vimen §3.32insequor, et causas penitus temptare latentis: §3.33ater et alterius sequitur de cortice sanguis.
我又一次着手去拔另一株韧性的枝条,想要彻底探寻那深藏的原因:而这另一株树的树皮里也同样流出了黑色的血液。
§3.34Multa movens animo nymphas venerabar agrestis §3.35Gradivumque patrem, Geticis qui praesidet arvis, §3.36rite secundarent visus omenque levarent.
我心中思绪万千,向田野的宁芙仙女们以及主管格塔伊人原野的格拉狄武斯父亲祈祷,求他们循礼让这异象化为吉兆,并消除这恶兆。
§3.37Tertia sed postquam maiore hastilia nisu §3.38adgredior, genibusque adversae obluctor harenae—
然而,当我用更大的力气去拔第三根枝条,并用双膝抵住迎面的沙地挣扎时—— 我是该说出来,还是该保持沉默?
§3.39eloquar, an sileam?—gemitus lacrimabilis imo §3.40auditur tumulo, et vox reddita fertur ad auris: §3.41Quid miserum, Aenea, laceras? Iam parce sepulto;
——一声令人泪下的呻吟自小丘深处传来,随之而来的声音传到了我的耳畔: “阿埃内阿斯,你为何要撕裂一个可怜的人?
§3.42parce pias scelerare manus.
请对已安葬的人手下留情吧;请不要玷污你那虔诚的双手。
Non me tibi Troia §3.43externum tulit, aut cruor hic de stipite manat.
特洛伊生下的我对你并非外人,这血液也并非从干枯的树干中流出。
§3.44Heu, fuge crudelis terras, fuge litus avarum:
唉,快逃离这残忍的土地,快逃离这贪婪的海岸!
§3.45nam Polydorus ego; hic confixum ferrea texit §3.46telorum seges et iaculis increvit acutis.
因为我就是波吕多罗斯;在这里,铁铸的武器之林将我刺穿并覆盖,又长成了锋利的投枪。
§3.47Tum vero ancipiti mentem formidine pressus §3.48obstipui, steteruntque comae et vox faucibus haesit.
” 那时,我确实在重重的恐惧下心生压抑,呆立在那里,毛发直竖,声音卡在喉咙里。
§3.49Hunc Polydorum auri quondam cum pondere magno §3.50infelix Priamus furtim mandarat alendum §3.51Threicio regi, cum iam diffideret armis §3.52Dardaniae, cingique urbem obsidione videret.
从前,当不幸的普里阿摩斯已经对达尔达尼亚的武力失去信心,并看到城市被围困时,他曾偷偷将这个波吕多罗斯连同大量的黄金,托付给色雷斯国王抚养。
§3.53Ille, ut opes fractae Teucrum, et Fortuna recessit, §3.54res Agamemnonias victriciaque arma secutus, §3.55fas omne abrumpit; Polydorum obtruncat, et auro §3.56vi potitur.
那国王一见特洛伊人的权势瓦解,命运离去,便倒向了阿伽门农的事业和获胜的武力,践踏了一切人神法度:他杀害了波吕多罗斯,并用暴力占有了黄金。
Quid non mortalia pectora cogis, §3.57auri sacra fames? Postquam pavor ossa reliquit,
对黄金的邪恶贪欲啊,你有什么事情不能强迫凡人的心灵去做的呢?
§3.58delectos populi ad proceres primumque parentem §3.59monstra deum refero, et quae sit sententia posco.
当恐惧离开我的骨髓之后,我首先向人民中选拔出来的长老以及我的父亲报告了神明的异象,并征询他们的意见。
§3.60Omnibus idem animus, scelerata excedere terra, §3.61linqui pollutum hospitium, et dare classibus austros.
所有人都有着同样的决心:离开这片罪恶的土地,抛弃这被污染的友邦,并给我们的船队送去南风。
§3.62Ergo instauramus Polydoro funus, et ingens §3.63aggeritur tumulo tellus; stant Manibus arae, §3.64caeruleis maestae vittis atraque cupresso, §3.65et circum Iliades crinem de more solutae;
因此,我们为波吕多罗斯重新举行葬礼,并在墓冢上堆起巨量的泥土;为死者的亡灵竖立起祭坛,祭坛上缠着忧伤的青黑丝带和黑色的柏树枝,特洛伊的妇女们照惯例披散着头发环立在四周。
§3.66inferimus tepido spumantia cymbia lacte §3.67sanguinis et sacri pateras, animamque sepulchro §3.68condimus, et magna supremum voce ciemus.
我们献上盛着温热起泡的牛奶的木碗,和盛着祭祀圣血的浅盘,将亡魂安息在墓穴中,并大声向他作最后的呼唤。
§3.69Inde, ubi prima fides pelago, placataque venti §3.70dant maria et lenis crepitans vocat Auster in altum, §3.71deducunt socii navis et litora complent: §3.72provehimur portu, terraeque urbesque recedunt.
然后,当一可以信任海洋,风赐予平静的海面,温柔低语的南风召唤我们前往深海时,伙伴们将船推下水,挤满了海岸:我们驶出了港口,陆地和城市渐渐远去。
§3.73Sacra mari colitur medio gratissima tellus §3.74Nereidum matri et Neptuno Aegaeo, §3.75quam pius arquitenens oras et litora circum §3.76errantem Mycono e celsa Gyaroque revinxit, §3.77immotamque coli dedit et contemnere ventos.
在海中央,有一片备受涅瑞伊得斯之母和爱琴海涅普图努斯喜爱的神圣土地,当它在海岸与滩涂四周漂移不定时,虔诚的“持弓者” 将它系牢在高耸的米科诺斯岛和吉亚罗斯岛上,并使其得以稳定有人居住,无视风浪。
§3.78Huc feror; haec fessos tuto placidissima portu
我被带到这里;这片最温和的土地用安全的港口接待了疲惫的我们。
§3.79accipit: egressi veneramur Apollinis urbem.
登岸之后,我们瞻仰了阿波罗之城。
§3.80Rex Anius, rex idem hominum Phoebique sacerdos
国王阿尼乌斯,他既是人类的国王,又是福波斯的祭司,

词汇与语法注释

  1. §3.26dictu — 修饰形容词 `mirabile` 的动名词夺格形式(目的夺格),表示“说起来令人惊异的”。
  2. §3.36rite secundarent — 处于由主句过去时态动词 `venerabar` 引导的目的或请求从句中的接续法未完成过去时,省略了连词 `ut`。
  3. §3.39eloquar, an sileam? — 双重修辞性疑问句中的熟虑接续法(deliberative subjunctive),用于叙述者的自问。
  4. §3.56quid — 与 `mortalia pectora`(凡人的心灵)并列作为及物动词 `cogis`(驱使)的双宾格(双对格),意为“你有什么不强迫凡人的心去做出”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §3.1-3.80. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:3.1-3.80

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。