§1.529non ea vis animo, nec tanta superbia victis.
败者心中没有那样的敌意,也没有那样的傲慢。
§1.530Est locus, Hesperiam Grai cognomine dicunt, §1.531terra antiqua, potens armis atque ubere glaebae; §1.532Oenotri coluere viri; nunc fama minores §1.533Italiam dixisse ducis de nomine gentem.
有一处地方,希腊人称之为赫斯佩里亚,那是一片古老的土地,武功昌盛且土地肥沃;俄诺特利亚人曾居住于此;如今有传说,其后代已根据其领袖的名字将这个民族称为意大利。
§1.534Hic cursus fuit: §1.535cum subito adsurgens fluctu nimbosus Orion §1.536in vada caeca tulit, penitusque procacibus austris §1.537perque undas, superante salo, perque invia saxa §1.538dispulit; huc pauci vestris adnavimus oris.
这本是我们的航路:突然间,暴风雨的奥里翁从波涛中升起,将我们卷入隐秘的浅滩,在狂暴的南风中,海浪排山倒海,将我们吹散在波涛与无路的礁石之间;我们极少数人漂流到了你们的海岸。
§1.539Quod genus hoc hominum? Quaeve hunc tam barbara morem §1.540permittit patria? Hospitio prohibemur harenae; §1.541bella cient, primaque vetant consistere terra.
这是怎样的人类? 又是怎样野蛮的祖国,竟然允许这种行径? 我们甚至被剥夺了沙滩的款待;他们挑起战争,不许我们在陆地的边缘立足。
即便你们轻视人类和凡人的武器,但也请敬畏那些铭记公义与非义的神明。
我们曾有一位国王阿涅阿斯,没有谁比他更公正,无论是在虔敬上,还是在战争与武力上,都没有比他更伟大的了。
§1.546Quem si fata virum servant, si vescitur aura §1.547aetheria, neque adhuc crudelibus occubat umbris, §1.548non metus; officio nec te certasse priorem §1.549paeniteat.
如果命运依然保护着这位英雄,如果他仍在呼吸天国的空气,还没有躺在残酷的阴影中,我们就无所畏惧;你也不会为你率先在善行中竞争而感到后悔。
Sunt et Siculis regionibus urbes §1.550arvaque, Troianoque a sanguine clarus Acestes.
在西西里地区也有我们的城市和土地,以及流淌着特洛伊血液的显赫的阿克斯特斯。
§1.551Quassatam ventis liceat subducere classem, §1.552et silvis aptare trabes et stringere remos: §1.553si datur Italiam, sociis et rege recepto, §1.554tendere, ut Italiam laeti Latiumque petamus; §1.555sin absumpta salus, et te, pater optume Teucrum, §1.556pontus habet Lybiae, nec spes iam restat Iuli, §1.557at freta Sicaniae saltem sedesque paratas, §1.558unde huc advecti, regemque petamus Acesten.
请允许我们将被风暴摧残的船队拖上岸,在森林中整修木料、削制船桨:如果命运允许我们寻回同伴和国王,并向意大利进发,好让我们能欢欣地前往意大利和拉提乌姆;但如果得救的希望已经破灭,特洛伊人最伟大的父亲啊,如果利比亚的海洋已经吞噬了你,如果尤鲁斯的希望也不复存在,至少让我们前往西西里海峡以及为我们准备好的居所,我们就是从那里被风吹到这里的,去寻找国王阿克斯特斯。
§1.561Tum breviter Dido, voltum demissa, profatur: §1.562Solvite corde metum, Teucri, secludite curas.
这时,狄多微微低头,简短地开口说道: “特洛伊人啊,放下你们心中的恐惧,排除忧虑吧。
艰难的局势和新建立的王国迫使我不得不采取这些措施,并用守卫广泛地护卫我的疆土。
§1.565Quis genus Aeneadum, quis Troiae nesciat urbem, §1.566virtutesque virosque, aut tanti incendia belli?
有谁会不知道阿涅阿斯的一族,谁不知道特洛伊城,以及他们的德行、英雄,或者那场伟大的战争的烈火?
我们迦太基人并没有长着如此麻木的心灵,太阳驾车升起时,也并非离我们提尔城如此遥远。
§1.569Seu vos Hesperiam magnam Saturniaque arva, §1.570sive Erycis finis regemque optatis Acesten, §1.571auxilio tutos dimittam, opibusque iuvabo.
无论你们向往伟大的赫斯佩里亚和萨图尔努斯的土地,还是希望前往埃里克斯的疆界和国王阿克斯特斯那里,我都会提供援助,安全地送你们启程,并用资财帮助你们。
§1.572Voltis et his mecum pariter considere regnis;
或者,你们愿意在我的王国里与我平等地定居吗?
§1.573urbem quam statuo vestra est, subducite navis; §1.574Tros Tyriusque mihi nullo discrimine agetur.
我所建立的城市就是你们的;把船只拖上岸吧;特洛伊人和提尔人,在我这里将毫无区别地被对待。
§1.575Atque utinam rex ipse Noto compulsus eodem §1.576adforet Aeneas! Equidem per litora certos §1.577dimittam et Libyae lustrare extrema iubebo, §1.578si quibus eiectus silvis aut urbibus errat.
但愿你们的国王阿涅阿斯本人,也被这同样的南风驱使来到这里! 我一定会派出可靠的人沿着海岸去寻找,并命令他们搜寻利比亚的极尽之地,看看他是否落难流落于哪片森林或哪座城市之中。
§1.579His animum arrecti dictis et fortis Achates §1.580et pater Aeneas iamdudum erumpere nubem §1.581ardebant.
” 听了这些话,勇敢的阿卡特斯和父亲阿涅阿斯的心中早已燃起了冲出云雾的强烈渴望。
Prior Aenean compellat Achates: §1.582Nate dea, quae nunc animo sententia surgit?
阿卡特斯首先对阿涅阿斯说道: “女神之子,现在你心中有什么想法升起?
§1.583omnia tuta vides, classem sociosque receptos.
你看到一切都是安全的,船队和同伴都已找回。
§1.584Unus abest, medio in fluctu quem vidimus ipsi §1.585submersum; dictis respondent cetera matris.
只有一人缺席,我们曾亲眼看见他在波涛中沉没;其余的一切都正如你母亲的话语所预言的那样。
§1.586Vix ea fatus erat, cum circumfusa repente §1.587scindit se nubes et in aethera purgat apertum.
” 他话音未落,突然间,笼罩在周围的云雾散开,消逝在晴朗的天空中。
§1.588Restitit Aeneas claraque in luce refulsit, §1.589os umerosque deo similis; namque ipsa decoram §1.590caesariem nato genetrix lumenque iuventae §1.591purpureum et laetos oculis adflarat honores: §1.592quale manus addunt ebori decus, aut ubi flavo §1.593argentum Pariusve lapis circumdatur auro.
阿涅阿斯显露出身影,在明亮的光芒中闪耀,面容和肩膀宛如神明;因为他的母亲亲自将秀美的长发赐予了儿子,并吹拂上青春的焕彩和双眼中充满喜悦的光华:正如工匠之手赋予象牙以美感,又如在纯金的镶嵌下,白银或帕罗斯的大理石散发出光彩。
§1.594Tum sic reginam adloquitur, cunctisque repente §1.595improvisus ait:
Coram, quem quaeritis, adsum, §1.596Troius Aeneas, Lybicis ereptus ab undis.
这时,他向女王搭话,突然向所有人出乎意料地说道: “我就在你们面前,你们所寻找的人就在这里,特洛伊人阿涅阿斯,从利比亚的海浪中被拯救出来的人。
§1.597O sola infandos Troiae miserata labores, §1.598quae nos, reliquias Danaum, terraeque marisque §1.599omnibus exhaustos iam casibus, omnium egenos, §1.600urbe, domo, socias, grates persolvere dignas §1.601non opis est nostrae, Dido, nec quicquid ubique est §1.602gentis Dardaniae, magnum quae sparsa per orbem.
啊,唯有你怜悯了特洛伊无法言说的苦难,将我们——这群希腊人手下的幸存者,在陆地和海洋上历尽一切灾难、一无所有的我们—— 接纳进你的城市和家园,视作盟友;向你表达相称的感谢已非我们的力量所能及,狄多,也非这广袤世界上四处漂泊的达尔达诺斯族人的任何力量所能及。
§1.603Di tibi, si qua pios respectant numina, si quid
神明们,如果还有任何神明眷顾虔诚之人,如果