Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §10.1-10.77

众神会议与维纳斯和朱诺的争辩

第 92 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

奥林匹斯召开众神会议,朱庇特命令停止战争。对此,维纳斯痛陈特洛伊人的困境并恳求保护阿斯卡尼乌斯,而朱诺则愤怒地予以反驳,指责特洛伊人挑起事端。

§10.1Panditur interea domus omnipotentis Olympi, §10.2conciliumque vocat divom pater atque hominum rex §10.3sideream in sedem, terras unde arduus omnis §10.4castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos.
与此同时,全能的奥林匹斯宫殿洞开,众神之父兼人类之王召集会议,到那繁星闪烁的座所,他从那高处俯瞰一切大地、达尔达尼亚人的营地以及拉丁诸族。
§10.5Considunt tectis bipatentibus, incipit ipse: §10.6Caelicolae magni, quianam sententia vobis §10.7versa retro tantumque animis certatis iniquis?
他们在双重洞开的殿堂中就座,他亲自开口: “伟大的天界居民啊,为何你们的决定发生倒转,且怀着不公的心如此激烈地争斗?
§10.8Abnueram bello Italiam concurrere Teucris.
我曾禁止意大利与特洛伊人交战。
§10.9Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos
这违反禁令的纷争是何意?
§10.10aut hos arma sequi ferrumque lacessere suasit?
何种恐惧说服了他们或他们去诉诸武力、挑起兵刃?
§10.11Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus, §10.12cum fera Karthago Romanis arcibus olim §10.13exitium magnum atque Alpes immittet apertas: §10.14tum certare odiis, tum res rapuisse licebit.
正义的战争时刻终将到来,切勿急于招引,届时凶猛的迦太基终将向罗马的卫城送来巨大的毁灭,并使阿尔卑斯山门大开:届时便可因仇恨而争斗,届时便可劫掠。
§10.15Nunc sinite et placitum laeti componite foedus.
如今且听之任之,欣然缔结这已定的盟约。
§10.16Iuppiter haec paucis; at non Venus aurea contra §10.17pauca refert: §10.18O pater, O hominum rerumque aeterna potestas!
” 朱庇特简短地说了这些;然而金色的维纳斯却回敬了长篇大论: “噢,父亲,人类与万物的永恒主宰!
§10.19Namque aliud quid sit, quod iam implorare queamus?
因为除此之外,我们如今还能哀求什么呢?
§10.20Cernis ut insultent Rutulli Turnusque §10.21secundo
你看见鲁图利人如何肆虐,而图尔努斯乘着顺遂的战局冲杀?
§10.22Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros: §10.23quin intra portas atque ipsis proelia miscent §10.24aggeribus moerorum et inundant sanguine fossas.
关闭的城墙已无法再庇护特洛伊人:甚至在城门内、在城墙的土垒之上展开交锋,使沟壑流满鲜血。
§10.25Aeneas ignarus abest.
埃涅阿斯在不知情中缺席。
Numquamne levari §10.26obsidione sines? Muris iterum imminet hostis
难道你绝不容许他们从围困中解脱吗?
§10.27nascentis Troiae §10.28atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis §10.29Tydides.
敌人再次逼近这正在新生中的特洛伊的城墙,且再次从埃托利亚的阿尔皮,狄俄墨德斯针对特洛伊人崛起。
Equidem credo, mea volnera restant §10.30et tua progenies mortalia demoror arma.
确实,我相信,我的伤口依然存在,而我作为你的子嗣,却在延宕着凡人的兵器。
§10.31Si sine pace tua atque invito numine Troes §10.32Italiam petiere, luant peccata neque illos §10.33iuveris auxilio; sin tot responsa secuti, §10.34quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam §10.35vertere iussa potest aut cur nova condere fata?
如果特洛伊人是在未经你允准且违背神意的情况下来到意大利,就让他们赎罪,你也不必给他们以援助;但如果是遵循着众多神谕,就是那些天神与阴魂所给予的神谕:那为何现在还有人能颠覆你的旨意,或者编造新的命运?
§10.36Quid repetem exustas Erycino in litore classes, §10.37quid tempestatum regem ventosque furentis §10.38Aeolia excitos aut actam nubibus Irim?
我何必重提在埃里克神圣海岸上被焚毁的船队,何必重提风暴之王以及从埃奥利亚被召唤出的狂风,或者从云雾中被遣出的伊里斯?
§10.39Nunc etiam manis, haec intemptata manebat §10.40sors rerum, movet et superis immissa repente §10.41Allecto, medias Italum bacchata per urbes.
如今她甚至调动了阴魂——这一界事务本未曾动用—— 且突然被投入人间的阿莱克托,已经在意大利的城市中四处狂舞。
§10.42Nil super imperio moveor: speravimus ista, §10.43dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis.
我绝非为统治权而动容;当命运尚存时,我们曾如此期盼;让你更愿其获胜的人获胜吧。
§10.44Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx §10.45dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae §10.46exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis §10.47incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem.
如果没有任何土地,是你的悍妻愿意赐予特洛伊人的,父亲啊,我以毁灭的特洛伊那冒烟的废墟起誓,求你允许阿斯卡尼乌斯安然撤离战场,允许我的孙儿存活下去。
§10.48Aeneas sane ignotis iactetur in undis §10.49et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur: §10.50hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae.
确实,就让埃涅阿斯在未知的波涛中颠簸,顺从命运所给予的任何道路吧:但愿我有能力庇护这个孩子,将他从可怕的战斗中引开。
§10.51Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera §10.52Idaliaeque domus: positis inglorius armis §10.53exigat hic aevum.
我有阿玛图斯,有高耸的帕福斯和基西拉,以及伊达利亚的宫殿:让他放下武器,默默无闻地在此度过余生。
Magna dicione iubeto §10.54Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde §10.55obstabit Tyriis.
求你下达严令,让迦太基用强大的威力压制奥索尼亚:此后便没有任何事物会阻挡提尔人的城市。
Quid pestem evadere belli §10.56iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes
逃脱战争的瘟疫,并穿过阿耳戈斯的烈火逃生,又有什么益处?
§10.57totque maris vastaeque exhausta pericula terrae, §10.58dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt?
历尽了辽阔海洋与大地的重重险境,当特洛伊人寻找着拉提乌姆和重生的佩加蒙之时?
§10.59Non satius cineres patriae insedisse supremos §10.60atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta
难道定居在祖国最后的灰烬上,以及特洛伊曾在的土地上,不是更好吗?
§10.61redde, oro, miseris iterumque revolvere casus §10.62da, pater, Iliacos Teucris.
求你把克桑托斯和西莫伊斯归还给这些不幸的人吧,父亲啊,求你允许特洛伊人再次经历伊利昂的厄运。
§10.62bTum regia Iuno §10.63acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis §10.64rumpere et obductum verbis volgare dolorem?
” 此时,王后朱诺在极大的愤怒驱使下说道:“为何你强迫我打破深沉的沉默,并用言辞将掩盖着的痛苦公之于众?
§10.65Aenean hominum quisquam divomque subegit §10.66bella sequi aut hostem regi se inferre Latino?
人类或众神中有谁曾强迫埃涅阿斯去寻求战争,或者使自己成为拉丁努斯国王的敌人?
§10.67Italiam petiit fatis auctoribus, esto, §10.68Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra §10.69hortati sumus aut vitam committere ventis?
他是在命运的指引下前往意大利的,且当如此,虽是受了卡桑德拉狂言的驱使:但难道是我们劝他离开营地,或是将生命交付给风浪的吗?
§10.70Num puero summam belli, num credere muros §10.71Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas?
难道是我们让他把战局全局、把城墙托付给一个孩子,把那托斯卡纳人的忠诚交付出去,或是去骚扰平静的族群?
§10.72Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra
是哪位神明,或是我们的哪种残酷权力将他逼入险境?
§10.73egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris?
这里何来朱诺,何来从云雾中遣下的伊里斯?
§10.74Indignum est Italos Troiam circumdare flammis §10.75nascentem et patria Turnum consistere terra,
难道意大利人用火焰包围新生中的特洛伊,且图尔努斯坚守在祖国的土地上,就是不公的事吗?
§10.76cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater: §10.77quid face Troianos atra vim ferre Latinis,
须知他的祖备是皮卢姆努斯,母亲是女神维尼莉亚:那特洛伊人举着阴暗的火炬向拉丁人施暴,

词汇与语法注释

  1. 10.10arma sequi — `arma sequi`(跟随武器)在此处是“拿起武器”或“诉诸战争”的惯用表达。它作为动词 `suasit` 的宾语,构成了“宾格加不定式”结构(`hos aut hos ... sequi ...`)。
  2. 10.30mea volnera restant — 关于“我的伤口依然存在”,这既是指维纳斯曾在特洛伊战争中被狄俄墨德斯所伤的身体伤口(神话事实),也是隐喻性地将特洛伊人当前所遭受的痛苦视为自己的伤口。
  3. 10.33sin tot responsa secuti — 在以 `sin`(但如果……)引导的条件从句中,动词(`sunt`)被省略。此外,该条件从句(前件)对应的主句(后件)并未明确给出,而是直接连接到随后的直接疑问句 `cur nunc...`,从而产生了无主句法(anacoluthon)的结构。
  4. 10.40superis — `superis` 是指代“天上之人(众神或人类)”的名词 `superi` 的与格或夺格。此处最自然的解释是在 `inmissa` 之后作为表示方向的与格(“被投入人间/地上界”),但在语法上将其视为施事夺格(“被天神们”)也是可能的。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §10.1-10.77. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:10.1-10.77

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。