Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §9.744-9.818

潘达鲁斯阵亡与图尔努斯脱险

第 91 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

潘达鲁斯迎战图尔努斯却被其击杀,特洛伊人陷入恐慌。尽管图尔努斯在营内勇猛奋战,但在特洛伊人的反击和神明的干预下被迫撤退,最终跳入河中逃回盟友身边。

§9.744intorquet summis adnixus viribus hastam: §9.745excepere aurae volnus; Saturnia Iuno §9.746detorsit veniens, portaeque infigitur hasta.
他用尽全身的力量,将标枪投掷出去:微风接下了这一击;萨图恩的女儿朱诺偏转了飞来的标枪,标枪便钉在城门上。
§9.747At non hoc telum, mea quod vi dextera versat, §9.748effugies; neque enim is teli nec volneris auctor.
“但是,你绝无法逃脱我的右手动用力量所挥舞的这件武器;你逃不掉;因为投掷这武器并施加这伤口的人,绝非你这般角色。
§9.749Sic ait et sublatum alte consurgit in ensem §9.750et mediam ferro gemina inter tempora frontem §9.751dividit inpubesque immani volnere malas.
” 他如此说道,并在高高举起的宝剑上挺起身子,用铁刃将双侧太阳穴之间的前额正中以及尚显年轻的脸颊劈开,留下一道骇人的伤口。
§9.752Fit sonus, ingenti concussa est pondere tellus: §9.753conlapsos artus atque arma cruenta cerebro §9.754sternit humi moriens, atque illi partibus aequis §9.755huc caput atque illuc umero ex utroque pependit.
巨响骤起,大地被巨大的重量震得摇晃:倒下的四肢,以及被脑浆染红的盔甲,垂死的他横陈在地上,而他的头部被分成均等的两半,这边一侧,那边一侧,分别悬挂在两个肩膀上。
§9.756Diffugiunt versi trepida formidine Troes: §9.757et si continuo victorem ea cura subisset, §9.758rumpere claustra manu sociosque immittere portis, §9.759ultimus ille dies bello gentique fuisset; §9.760sed furor ardentem caedisque insana cupido §9.761egit in adversos.
特洛伊人转身溃逃,陷入战栗的恐慌之中:若是当时胜者的心中能立刻想到,用手砸开锁钥,将同伴从城门放入城内,那一天本会是这场战争以及这个民族的最后一日;然而狂怒和对杀戮的疯狂渴望,驱使着熊熊燃烧的他冲向眼前的对手。
§9.762Principio Phalerim et succiso poplite Gygen §9.763excipit; hinc raptas fugientibus ingerit hastas §9.764in tergum, Iuno vires animumque ministrat; §9.765addit Halym comitem et confixa Phegea parma, §9.766ignaros deinde in muris Martemque cientis §9.767Alcandrumque Haliumque Noemonaque Prytanimque.
起初,他袭击了法莱里斯,以及被斩断膝腘的居格斯;随后,他夺过标枪,朝着逃跑者的后背掷去,朱诺源源不断地供给着力量与斗志;他将哈律斯送去作他们的同伴,还有那盾牌被刺穿的菲格乌斯,接着是在城墙上,对此一无所知、正唤醒战火的阿尔坎德鲁斯、哈利乌斯、诺埃蒙和普里塔尼斯。
§9.768Lyncea tendentem contra sociosque vocantem §9.769vibranti gladio conixus ab aggere dexter §9.770occupat; huic uno desectum comminus ictu §9.771cum galea longe iacuit caput.
林克乌斯正迎面走来并呼唤着同伴,图尔努斯在右侧的土垒上用尽全力,挥舞着闪亮的宝剑先发制人;这近身的一击将他的头颅斩断,连同头盔一同飞落到远处。
Inde ferarum §9.772vastatorem Amycum, quo non felicior alter §9.773ungere tela manu ferrumque armare veneno, §9.774et Clytium Aeoliden et amicum Crethea Musis, §9.775Crethea Musarum comitem, cui carmina semper §9.776et citharae cordi numerosque intendere nervis.
接着是野兽的捕杀者阿米库斯,没有第二个人比他更擅长用手在箭矢上涂抹油脂、用毒药武装铁镞,还有埃俄罗斯之子克吕提乌斯,以及缪斯之友克雷修斯,缪斯们的同伴克雷修斯,对他而言,歌谣和里拉琴总是他的心头之爱,他乐于在弦上奏出旋律。
§9.778Tandem ductores audita caede suorum §9.779conveniunt Teucri, Mnestheus acerque Serestus, §9.780palantisque vident socios hostemque receptum.
终于,特洛伊人的领袖们听闻了部下的惨死,聚集在了一起,他们是姆内斯修斯和勇猛的塞雷斯图斯,他们看见四散溃逃的同伴和已被迎入城内的宿敌。
§9.781Et Mnestheus: Quo deinde fugam, quo tenditis? inquit.
姆内斯修斯说道:“你们接下来要逃向何处,又要往何处去?
§9.782Quos alios muros, quae iam ultra moenia habetis?
” “在这之外,你们还拥有什么别的墙壁,什么城墙?
§9.783Unus homo et vestris, o cives, undique saeptus §9.784aggeribus tantas strages inpune per urbem §9.785ediderit, iuvenum primos tot miserit Orco?
同胞们啊,仅仅一个人,被你们的土垒四面围困,难道竟能在城中肆无忌惮地制造如此可怕的屠杀,并将我们这么多最优秀的青年送往冥府吗?
§9.786Non infelicis patriae veterumque deorum §9.787et magni Aeneae, segnes, miseretque pudetque?
难道对于不幸的祖国、古老的众神,以及伟大的埃涅阿斯,你们这些懈怠的人,既不感到怜悯也不感到羞愧吗?
§9.788Talibus accensi firmantur et agmine denso §9.789consistunt.
” 受到这番话的激励,他们重新振作,排成紧密的队伍坚守阵地。
Turnus paulatim excedere pugna §9.790et fluvium petere ac partem, quae cingitur unda;
图尔努斯开始渐渐退出战斗,寻找河流以及被水波环绕的区域。
§9.791acrius hoc Teucri clamore incumbere magno §9.792et glomerare manum.
特洛伊人因此更加凶猛地伴随着巨大的呼喊声进逼,聚集起他们的队伍。
Ceu saevum turba leonem §9.793cum telis premit infensis, at territus ille, §9.794asper, acerba tuens, retro redit, et neque terga §9.795ira dare aut virtus patitur, nec tendere contra §9.796ille quidem hoc cupiens potis est per tela virosque: §9.797haud aliter retro dubius vestigia Turnus §9.798improperata refert, et mens exaestuat ira.
正如同人群用充满敌意的武器围逼着一只凶狠的狮子,而那狮子虽然惊恐,却依然凶猛,怒目圆睁,步步后退,无论是他的愤怒还是他的勇气,都不允许他转身逃跑,而若想迎头反扑,尽管他极为渴望,却无法穿透这重重枪林和人墙:图尔努斯亦是如此,虽有迟疑,仍不慌不忙地往后退步,他的内心因愤怒而沸腾。
§9.799Quin etiam bis tum medios invaserat hostis, §9.800bis confusa fuga per muros agmina vertit; §9.801sed manus e castris propere coit omnis in unum, §9.802nec contra vires audet Saturnia Iuno §9.803sufficere, aëriam caelo nam Iuppiter Irim §9.804demisit germanae haud mollia iussa ferentem, §9.805ni Turnus cedat Teucrorum moenibus altis.
甚至在那时,他已两次冲入敌军核心,两次将特洛伊人的队伍在城墙边扫荡得狼狈溃逃;但是营中的全部兵力迅速汇聚到了一处,萨图恩的女儿朱诺也不敢再供给力量与他们对抗,因为朱庇特从天界派遣了御风的伊里斯,向他的姐姐捎去极为严厉的敕令:倘若图尔努斯不肯撤离特洛伊人高耸的城墙。
§9.806Ergo nec clipeo iuvenis subsistere tantum §9.807nec dextra valet: iniectis sic undique telis §9.808obruitur.
因此,这位青年既无法单凭盾牌支撑,亦无法凭借右手抵挡:因为投掷自四面八方的标枪将他压倒。
Strepit adsiduo cava tempora circum §9.809tinnitu galea, et saxis solida aera fatiscunt, §9.810discussaeque iubae capiti, nec sufficit umbo §9.811ictibus: ingeminant hastis et Troes et ipse §9.812fulmineus Mnestheus.
在连绵不断的铿锵声中,他的头盔在他凹陷的太阳穴周围回响,坚固的青铜在石块击打下开裂,羽饰从头上被击落,盾牌的突起也无法抵挡这轮番撞击:特洛伊人以及那如同闪电般的姆内斯修斯本人,都加倍地投出标枪。
Tum toto corpore sudor §9.813liquitur et piceum, nec respirare potestas, §9.814flumen agit; fessos quatit aeger anhelitus artus.
此刻,汗水从他全身涌流而出,呈漆黑之色,他甚至无暇呼吸,汗水汇成了河流;痛苦的喘息摇撼着他疲惫的四肢。
§9.815Tum demum praeceps saltu sese omnibus armis §9.816in fluvium dedit: ille suo cum gurgite flavo §9.817accepit venientem ac mollibus extulit undis §9.818et laetum sociis abluta caede remisit.
就在这时,他终于纵身一跃,带着全身的武装跳入河中:那条河用它那泛黄的漩涡迎接着跃入的图尔努斯,用柔和的波浪将他托起,洗净了他身上的血腥残余,使他满怀欣喜地回到了同伴身边。

词汇与语法注释

  1. 9.748is — 连词 `neque enim` 后的代词 `is` 作主语,指代图尔努斯自身,意为“(当前挥舞此武器并施加此伤口的)人并非是那种人(指像你或你哥哥那样的人)”。
  2. 9.757si ... subisset ... fuisset — 表示与过去事实相反的虚拟条件句(过去反事实条件),条件从句中的 `subisset`(`subiisset` 的缩合形式)与主句中的 `fuisset` 均使用虚拟式过去完成时。
  3. 9.787miseretque pudetque — 无人称动词 `miseret`(使…怜悯)和 `pudet`(使…羞愧)的句法结构。在此省略了感受情绪的主体(即被呼唤的 `segnes`“怠惰的人啊”,本应用宾格),而引起该情绪的事物则用属格 `patriae`、`deorum`、`Aeneae` 表示。
  4. 9.789excedere — 历史不定式(historical infinitive)。使用不定式(`excedere` 以及下一行的 `petere`)代替限定动词,用以生动地叙述过去发生或开始的紧急动作,其主语 `Turnus` 仍保持主格。
  5. 9.804iussa ... ni — 依赖于 `iussa`(命令)中隐含威胁的条件从句(“命令[施加惩罚],除非图尔努斯退却”)。虚拟式 `cedat` 在由过去时主句动词 `demisit` 引导的间接引语中,表示未来的假定。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §9.744-9.818. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:9.744-9.818

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。