Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §1.368-1.439

通过动物行为与月象预测风雨和晴天

第 6 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

作者列举了预示风暴临近的各种自然现象、动物行为以及日常生活中的征兆,接着说明了天气转晴的指示器。此外,还详细阐述了通过观察月亮和太阳来准确预测天气变化的规律。

§1.368saepe levem paleam et frondes volitare caducas §1.369aut summa nantis in aqua colludere plumas.
经常,你会看到轻飘的麦秸和落叶在空中飞舞,或是水面上漂浮的羽毛在一起嬉戏。
§1.370At Boreae de parte trucis cum fulminat et cum §1.371Eurique Zephyrique tonat domus: omnia plenis §1.372rura natant fossis atque omnis navita ponto §1.373humida vela legit.
但当凶猛的北风之方闪电大作,且当东风与西风的家园雷声轰鸣时:所有的田野因满溢的沟渠而淹没,海上的每一个船员都收起湿透的帆。
Numquam inprudentibus imber §1.374obfuit: aut illum surgentem vallibus imis §1.375aëriae fugere grues, aut bucula caelum §1.376suspiciens patulis captavit naribus auras, §1.377aut arguta lacus circumvolitavit hirundo §1.378et veterem in limo ranae cecinere querelam.
雨水从未对无准备的人带来过损害:要么是当它从最深的谷底升起时,高飞的铺在它之前逃离;或是小母牛仰望天空,用张开的鼻孔嗅吸空气;或是声音清脆的燕子绕着湖泊飞舞,泥泞中的青蛙唱起它们古老的哀歌。
§1.379Saepius et tectis penetralibus extulit ova §1.380angustum formica terens iter et bibit ingens §1.381arcus et e pastu decedens agmine magno §1.382corvorum increpuit densis exercitus alis.
更经常的是,蚂蚁在窄小的道路上磨砺,从最深的居所运出卵来;巨大的虹霓在吸水;大群大群的乌鸦离开它们的牧食地,其庞大的队伍拍击着密集的双翼,发出嘈杂的叫声。
§1.383Iam variae pelagi volucres et quae Asia circum §1.384dulcibus in stagnis rimantur prata Caystri, §1.385certatim largos umeris infundere rores: §1.386nunc caput obiectare fretis, nunc currere in undas §1.387et studio incassum videas gestire lavandi.
现在,各种海洋的鸟类,以及在凯斯特罗斯甜美水池周围探寻亚洲草地的鸟类,竞相把大量的露水泼洒在自家的肩膀上:你会看到它们时而把头探入波涛,时而奔入水中,并因渴望沐浴而徒劳地兴奋不已。
§1.388Tum cornix plena pluviam vocat inproba voce §1.389et sola in sicca secum spatiatur harena.
随后,不祥的乌鸦用粗大的声音召唤着雨水,独自一人在干燥的沙滩上踱步。
§1.390Ne nocturna quidem carpentes pensa puellae §1.391nescivere hiemem, testa cum ardente viderent §1.392scintillare oleum et putris concrescere fungos.
甚至那些在夜间纺线的少女,也不会不知道风暴的来临,当她们看到燃烧的灯台里油花飞溅,且易碎的油垢在灯芯上结成块时。
§1.393Nec minus ex imbri soles et aperta serena §1.394prospicere et certis poteris cognoscere signis: §1.395nam neque tum stellis acies obtunsa videtur, §1.396nec fratris radiis obnoxia surgere Luna, §1.397tenuia nec lanae per caelum vellera ferri; §1.398non tepidum ad solem pinnas in litore pandunt §1.399dilectae Thetidi alcyones, non ore solutos §1.400inmundi meminere sues iactare maniplos.
同样地,在雨后你也能预见晴天和开朗的晴空,并通过确凿的征兆来认识它们:因为那时,不仅群星的锋芒不显得暗淡,月亮升起时也不显得受制于她兄弟的光芒,也不会有像羊毛般的薄云在天空中飘过;深受忒提斯喜爱的翠鸟不再在海岸上迎着温暖的太阳展开双翼,肮脏的猪群也不再记得用嘴抛掷散开的干草束。
§1.401At nebulae magis ima petunt campoque recumbunt, §1.402solis et occasum servans de culmine summo §1.403nequiquam seros exercet noctua cantus.
而雾气则更多地沉入低处,平躺在原野上,猫头鹰从最高的屋脊上注视着太阳的下落,徒劳地发出深夜的鸣叫。
§1.404Adparet liquido sublimis in aëre Nisus §1.405et pro purpureo poenas dat Scylla capillo: §1.406quacumque illa levem fugiens secat aethera pinnis, §1.407ecce inimicus, atrox, magno stridore per auras §1.408insequitur Nisus; qua se fert Nisus ad auras, §1.409illa levem fugiens raptim secat aethera pinnis
尼苏斯高高地出现在清澄的天空中,斯库拉则因那根紫色的头发而遭受惩罚:无论她如何拍打双翼逃跑、切开轻盈的空气,看啊,那充满敌意、凶猛的尼苏斯伴随着巨大的鸣叫在天空中追赶;每当尼苏斯跃入空中,她便拍打双翼,仓皇逃跑,切开轻盈的空气。
§1.410Tum liquidas corvi presso ter gutture voces §1.411aut quater ingeminant, et saepe cubilibus altis §1.412nescio qua praeter solitum dulcedine laeti §1.413inter se in foliis strepitant; iuvat imbribus actis §1.414progeniem parvam dulcisque revisere nidos; §1.415haud equidem credo, quia sit divinitus illis §1.416ingenium aut rerum fato prudentia maior; §1.417verum ubi tempestas et caeli mobilis humor §1.418mutavere vias et Iuppiter uvidus austris §1.419denset, erant quae rara modo, et, quae densa, relaxat, §1.420vertuntur species animorum et pectora motus §1.421nunc alios, alios, dum nubila ventus agebat, §1.422concipiunt: hinc ille avium concentus in agris §1.423et laetae pecudes et ovantes gutture corvi.
随后,乌鸦们压低喉咙,将清亮的声音重叠鸣叫三声或四声,且经常在它们高高的巢中,因某种超乎寻常的甜蜜而感到喜悦,在树叶间彼此喧闹;它们乐于在雨过天晴后重新探望它们幼小的后代和甜蜜的巢穴;我绝不相信这是因为她们拥有神授的灵性,或是因命运而对事物有着更大的远见;然而,当风暴和天空中变动的水汽改变了路径,且因南风而潮湿的朱庇特将刚才稀薄的东西变稠,将浓密的东西松开时,它们的心灵状态发生了转变,它们的心中便孕育出与先前狂风驱赶乌云时截然不同的情感:因此有了田野里鸟儿的合唱,喜悦的牲畜,以及喉咙里发出欢呼的乌鸦。
§1.424Si vero solem ad rapidum lunasque sequentis §1.425ordine respicies, numquam te crastina fallet §1.426hora neque insidiis noctis capiere serenae.
但是,如果你关注那炽热的太阳和按顺序相继出现的月亮,明天的时光绝不会欺骗你,你也不会被晴朗之夜的陷阱所捕获。
§1.427Luna, revertentis cum primum colligit ignis, §1.428si nigrum obscuro conprenderit aera cornu, §1.429maxumus agricolis pelagoque parabitur imber; §1.430at si virgineum suffuderit ore ruborem, §1.431ventus erit; vento semper rubet aurea Phoebe.
月亮,当她刚开始聚集重返的火焰时,如果她那晦暗的弯角包裹着黑色的空气,一场对农夫和大海来说极其重大的暴雨即将准备就绪;但如果她将少女般的红晕涂抹在脸上,就会有风;伴随着风,金色的菲比总是会变红。
§1.432Sin ortu quarto, namque is certissimus auctor, §1.433pura neque obtunsis per caelum cornibus ibit, §1.434totus et ille dies et qui nascentur ab illo §1.435exactum ad mensem pluvia ventisque carebunt, §1.436votaque servati solvent in litore nautae §1.437Glauco et Panopeae et Inoo Melicertae.
然而,如果在第四次升起时(因为这是最可靠的证明),她清澈地行进在空中,弯角没有变钝,那么那完整的一天以及从那天开始诞生、直至整月结束的所有日子,都将没有雨水和狂风,得救的船员们将在海岸上向格劳科斯、帕诺佩娅以及伊诺之子梅利克尔特斯履行誓愿。
§1.438Sol quoque et exoriens et cum se condet in undas §1.439signa dabit; solem certissima signa sequuntur,
太阳在升起和沉入波涛时,也将给出征兆;最可靠的征兆始终追随着太阳。

词汇与语法注释

  1. 1.368saepe levem paleam et frondes volitare caducas — 由第365行的动词 `videbis`(你将看见)所引导的“对格加不定式”结构。`levem paleam et frondes caducas`(轻盈的麦秸与落叶)是该不定式 `volitare` 的逻辑主语。
  2. 1.385infundere — 历史不定式(historical infinitive)。在此处作为主语 `volucres` 的主要动词,与第386–387行的 `obiectare`、`currere`、`gestire` 一并使用,代替直陈式未完成过去时(或完成过去时)第三人称复数,以增强叙事生动性。
  3. 1.396fratris radiis obnoxia — 形容词 `obnoxia` 支配与格 `radiis`,意为“受制于”或“依赖(其兄太阳的)光芒”,指月亮反射其兄长太阳光芒这一天文学背景。此处 `nec... obnoxia surgere` 描写了作为晴天征兆,月亮升起时如此明亮,以至于不再显得依赖于借来的日光。
  4. 1.415quia sit — 原因从句连词 `quia` 搭配虚拟式 `sit`,是因为它表示一个被否定和排斥的理由(即他人认为鸟类具有神授智慧的观点),而非叙述者自身认同的客观事实。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §1.368-1.439. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:1.368-1.439

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。