Humanitext Reader

维吉尔 · 埃涅阿斯纪 §1.604-1.679

狄多的宫筵与维纳斯的计谋

第 9 段,共 127 段 · 拉丁语

内容简介

阿涅阿斯向狄多现身并表达深切谢意。狄多随即将特洛伊人迎入宫殿,准备盛宴款待,而维纳斯因提防朱诺的阴谋,命令丘比特化身为阿斯卡尼乌斯,去激起狄多对阿涅阿斯的炽热爱情。

§1.604usquam iustitia est et mens sibi conscia recti, §1.605praemia digna ferant.
如果在任何地方还有正义,以及自知行事正直的心灵,愿神明赐予你相称的赏赐。
Quae te tam laeta tulerunt
是什么样幸福的时代孕育了你?
§1.606saecula? Qui tanti talem genuere parentes?
是怎样伟大的父母生下了你这样的女儿?
§1.607In freta dum fluvii current, dum montibus umbrae §1.608lustrabunt convexa, polus dum sidera pascet, §1.609semper honos nomenque tuum laudesque manebunt, §1.610quae me cumque vocant terrae.
只要河流还奔向海洋,只要山间的阴影还在山坡上扫过,只要天空还在哺育繁星,你的荣誉、名声与赞美就将永远流传,无论什么样的土地在召唤我。
Sic fatus, amicum §1.611Ilionea petit dextra, laevaque Serestum, §1.612post alios, fortemque Gyan fortemque Cloanthum.
” 他如此说完,便用右手迎向他的朋友伊利奥纽斯,用左手迎向塞雷斯图斯,随后是其他人,以及勇敢的吉阿斯与勇敢的克罗安图斯。
§1.613Obstipuit primo aspectu Sidonia Dido, §1.614casu deinde viri tanto, et sic ore locuta est: §1.615Quis te, nate dea, per tanta pericula casus
西顿的狄多起初因他的出现而惊愕,继而因这位英雄经历如此巨大的厄运而震动,于是亲口说道: “女神之子啊,是什么样的厄运驱使你历经如此重重的险阻?
§1.616insequitur? Quae vis immanibus applicat oris?
又是什么力量将你带到了这片蛮荒的海岸?
§1.617Tune ille Aeneas, quem Dardanio Anchisae §1.618alma Venus Phrygii genuit Simoentis ad undam?
难道你就是那位阿涅阿斯——仁慈的维纳斯在弗里吉亚的西摩伊斯河畔,为达尔达诺斯人安奇塞斯所生的那位英雄吗?
§1.619Atque equidem Teucrum memini Sidona venire §1.620finibus expulsum patriis, nova regna petentem §1.621auxilio Beli; genitor tum Belus opimam §1.622vastabat Cyprum, et victor dicione tenebat.
确实,我还记得提乌克耳曾来到西顿,他被逐出国境,在贝鲁斯的援助下寻找新的王国;那时我的父亲贝鲁斯正横扫富饶的塞浦路斯,并作为征服者将其置于统治之下。
§1.623Tempore iam ex illo casus mihi cognitus urbis §1.624Troianae nomenque tuum regesque Pelasgi.
从那时起,特洛伊城的厄运、你的名字以及巴拉斯吉人的君王们,就已为我所知。
§1.625Ipse hostis Teucros insigni laude ferebat, §1.626seque ortum antiqua Teucrorum ab stirpe volebat.
敌人自己也对特洛伊人赞誉有加,并声称自己也源于特洛伊人的古老血脉。
§1.627Quare agite, O tectis, iuvenes, succedite nostris.
既然如此,来吧,年轻人们,走进我们的家园。
§1.628Me quoque per multos similis fortuna labores §1.629iactatam hac demum voluit consistere terra.
同样的命运也曾让我在历经诸多磨难后,最终决定在这片土地上安顿下来。
§1.630Non ignara mali, miseris succurrere disco.
饱尝疾苦的我,正学会去援助不幸的人。
§1.631Sic memorat; simul Aenean in regia ducit §1.632tecta, simul divom templis indicit honorem.
” 她如此说道;同时将阿涅阿斯引向皇宫,同时宣布在诸神的庙宇中举行感恩祭礼。
§1.633Nec minus interea sociis ad litora mittit §1.634viginti tauros, magnorum horrentia centum §1.635terga suum, pinguis centum cum matribus agnos, §1.636munera laetitiamque dii.
与此同时,她同样派人送给海岸上的同伴们二十头公牛、一百头背毛粗硬的大公猪、一百只带着母羊的肥美羔羊,以及作为这天之欢乐的恩赐。
§1.637At domus interior regali splendida luxu §1.638instruitur, mediisque parant convivia tectis: §1.639arte laboratae vestes ostroque superbo, §1.640ingens argentum mensis, caelataque in auro §1.641fortia facta patrum, series longissima rerum §1.642per tot ducta viros antiqua ab origine gentis.
此时,宫殿内部被布置得极尽王家奢华,他们在大殿中央准备着盛宴:那里有精心制作的、高贵紫色的帷幔,餐桌上陈列着沉甸甸的银器,以及黄金上雕刻着的先祖们的英勇事迹,那是一条漫长无比的历史谱系,历经如此多代人、自古老族源承袭而来的漫长历程。
§1.643Aeneas (neque enim patrius consistere mentem §1.644passus amor) rapidum ad navis praemittit Achaten, §1.645Ascanio ferat haec, ipsumque ad moenia ducat; §1.646omnis in Ascanio cari stat cura parentis.
阿涅阿斯(因为父爱不容他的心安静下来)预先派快捷的阿卡特斯前往船只那里,让他把这些消息带给阿斯卡尼乌斯,并领他来到城墙内;慈父的所有牵挂都系于阿斯卡尼乌斯一人。
§1.647Munera praeterea, Iliacis erepta ruinis, §1.648ferre iubet, pallam signis auroque rigentem, §1.649et circumtextum croceo velamen acantho, §1.650ornatus Argivae Helenae, quos illa Mycenis, §1.651Pergama cum peteret inconcessosque hymenaeos, §1.652extulerat, matris Ledae mirabile donum: §1.653praeterea sceptrum, Ilione quod gesserat olim, §1.654maxima natarum Priami, colloque monile §1.655bacatum, et duplicem gemmis auroque coronam.
此外,他命令带去从特洛伊废墟中抢救出来的礼物:一件绣满金线、挺括的斗篷,一条四周织有藏红花色毛茛花纹的头巾,这是阿耳戈斯的海伦的饰物(是她当初前往波伽摩去寻求那不合法的婚姻时,从迈锡尼带出来的,是其母亲丽达赠予的绝妙礼物);此外还有普里阿摩斯长女伊利奥妮曾执掌过的权杖,挂在颈上的珍珠项链,以及一顶镶有宝石与黄金的双重王冠。
§1.656Haec celerans ita ad naves tendebat Achates.
催促着这些事情,阿卡特斯便如此朝船只走去。
§1.657At Cytherea novas artes, nova pectore versat §1.658Consilia, ut faciem mutatus et ora Cupido §1.659pro dulci Ascanio veniat, donisque furentem §1.660incendat reginam, atque ossibus implicet ignem; §1.661quippe domum timet ambiguam Tyriosque bilinguis; §1.662urit atrox Iuno, et sub noctem cura recursat.
然而西塞蕾亚却在胸中盘算着新的诡计和新的计划:让丘比特改变面容和神态,顶替可爱的阿斯卡尼乌斯前来,并用礼物去激起那位狂热女王的爱火,并将火焰深植入她的骨髓;因为她害怕这立场难测的家族和两面三刀的提尔人;残酷的朱诺使她备受煎熬,夜幕降临时忧虑又重新袭来。
§1.663Ergo his aligerum dictis adfatur Amorem: §1.664Nate, meae vires, mea magna potentia solus, §1.665nate, patris summi qui tela Typhoia temnis, §1.666ad te confugio et supplex tua numina posco.
因此她用这些话语对生有双翼的爱神说道: “孩子,我的力量,唯有你是我的强大威力,孩子,甚至连至高父亲那击退堤丰的雷霆都不放在眼里的孩子啊,我向你求助,以恳求者的身份祈求你的神威。
§1.667Frater ut Aeneas pelago tuus omnia circum §1.668litora iactetur odiis Iunonis iniquae, §1.669nota tibi, et nostro doluisti saepe dolore.
你的兄弟阿涅阿斯如何在海面上、在所有海岸周围饱受不公的朱诺的憎恨而颠沛流离,你是知道的,你也曾屡屡为我们的痛苦而同感哀伤。
§1.670Hunc Phoenissa tenet Dido blandisque moratur §1.671vocibus; et vereor, quo se Iunonia vertant §1.672hospitia; haud tanto cessabit cardine rerum.
如今腓尼基人狄多留住了他,用甜言蜜语挽留着他;而我担心,这属于朱诺辖下的款待会转向何方;在如此重大的关头,她决不会罢手。
§1.673Quocirca capere ante dolis et cingere flamma §1.674reginam meditor, ne quo se numine mutet, §1.675sed magno Aeneae mecum teneatur amore.
因此,我密谋预先用计谋俘获这位女王,并用爱之火包围她,使她不会因任何神灵的作用而动摇,而是和我一样,被对阿涅阿斯的炽热之爱深深维系。
§1.676Qua facere id possis, nostram nunc accipe mentem.
你将如何做到这一点,且听我此刻的想法。
§1.677Regius accitu cari genitoris ad urbem §1.678Sidoniam puer ire parat, mea maxima cura, §1.679dona ferens, pelago et flammis restantia Troiae:
应爱父的召集,那位皇家少年—— 我最疼爱的心头肉,正准备前往西顿城,带着那些在海洋与特洛伊烈火中幸存下来的礼物:

词汇与语法注释

  1. 1.604mens sibi conscia recti — recti 是中性名词 rectum(正直/正确之事)的属格,作为形容词 conscia 的支配词,起宾格性属格的作用,意为“自知行事正直的心灵”。
  2. 1.610quae me cumque — quae...cumque 是割裂法(tmesis)的典型例子,复合关系代词 quaecumque 被宾格代词 me 隔开。
  3. 1.619Teucrum memini Sidona venire — 在动词 memini(我记得)引导的宾格与不定式结构中,即使表示的是过去发生的事件,若由于说话者直接目睹或经历,为表现记忆的生动性,往往使用现在不定式 venire 而非完成不定式 venisse。
  4. 1.636dii — 此处的 dii 被解释为名词 dies(日)的古体单数属格形式(相当于 diei),意为“那一天的(宴席的)礼物与欢乐”。不应将其与表示“神明(复数主格)”的 di 混淆。
  5. 1.658faciem mutatus et ora — mutatus 虽然是被动分词,但在此处起中动词(middle voice)作用,带关系宾格(或称尊重宾格)的 faciem 和 ora 作为其直接受词,意为“改变了他的容貌与面部特征”。

引用这一段

维吉尔, 埃涅阿斯纪 §1.604-1.679. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.604-1.679

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。