Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §11.231-11.307

狄奥墨德斯的拒绝与拉丁努斯的和平提议

第 107 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

拉丁努斯国王召集大会并听取了出使狄奥墨德斯处的使节回报。使节韦努卢斯陈述了狄奥墨德斯的拒绝,后者列举了特洛伊之战后希腊诸英雄的悲惨命运,并极力称赞阿涅阿斯的非凡武勇与虔敬,劝告拉丁人求和,随后拉丁努斯国王也开始劝说民众结束这场无谋之战。

§11.231Deficit ingenti luctu rex ipse Latinus.
拉丁努斯国王本人也在巨大的悲痛中丧失了斗志。
§11.232Fatalem Aenean manifesto numine ferri §11.233admonet ira deum tumulique ante ora recentes.
命中注定的阿涅阿斯正凭着昭然的神意前来,诸神的愤怒和眼前新起的坟墓正昭示着这一点。
§11.234Ergo concilium magnum primosque suorum §11.235imperio accitos alta intra limina cogit.
于是,他召集了一次重大的会议,并下令将他子民中的首领们,召集到高耸的宫殿大厅之内。
§11.236olli convenere fluuntque ad regia plenis §11.237tecta viis.
他们聚集起来,穿过拥挤的街道,涌向王宫。
Sedet in mediis et maximus aevo §11.238et primus sceptris haud laeta fronte Latinus.
拉丁努斯坐在他们中间,他是年龄最大者,也是权杖的主宰,脸上却毫无喜色。
§11.239Atque hic legatos Aetola ex urbe remissos, §11.240quae referant, fari iubet et responsa reposcit §11.241ordine cuncta suo.
就在此时,他命令从阿托利亚城市派回的使节们,诉说他们带回的信息,并要求他们按顺序陈述所有的答复。
Tum facta silentia linguis, §11.242et Venulus dicto parens ita farier infit: §11.243Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra §11.244atque iter emensi casus superavimus omnis §11.245contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus.
接着,全场鸦雀无声,韦努卢斯服从命令,开始如此说道:『市民们啊,我们见到了狄奥墨德斯和阿耳戈斯人的营地,走完旅程,我们战胜了一切险阻,并触碰到了那只曾摧毁伊利昂土地的手。
§11.246Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis §11.247victor Gargani condebat Iapygis agris.
他作为加尔加努斯的胜利者,正在亚庇克斯的土地上,用他祖国部族的名字建造阿耳古里帕城。
§11.248Postquam introgressi et coram data copia fandi, §11.249munera praeferimus, nomen patriamque docemus, §11.250qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos.
在我们进入并获得当面陈述的许可之后,我们呈上礼物,表明我们的名字和祖国,说明是谁发起了战争,以及是什么原因将我们吸引到了阿尔皮。
§11.251Auditis ille haec placido sic reddidit ore: §11.252O fortunatae gentes, Saturnia regna, §11.253antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos §11.254sollicitat suadetque ignota lacessere bella?
听完这些,他用平静的口吻如此回答道:「噢,幸福的民族,萨图尔努斯的国度,古老的大地人,是怎样的命运扰乱了你们的平静,劝诱你们去挑战那未知的战争?
§11.255Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, §11.256mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, §11.257quos Simois premat ille viros, infanda per orbem §11.258supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, §11.259vel Priamo miseranda manus: scit triste Minervae §11.260sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus.
我们所有用刀剑侵害过伊利昂田野的人—— 我且不提在高墙下因战斗而耗尽的一切,以及那条西摩伊斯河所吞噬的英豪——已在全世界承受了无可言表的惩罚,并偿还了我们所有的罪债,哪怕普里阿摩斯也会对我们这群人产生怜悯:密涅瓦那阴郁的星辰知道这一点,欧波亚的礁石以及复仇的卡法雷乌斯也知道。
§11.261Militia ex illa diversum ad litus abacti §11.262Atrides Protei Menelaus adusque columnas §11.263exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes.
自那次战争起,我们被驱逐到不同的海岸,阿特柔斯之子墨涅拉奥斯甚至流亡到了普罗透斯的石柱,奥德修斯则见到了埃特纳的独眼巨人。
§11.264Regna Neoptolemi referam versosque penates
我是否还要提起尼奥普托勒莫斯的王国,以及伊多墨纽斯那被颠覆的家神?
§11.265Idomenei? Libycone habitantis litore Locros?
或是居住在利比亚海岸的洛克里人?
§11.266Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom §11.267coniugis infandae prima inter limina dextra §11.268oppetiit: devictam Asiam subsedit adulter.
迈锡尼人自己,那伟大阿凯亚人的领袖,在刚跨入大门时就被他那邪恶妻子的右手杀害:奸夫在被征服的亚洲后方设下了埋伏。
§11.269Invidisse deos, patriis ut redditus aris §11.270coniugium optatum et pulchram Calydona viderem?
难道神明竟如此嫉妒,以至于当我回到祖先的祭坛前,也不让我见到我所渴望的妻子和美丽的卡吕冬?
§11.271Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, §11.272et socii amissi petierunt aethera pennis §11.273fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum
直至今日,极其可怖的异象依然跟随着我,我失去的战友们已经插上双翼飞向高空,作为鸟儿在河流上游荡——哀哉,我同胞的悲惨惩罚!
§11.274supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent.
——它们用令人泪下的啼鸣填满了悬崖。
§11.275Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt §11.276tempore, cum ferro caelestia corpora demens §11.277adpetii et Veneris violavi volnere dextram.
事实上,自从那个时候起,当我疯狂地用钢刀袭击天神的身体,用伤口玷污了维纳斯的右手时,我就应当预料到这一切了。
§11.278Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: §11.279nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum §11.280Pergama, nec veterum memini laetorve malorum.
所以,千万不要,千万不要把我推向这样的战斗:自从帕加马被摧毁后,我与特洛伊人之间就再无任何战事,我也不愿回忆起过去的灾难,更不会为此高兴。
§11.281Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, §11.282vertite ad Aenean.
你们从祖国海岸带给我的那些礼物,还是转送给阿涅阿斯吧。
Stetimus tela aspera contra §11.283contulimusque manus: experto credite, quantus §11.284in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam.
我们曾顶着他那锋利的武器站立,并且交过手:相信一个亲身经历过的人吧,他是多么有力地挺身御盾,又以何等如暴风雨般的气势投出长枪。
§11.285Si duo praeterea talis Idaea tulisset §11.286terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes §11.287Dardanus, et versis lugeret Graecia fatis.
如果伊达的土地当初能再孕育出两个这样的男子,达达尼尔人早已主动进军伊纳科斯的城市,而希腊则会因命运的逆转而哀哭。
§11.288Quidquid apud durae cessatum est moenia Troiae, §11.289Hectoris Aeneaeque manu victoria Graium §11.290haesit et in decimum vestigia rettulit annum.
在顽固的特洛伊城墙下所耽搁的一切时间里,希腊人的胜利全凭赫克托耳和阿涅阿斯之手被拖延阻滞,使其脚步退回到了第十个年头。
§11.291Ambo animis, ambo insignes praestantibus armis §11.292hic pietate prior.
二人在勇气上、在杰出的武备上都同样卓越,但这一位在虔敬上更为领先。
Coeant in foedera dextrae, §11.293qua datur; ast armis concurrant arma cavete.
让你们的右手结盟吧,在可行的方式下;但要小心,绝不能兵戎相见。
§11.294Et responsa simul quae sint, rex optime, regis §11.295audisti et quae sit magno sententia bello.
」『最尊贵的国王啊,您已同时听到了这位国王的答复,以及他在这场大战上的见解。
§11.296Vix ea legati, variusque per ora cucurrit §11.297Ausonidum turbata fremor: ceu saxa morantur §11.298cum rapidos amnis, fit clauso gurgite murmur §11.299vicinaeque fremunt ripae crepitantibus undis.
』使节们话音刚落,在动荡不安的大地人中就传开了各种嘈杂的议论:正如岩石阻挡湍急的河流时,封闭的漩涡中发出了轰鸣,邻近的河岸在拍打的波浪中回响。
§11.300Ut primum placati animi et trepida ora quierunt, §11.301praefatus divos solio rex infit ab alto: §11.302Ante equidem summa de re statuisse, Latini, §11.303et vellem et fuerat melius, non tempore tali §11.304cogere concilium, cum muros adsidet hostis.
一等众人的情绪平静下来,颤动的双唇重归寂静,国王便先向神明祈祷,随后从高高的宝座上开口说道:「拉丁人啊,我确实本希望在此之前就对这件头等大事做出决定,而且那原本也更好,而不是在这样一个敌军正围困城墙的时刻来召集会议。
§11.305Bellum importunum, cives, cum gente deorum §11.306invictisque viris gerimus, quos nulla fatigant
市民们,我们正在与神明的后裔以及无敌的勇士们进行一场不合时宜的战争。
§11.307proelia: nec victi possunt absistere ferro.
没有任何战斗能使他们疲倦,哪怕被击败,他们也无法放下武器。

词汇与语法注释

  1. 11.231Deficit — 伴随主语 rex ipse Latinus,在语境中意为“(因悲伤过度而)气馁”或“束手无策”。可理解为省略了夺格 animis 等词。
  2. 11.259Priamo miseranda manus — "Priamo" 为施事与格(dative of agent)或关系与格,意为“连普里阿摩斯都会怜悯的一群人”。这强调了他们悲惨的境遇,以至于昔日的宿敌普里阿摩斯也会产生同情。
  3. 11.268devictam Asiam subsedit adulter — "devictam Asiam"(被征服的亚洲)转喻指代阿伽门农获得的胜利、战利品,或阿伽门农本人。"subsedit" 是 sub-sideo(伏击、等候)的完成时形式,支配宾格,表示“奸夫(埃癸斯托斯)潜伏着(等待并杀害了被征服亚洲的胜利者)”。
  4. 11.269Invidisse deos — 此处为“惊异/愤慨不定式”(infinitivus indignationis)结构。使用宾格加不定式(deos + invidisse)而不带主格主语,含蓄地表达出一种强烈的愤慨或叹息:“神明竟然嫉妒我(这怎么可能)!”
  5. 11.285Si duo praeterea talis Idaea tulisset — 这是一个过去虚拟条件句的条件从句(protasis),其主句(apodosis)延续至第286行(venisset)和287行(lugeret)。第287行的 lugeret 为未完成过去时虚拟语气,表示过去相反的假设对现在产生的影响(“希腊如今正处于哀悼之中”)。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §11.231-11.307. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:11.231-11.307

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。