§11.1Oceanum interea surgens Aurora reliquit:
与此同时,升起的奥罗拉离开了大洋。
§11.2Aeneas, quamquam et sociis dare tempus humandis §11.3praecipitant curae turbataque funere mens est, §11.4vota deum primo victor solvebat Eoo.
阿涅阿斯虽然急于给同伴们腾出时间来安葬,且他的心灵因丧事而备受困扰,作为胜利者,他仍在拂晓时分首先向神明履行了他的誓愿。
§11.5Ingentem quercum decisis undique ramis §11.6constituit tumulo fulgentiaque induit arma, §11.7Mezenti ducis exuvias, tibi, magne, tropaeum,
他将一棵四面砍去枝丫的巨大橡树立在土丘上,并给它穿上闪亮的铠甲,这就是领袖梅赞提乌斯的战利品,作为献给伟大的战神的凯旋纪念碑。
§11.8bellipotens: aptat rorantis sanguine cristas §11.9telaque trunca viri et bis sex thoraca petitum §11.10perfossumque locis clipeumque ex aere sinistrae §11.11subligat atque ensem collo suspendit eburnum.
他安放好滴着鲜血的羽冠,以及那人折断的兵刃,和在十二处被击穿、被扎透的胸甲,并将青铜盾牌缚在左侧,并把象牙剑柄的宝剑悬挂在颈项。
§11.12Tum socios, namque omnis eum stipata tegebat §11.13turba ducum, sic incipiens hortatur ovantis: §11.14Maxima res effecta, viri; timor omnis abesto, §11.15quod superest: haec sunt spolia et de rege superbo §11.16primitiae, manibusque meis Mezentius hic est.
接着,因为整群将领紧密地围着他,他便向欢呼着的他们如此开始鼓舞道: “勇士们,最伟大的事业已经完成;至于未来,让一切恐惧消散吧:这些是战利品,是从傲慢的国王那里获得的初熟之物,而这就是在我手中死去的梅赞提乌斯。
§11.17Nunc iter ad regem nobis murosque Latinos.
如今我们的道路指向国王和拉丁人的城墙。
§11.18Arma parate animis et spe praesumite bellum, §11.19nequa mora ignaros, ubi primum vellere signa §11.20adnuerint superi pubemque educere castris, §11.21impediat segnisve metu sententia tardet.
你们要在心中准备好武器,用希望预先占领战场,免得神明们一旦恩准拔起军旗、并带领青年军人走出营地时,任何迟延会使猝不及防的你们受到阻碍,或是由于恐惧而生的懈怠想法使你们迟缓。
§11.22Interea socios inhumataque corpora terrae §11.23mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est.
在此期间,让我们将同伴和未埋葬的尸体托付给大地,因为这是在冥河阿刻戎最深处的唯一荣耀。
§11.24Ite,
ait,
egregias animas, quae sanguine nobis §11.25hanc patriam peperere suo, decorate supremis §11.26muneribus, maestamque Evandri primus ad urbem §11.27mittatur Pallas, quem non virtutis egentem §11.28abstulit atra dies et funere mersit acerbo.
去吧,” 他说, “用最后的祭礼去祭奠那些高贵的灵魂吧,他们用自己的鲜血为我们赢得了这个祖国;首先,让帕拉斯被送往哀伤的埃万德尔之城,他并非缺乏美德,却被黑暗的日子夺去,沉入痛苦的死亡。
§11.29Sic ait inlacrimans recipitque ad limina gressum, §11.30corpus ubi exanimi positum Pallantis Acoetes
” 他流着泪如此说,并将脚步折回到门前,在那里,年迈的阿科埃特斯守护着停放着的无生气的帕拉斯的遗体。
§11.31servabat senior, qui Parrhasio Evandro §11.32armiger ante fuit, sed non felicibus aeque §11.33tum comes auspiciis caro datus ibat alumno.
他以前曾是帕耳哈西亚人埃万德尔的侍从,但如今,在不那么幸运的兆头下,被指定为同伴正陪伴着他亲爱的养子同行。
§11.34Circum omnis famulumque manus Troianaque turba §11.35et maestum Iliades crinem de more solutae.
周围站着全体仆役和特洛伊的民众,以及依照习俗披头散发表示哀悼的伊利昂妇女。
§11.36Ut vero Aeneas foribus sese intulit altis, §11.37ingentem gemitum tunsis ad sidera tollunt §11.38pectoribus, maestoque immugit regia luctu.
然而,当阿涅阿斯走进高高的大门时,她们捶胸顿足,向着群星发出巨大的哀号,王宫在悲哀的哭泣声中鸣响。
§11.39Ipse caput nivei fultum Pallantis et ora §11.40ut vidit levique patens in pectore vulnus §11.41cuspidis Ausoniae, lacrimis ita fatur obortis. §11.42Tene,
inquit,
miserande puer, cum laeta veniret, §11.43invidit Fortuna mihi, ne regna videres §11.44nostra neque ad sedes victor veherere paternas?
他自己,当他亲眼看到那雪白的帕拉斯被托起的头部和脸庞、以及他那光滑的胸膛上,被阿乌索尼亚矛尖留下的裂开的伤口时,不禁泪流满面,如此说道: “可怜的孩子啊,”他说,“当命运带着喜悦降临时,难道她嫉妒我拥有你,不让你看见我们的王国,也不让你作为胜利者被送回父辈的家园吗?
§11.45Non haec Evandro de te promissa parenti §11.46discedens dederam, cum me complexus euntem §11.47mitteret in magnum imperium metuensque moneret §11.48acris esse viros, cum dura proelia gente.
当我离别时,这并不是我给你父亲埃万德尔关于你的承诺,当时他拥抱着前行的我,送我前往帝国宏图,并担忧地警告我,那些人是勇猛的战士,是将与凶悍民族进行的战斗。
§11.49Et nunc ille quidem spe multum captus inani §11.50fors et vota facit cumulatque altaria donis: §11.51nos iuvenem exanimum et nil iam caelestibus ullis §11.52debentem vano maesti comitamur honore.
而如今,他固然被虚无的希望深深俘获,或许正在许下誓愿,并将祭坛堆满祭品;我们却满怀悲伤,用虚无的敬意陪伴着这具毫无生气的青年遗体,他已不再欠任何天神什么了。
§11.53Infelix, nati funus crudele videbis!
不幸的父亲啊,你将看到儿子残酷的葬礼!
§11.54Hi nostri reditus expectatique triumphi!
这就是我们的归来和期待已久的凯旋吗?
§11.55Haec mea magna fides! At non, Evandre, pudendis
这就是我那伟大的信诺吗?
但是,埃万德尔啊,你不会看到他因受了可耻的伤而败退,你作为父亲,也不会在儿子苟活时企求悲惨的死亡。
Ei mihi, quantum §11.58praesidium Ausonia et quantum tu perdis, Iule!
哀哉,阿乌索尼亚,你失去了多么强大的庇护,还有你,尤路斯,你失去了多么大的依靠!
§11.59Haec ubi deflevit, tolli miserabile corpus §11.60imperat et toto lectos ex agmine mittit §11.61mille viros, qui supremum comitentur honorem §11.62intersintque patris lacrimis, solacia luctus §11.63exigua ingentis, misero sed debita patri.
” 当他痛哭完这些,他便下令抬起那具悲惨的尸体,并从全军中派遣了一千名选拔出的士兵,去陪同最后的葬礼,并共同分担父亲的泪水,这对于巨大的悲痛只是微不足道的慰藉,但却是对可怜的父亲应尽的义务。
§11.64Haud segnes alii crates et molle feretrum §11.65arbuteis texunt virgis et vimine querno §11.66exstructosque toros obtentu frondis inumbrant.
其他人毫不迟延地用草莓树枝和橡树条编织成轻便的轿椅和柔软的担架,并用树叶覆盖在铺设好的床上作为遮阴。
§11.67Hic iuvenem agresti sublimem stramine ponunt, §11.68qualem virgineo demessum pollice florem §11.69seu mollis violae seu languentis hyacinthi, §11.70cui neque fulgor adhuc necdum sua forma recessit: §11.71non iam mater alit tellus viresque ministrat.
他们在这里把那青年高高地安放在乡村的草垫上,宛如被少女的手指采摘下的花朵,或是娇柔的紫罗兰,或是凋谢的风信子,它的光彩至今尚未消退,其本色也未曾逝去:只是母亲大地已不再抚育它,不再供给它力量。