Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §4.486-4.566

奥尔菲斯的死亡、蜜蜂的重生与尾声

第 28 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

奥尔菲斯因违背禁令回首而永远失去了欧律狄刻,并随后悲惨死去。阿里斯泰乌斯按照库勒涅的指示举行祭祀,目睹了蜜蜂的奇迹般重生,诗人最后以此及对奥古斯都的颂歌结束全诗。

§4.486redditaque Eurydice superas veniebat ad auras, §4.487pone sequens, namque hanc dederat Proserpina legem, §4.488cum subita incautum dementia cepit amantem, §4.489ignoscenda quidem, scirent si ignoscere manes.
已被归还的欧律狄刻正走向地上的世界,紧随其后,因为普洛塞庇娜给出了这样的律令,此时,突如其来地疯狂席卷了那毫无防备的爱人,这本是应当得到宽恕的,如果亡灵们懂得宽恕的话。
§4.490Restitit Eurydicenque suam iam luce sub ipsa §4.491immemor heu! victusque animi respexit.
他停下了脚步,在已然临近光明的时刻,唉,他竟忘却了! 他在心灵上被征服,回首望向自己的欧律狄刻。
Ibi omnis §4.492effusus labor atque immitis rupta tyranni §4.493foedera, terque fragor stagnis auditus Avernis.
在那里,所有的心血付诸东流,与冷酷君王的盟约被撕毁,从阿维尔努斯的沼泽中三次传来轰鸣。
§4.494Illa, “Quis et me,” inquit, “miseram et te perdidit, Orpheu,
她说道:“奥尔菲斯,是谁把可怜的我,以及你,都毁灭了?
§4.495quis tantus furor? En iterum crudelia retro §4.496Fata vocant, conditque natantia lumina somnus.
这是何等巨大的疯狂? 看啊,残酷的命运再次将我召回,而长眠正合上我迷离的双眼。
§4.497Iamque vale: feror ingenti circumdata nocte §4.498invalidasque tibi tendens, heu non tua, palmas!”
再见了:我正被无边夜色笼罩着带走,向你伸出无力的双手,唉,我已不再属于你!
§4.499dixit et ex oculis subito, ceu fumus in auras §4.500commixtus tenues, fugit diversa, neque illum,
” 她说完,突然从眼前消逝,仿佛一缕烟尘混入稀薄的微风,向相反的方向逃去。
§4.501prensantem nequiquam umbras et multa volentem §4.502dicere, praeterea vidit, nec portitor Orci §4.503amplius obiectam passus transire paludem.
而对于他,那正徒劳地想抓住阴影、并有千言万语想要倾诉的人,她再未相见;冥府的行渡者也不再允许他越过那阻隔其间的沼泽。
§4.504Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret?
他该做什么? 两次失去妻子的他该去往何方?
§4.505Quo fletu Manis, quae numina voce moveret?
用怎样的哭泣能打动亡灵,用怎样的言语能感动神明?
§4.506Illa quidem Stygia nabat iam frigida cumba.
而她已然躺在斯堤克斯的渡船中,身体冰冷。
§4.507Septem illum totos perhibent ex ordine menses §4.508rupe sub aeria deserti ad Strymonis undam §4.509flesse sibi et gelidis haec evolvisse sub antris §4.510mulcentem tigres et agentem carmine quercus; §4.511qualis populea maerens philomela sub umbra §4.512amissos queritur fetus, quos durus arator §4.513observans nido implumes detraxit; at illa §4.514flet noctem ramoque sedens miserabile carmen §4.515integrat et maestis late loca questibus implet.
人们传说,他整整连续七个月,在巍峨的悬崖下,在荒凉的斯特里门河畔,为自己哭泣,并在冰冷的洞穴中吐露这些心声,以歌声驯服老虎,并牵引着橡树移动;如同那在白杨树荫下哀悼的夜莺,痛诉它失去的雏鸟——冷酷的农人窥伺着它的巢,将未丰羽的雏鸟掏走;而它彻夜哀哭,栖在枝头,一遍遍重复那凄惨的歌,用悲伤的哀怨将方圆百里填满。
§4.516Nulla Venus, non ulli animum flexere hymenaei.
没有任何爱情,也没有任何婚礼之歌能令他的心回心转意。
§4.517Solus Hyperboreas glacies Tanaimque nivalem §4.518arvaque Rhipaeis numquam viduata pruinis §4.519lustrabat raptam Eurydicen atque inrita Ditis §4.520dona querens; spretae Ciconum quo munere matres §4.521inter sacra deum nocturnique orgia Bacchi §4.522discerptum latos iuvenem sparsere per agros.
他独自一人涉足极北的冰雪、白雪皑皑的塔纳伊斯河,以及从未免于里派翁严霜覆盖的荒原,哀悼着被夺走的欧律狄刻与迪斯那失效的恩赐;因这种忠贞而感到被轻视的色雷斯妇女们,在众神的祭祀与夜间巴克科斯的狂欢秘仪中,将这青年撕碎,散落于广阔的田野之上。
§4.523Tum quoque marmorea caput a cervice revulsum §4.524gurgite cum medio portans Oeagrius Hebrus §4.525volveret, Eurydicen vox ipsa et frigida lingua §4.526“ah miseram Eurydicen!” anima fugiente vocabat:
那时,当他那从大理石般的颈项上被扯下的头颅,正被奥伊阿格罗斯的赫布鲁斯川在洪流中央席卷、翻滚时,那声音本身和冰冷的舌头,伴随着正逝去的生命,仍在呼喊:“啊,可怜的欧律狄刻!
§4.527“Eurydicen” toto referebant flumine ripae. ”
” “欧律狄刻”,两岸回响,传遍了整条河流。
§4.528Haec Proteus, et se iactu dedit aequor in altum, §4.529quaque dedit, spumantem undam sub vertice torsit.
普罗透斯说罢,纵身跃入深海之中,而在他跃下之处,漩涡下翻滚着泡沫飞溅的波涛。
§4.530At non Cyrene; namque ultro adfata timentem: §4.531“Nate, licet tristes animo deponere curas.
但库勒涅并未离去;她主动安抚着忧虑的儿子: “我儿,你可以放下心中的悲伤忧虑了。
§4.532Haec omnis morbi causa; hinc miserabile Nymphae, §4.533cum quibus illa choros lucis agitabat in altis, §4.534exitium misere apibus.
这就是瘟疫的全部起因;为此,仙女们—— 她曾与她们在高大树林中翩翩起舞—— 给蜜蜂带来了毁灭。
Tu munera supplex §4.535tende petens pacem et faciles venerare Napaeas; §4.536namque dabunt veniam votis irasque remittent.
你应当俯首献上祭品,祈求和平,并崇敬那仁慈的谷地宁芙;因为她们会因你的祈祷而施予宽恕,并平息怒火。
§4.537Sed modus orandi qui sit, prius ordine dicam.
但求神之仪应是如何,我先按部就班地说明。
§4.538Quattuor eximios praestanti corpore tauros, §4.539qui tibi nunc viridis depascunt summa Lycaei, §4.540delige et intacta totidem cervice iuvencas.
选出四头形体出众、矫健异常的公牛,它们如今正为你啃食着葱郁的吕卡翁山顶之草,以及同等数量的未曾受轭的小母牛。
§4.541Quattuor his aras alta ad delubra dearum §4.542constitue et sacrum iugulis demitte cruorem, §4.543corporaque ipsa boum frondoso desere luco.
为它们在女神们高耸的圣所旁设立四座祭坛,并在祭坛前刺穿喉咙、洒下神圣的鲜血,然后将牛的尸体留置在枝叶茂密的林中。
§4.544Post, ubi nona suos Aurora ostenderit ortus, §4.545inferias Orphei Lethaea papavera mittes §4.546et nigram mactabis ovem lucumque revises: §4.547placatam Eurydicen vitula venerabere caesa.
之后,当第九天的曙光初现之时,你应将遗忘的罂粟作为送给奥尔菲斯的阴间祭礼,并宰杀一只黑色的母羊,然后重访那片树林:你将以宰杀的幼母牛,向那怒气消散的欧律狄刻献祭。
§4.548Haud mora; continuo matris praecepta facessit; §4.549ad delubra venit, monstratas excitat aras, §4.550quattuor eximios praestanti corpore tauros §4.551ducit et intacta totidem cervice iuvencas.
” 没有迟疑;他立即执行了母亲的嘱托;他来到圣所,筑起指定的祭坛,牵来四头形体出众、矫健异常的公牛,以及同等数量未曾受轭的小母牛。
§4.552Post, ubi nona suos Aurora induxerat ortus, §4.553inferias Orphei mittit lucumque revisit.
之后,当第九天的曙光再次升起时,他送去给奥尔菲斯的祭礼,并重温了那片林地。
§4.554Hic vero subitum ac dictu mirabile monstrum §4.555adspiciunt, liquefacta boum per viscera toto §4.556stridere apes utero et ruptis effervere costis, §4.557immensasque trahi nubes, iamque arbore summa §4.558confluere et lentis uvam demittere ramis.
在此,他们目睹了突如其来且令人称奇的异象,在牛只融化的内脏中,在整个腹腔里,蜜蜂在嗡嗡作响,并从破碎的肋骨间涌出,聚集成巨大的云朵,此刻已在树梢之上汇合,并像葡萄串一样在柔韧的枝头垂下。
§4.559Haec super arvorum cultu pecorumque canebam §4.560et super arboribus, Caesar dum magnus ad altum §4.561fulminat Euphraten bello victorque volentes §4.562per populos dat iura viamque adfectat Olympo.
这些关于农田耕作、牲畜饲养,我曾歌唱,以及关于树木,此时伟大的凯撒正在深邃的幼发拉底河畔发出战争的雷鸣,作为胜利者,向甘愿顺从的万民颁布法律,并迈向通往奥林匹斯之路。
§4.563Illo Vergilium me tempore dulcis alebat §4.564Parthenope studiis florentem ignobilis oti, §4.565carmina qui lusi pastorum audaxque iuventa, §4.566Tityre, te patulae cecini sub tegmine fagi.
在那个时候,甘甜的帕耳忒诺珀滋养着我,维吉尔,使我沉浸于无名闲暇的学术活动中,我曾在年轻时大胆地嬉戏于牧人的歌谣,提堤路斯啊,我在舒展的山毛榉树荫下歌唱了你。

词汇与语法注释

  1. 4.489scirent si ignoscere manes — 使用未完成过去时虚拟式 `scirent` 的过去反事实条件从句。主句中省略并需补全直陈式未完成过去时(或完成时)的表达,如 `ignoscenda [erat]`,表示本应是值得宽恕的。
  2. 4.491victusque animi — `animi` 是方位格(locative)的残留(意为“在心灵上”),或者是表示限定/关系的属格(genitive of respect / specification,意为“就心灵而言”)。
  3. 4.504Quid faceret? Quo se rapta bis coniuge ferret? — 虚拟式未完成过去时用于表示对过去事态的困惑或犹豫(过去商榷虚拟式):“他当时该做什么?”“他当时该走向何方?”,表现了面对无可挽回之局面的哀叹。
  4. 4.520quo munere — 关系形容词 `quo` 修饰 `munere`(意为“因这种奉献/贞洁”),指的是奥尔菲斯对亡妻欧律狄刻守贞、拒绝其他所有女性的态度。色雷斯妇女们(`matres`)因这种执念而感到被轻视(`spretae`),从而导致了她们将其分尸。
  5. 4.545inferias Orphei — `Orphei` 是希腊语人名 `Orpheus` 的与格形式。它与名词 `inferias`(意为“给死者的祭品”)形成同格或目的语式的关系,表示“作为给奥尔菲斯的阴间祭品”。
  6. 4.555liquefacta boum per viscera — 由动词 `adspiciunt`(第554行)所引导的带对格不定式结构(Aci)。主语对格是 `apes`(第556行),不定式是 `stridere`(第556行)和 `effervere`(第556行),构成了“他们目睹蜜蜂在牛只融化的内脏中嗡嗡作响并沸腾涌出”的奇景描绘。
  7. 4.565carmina qui lusi pastorum — 关系代词 `qui` 的先行词是前两行中的代词 `me`(第563行)及专有名词 `Vergilium`(第563行),这是一种关系从句与其在主句中的先行词相分离的倒装(hyperbaton)结构。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §4.486-4.566. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:4.486-4.566

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。