Humanitext Reader

维吉尔 · 农耕诗 §1.296-1.367

冬季农闲手工、暴风雨与天气变化的征兆

第 5 段,共 28 段 · 拉丁语

内容简介

本节论及农闲冬季时农夫的闲暇消遣与适宜的手工,继而描写突发暴风雨的毁灭性威力。此外,还规定了春季祭祀刻瑞斯的仪式,并阐明了预示天气突变与风暴来临的各种自然征兆(如禽鸟活动与流星)。

§1.296et foliis undam trepidi despumat aeni.
并用树叶拂去沸腾青铜锅上的泡沫。
§1.297At rubicunda Ceres medio succiditur aestu §1.298et medio tostas aestu terit area fruges.
但在夏日炎炎之中,红润的刻瑞斯被收割,在夏日炎炎之中,打谷场磨碎了烘干的谷物。
§1.299Nudus ara, sere nudus; hiems ignava colono.
赤身耕作吧,赤身播种吧;冬天对农夫来说是闲暇的。
§1.300Frigoribus parto agricolae plerumque fruuntur §1.301mutuaque inter se laeti convivia curant.
在寒冷的日子里,农夫们大都享受着他们的劳动成果,并在彼此之间快活地筹备着互惠的宴会。
§1.302Invitat genialis hiems curasque resolvit, §1.303ceu pressae cum iam portum tetigere carinae, §1.304puppibus et laeti nautae inposuere coronas.
温馨的冬季向他们发出邀请,并解开他们的忧虑,正如当沉重的船只终于抵达港口,快乐的船员们将花冠戴在船尾上一样。
§1.305Sed tamen et quernas glandes tum stringere tempus §1.306et lauri bacas oleamque cruentaque myrta, §1.307tum gruibus pedicas et retia ponere cervis §1.308auritosque sequi lepores, tum figere dammas, §1.309stuppea torquentem Balearis verbera fundae, §1.310cum nix alta iacet, glaciem cum flumina trudunt.
然而,此时也是采摘橡树橡子的时候,也是收获月桂浆果、橄榄以及血红香桃木浆果的时候,此时应当为鹤设下陷阱,为鹿布下罗网,并追逐长耳野兔,此时应当射杀雌鹿,当深雪铺地、当河流推着冰块前进时,挥舞着巴利阿里投石器那麻制的绳索。
§1.311Quid tempestates autumni et sidera dicam, §1.312atque, ubi iam breviorque dies et mollior aestas, §1.313quae vigilanda viris.
我该如何谈论秋天的风暴和星宿,以及当白天已经变短、夏热减退时,人们所必须警惕的事物呢?
vel cum ruit imbriferum ver, §1.314spicea iam campis cum messis inhorruit et cum §1.315frumenta in viridi stipula lactentia turgent.
或者是当带来降雨的春季降临时,当田野里带芒的麦穗已经耸立,当绿色的茎秆中含乳的谷物膨胀时。
§1.316Saepe ego, cum flavis messorem induceret arvis §1.317agricola et fragili iam stringeret hordea culmo, §1.318omnia ventorum concurrere proelia vidi, §1.319quae gravidam late segetem ab radicibus imis §1.320sublimem expulsam eruerent; ita turbine nigro §1.321ferret hiems culmumque levem stipulasque volantis.
很多时候,当农夫将收割者领进金色的田野,且正从脆弱的麦秆上剥下大麦时,我目睹了所有的风交织成一片混战,它们将沉甸甸的庄稼从最深处的根部拔起,抛向高空;正如在黑色的旋风中,寒冬带走轻盈的麦秆和飞舞的碎叶。
§1.322Saepe etiam inmensum caelo venit agmen aquarum §1.323et foedam glomerant tempestatem imbribus atris §1.324collectae ex alto nubes; ruit arduus aether §1.325et pluvia ingenti sata laeta boumque labores §1.326diluit; inplentur fossae et cava flumina crescunt §1.327cum sonitu fervetque fretis spirantibus aequor.
往往也有天空中聚集起无边无际的水军,从深海汇聚而来的云朵用黑雨凝聚成恶劣的风暴;高耸的天空崩溃,用暴雨冲刷掉喜人的庄稼和耕牛的辛劳;沟壑被填满,凹陷的河道在轰鸣中暴涨,大海随之在喘息的潮水中沸腾。
§1.328Ipse pater media nimborum in nocte corusca §1.329fulmina molitur dextra; quo maxuma motu §1.330terra tremit; fugere ferae et mortalia corda §1.331per gentis humilis stravit pavor; ille flagranti §1.332aut Athon aut Rhodopen aut alta Ceraunia telo §1.333deicit; ingeminant austri et densissimus imber; §1.334nunc nemora ingenti vento, nunc litora plangunt.
天父本人在风暴云团的黑夜中,用闪光的右手执掌着雷霆;在他的震怒之下,广袤的大地颤抖;野兽逃逸,而在列国之中,凡人的心灵被卑微的恐惧所震慑;他用燃烧的神兵击碎了阿索斯山、罗多彼山或高耸的凯劳尼亚山;南风和极密的暴雨加剧;此时山林在狂风中哀号,此时海岸也在哀号。
§1.335Hoc metuens caeli menses et sidera serva, §1.336frigida Saturni sese quo stella receptet, §1.337quos ignis caelo Cyllenius erret in orbis.
畏惧于此,你当观察天象的月份和星宿,寒冷的土星退避到何方,基勒涅的火在天空的何种轨道上游荡。
§1.338In primis venerare deos atque annua magnae §1.339sacra refer Cereri laetis operatus in herbis §1.340extremae sub casum hiemis, iam vere sereno.
首先要敬奉神明,并将每年的祭祀献给伟大的刻瑞斯,在严冬将尽、春光明媚之时,在喜悦的草地上献祭。
§1.341Tum pingues agni et tum mollissima vina, §1.342tum somni dulces densaeque in montibus umbrae.
那时羔羊肥美,那时美酒最是醇和,那时睡眠甘甜,山中的树荫浓密。
§1.343Cuncta tibi Cererem pubes agrestis adoret; §1.344cui tu lacte favos et miti dilue Baccho, §1.345terque novas circum felix eat hostia fruges, §1.346omnis quam chorus et socii comitentur ovantes, §1.347et Cererem clamore vocent in tecta; neque ante §1.348falcem maturis quisquam supponat aristis, §1.349quam Cereri torta redimitus tempora quercu §1.350det motus incompositos et carmina dicat.
愿你所有的田园青年都崇拜刻瑞斯;你当为她用牛奶和温和的巴克科斯融化蜂巢,并让吉祥的祭牲绕着新生的作物走上三圈,所有的合唱队和同伴们都应当欢呼着跟随它,用呼喊声将刻瑞斯迎入家中;在此之前任何人不得将镰刀伸向成熟的麦穗,直到他用缠绕的橡叶束住太阳穴,为刻瑞斯跳起粗狂不羁的舞蹈并唱起歌谣。
§1.351Atque haec ut certis possemus discere signis, §1.352aestusque pluviasque et agentis frigora ventos, §1.353ipse Pater statuit, quid menstrua Luna moneret, §1.354quo signo caderent austri, quid saepe videntes §1.355agricolae propius stabulis armenta tenerent.
为了使我们能够通过确凿的征兆学到这些,无论是酷热、降雨还是带来寒冷的狂风,天父本人规定了每月的月亮应该预告什么,南风在何种征兆下平息,以及农夫们经常看到什么就该将牲畜关得离牛棚更近。
§1.356Continuo ventis surgentibus aut freta ponti §1.357incipiunt agitata tumescere et aridus altis §1.358montibus audiri fragor aut resonantia longe §1.359litora misceri et nemorum increbrescere murmur.
随即,当风起时,要么是海洋的波涛开始激荡澎湃,高山之上听见干燥的碎裂声,要么是远处的海岸开始喧嚣震耳,山林间的低吟也愈发频繁。
§1.360Iam sibi tum a curvis male temperat unda carinis, §1.361cum medio celeres revolant ex aequore mergi §1.362clamoremque ferunt ad litora, cumque marinae §1.363in sicco ludunt fulicae notasque paludes §1.364deserit atque altam supra volat ardea nubem.
此时,波涛已难以在弯曲的船身前克制其怒火,当快捷的海鸥从大海中央飞回并将它们的聒噪带到海岸,当海里的骨顶鸡在干地上嬉戏,苍鹭离开了它所熟悉的沼泽并飞越到高耸的云层之上。
§1.365Saepe etiam stellas vento inpendente videbis §1.366praecipitis caelo labi noctisque per umbram §1.367flammarum longos a tergo albescere tractus;
经常,当风暴逼近时,你会看到星星从天空中急速滑落,在黑夜的阴影中留下身后白色的长长火焰轨迹;

词汇与语法注释

  1. 1.299hiems ignava colono — 一个省略了系动词 `est` 的省略句。名词 `colono` 是关系与格(dative of reference / relation),表示在农夫看来,冬季是个闲暇或怠惰的季节。
  2. 1.309torquentem — 现在的能动分词(阳性单数宾格),它修饰并与前一行(1.308)中不定式 `figere` 的隐含主语(猎人)一致。这种在不定式结构中将暗示主语及其分词用宾格表示的作法在诗歌中十分普遍。
  3. 1.313quae vigilanda viris — 关系代词 `quae` 指代前句中提到的风暴与星象。`vigilanda` 是表示必要性或义务的动形容词(gerundive),与之搭配的 `viris` 是施动者与格(dative of agent)。此处省略了虚拟式动词 `sint`。
  4. 1.349torta redimitus tempora quercu — 过去被动分词 `redimitus` 在此处具有中动或再归意义,带有名词宾格 `tempora` 构成“希腊宾格”(关系宾格/限定宾格),字面意思是“用缠绕的橡树叶束住自己的太阳穴”。
  5. 1.360male temperat unda carinis — 动词 `tempero` 在此与与格 `carinis` 搭配(或省略介词 `ab`),表示“对……克制”或“放过”。副词 `male` 在此起否定修饰作用(意为“几乎不”、“难以”),意指海浪已经难以控制住对弯曲船只的侵袭。

引用这一段

维吉尔, 农耕诗 §1.296-1.367. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi002.humanitext-lat2:1.296-1.367

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。