§1.1Quid faciat laetas segetes, quo sidere terram §1.2vertere, Maecenas, ulmisque adiungere vitis §1.3conveniat, quae cura boum, qui cultus habendo §1.4sit pecori, apibus quanta experientia parcis, §1.5hinc canere incipiam.
什么使庄稼丰收,在什么星象下耕耘土地,梅塞纳斯啊,以及将葡萄藤与榆树相连才是适宜,对牛只该有怎样的照料,饲养牲畜该有怎样的技术,对勤俭的蜜蜂该有怎样的经验,我将从这里开始歌唱。
Vos, o clarissima mundi §1.6lumina, labentem caelo quae ducitis annum, §1.7Liber et alma Ceres, vestro si munere tellus §1.8Chaoniam pingui glandem mutavit arista, §1.9poculaque inventis Acheloia miscuit uvis; §1.10et vos, agrestum praesentia numina, Fauni, §1.11ferte simul Faunique pedem Dryadesque puellae: §1.12Munera vestra cano.
你们,哦,世间最明亮的光芒,引导着天空中流转的岁月,利贝尔与仁慈的刻瑞斯,如果凭借你们的赐予,大地曾用肥沃的麦穗换下了卡奥尼亚的橡子,并将阿刻罗俄斯的水杯与新发现的葡萄汁液相混合;还有你们,乡野间现身的显圣神明,法乌努斯们,与法乌努斯们和德律阿斯的少女们一同前来吧:我歌唱你们的恩赐。
Tuque o, cui prima frementem §1.13fudit equum magno tellus percussa tridenti, §1.14Neptune; et cultor nemorum, cui pinguia Ceae §1.15ter centum nivei tondent dumeta iuvenci; §1.16ipse nemus linquens patrium saltusque Lycaei, §1.17Pan, ovium custos, tua si tibi Maenala curae, §1.18adsis, o Tegeaee, favens, oleaeque Minerva §1.19inventrix, uncique puer monstrator aratri, §1.20et teneram ab radice ferens, Silvane, cupressum, §1.21dique deaeque omnes, studium quibus arva tueri, §1.22quique novas alitis non ullo semine fruges, §1.23quique satis largum caelo demittitis imbrem; §1.24tuque adeo, quem mox quae sint habitura deorum §1.25concilia, incertum est, urbisne invisere, Caesar, §1.26terrarumque velis curam et te maximus orbis §1.27auctorem frugum tempestatumque potentem §1.28accipiat, cingens materna tempora myrto, §1.29an deus inmensi venias maris ac tua nautae §1.30numina sola colant, tibi serviat ultima Thule §1.31teque sibi generum Tethys emat omnibus undis, §1.32anne novum tardis sidus te mensibus addas, §1.33qua locus Erigonen inter Chelasque sequentis §1.34panditur—ipse tibi iam bracchia contrahit ardens §1.35Scorpius et caeli iusta plus parte reliquit— §1.36quidquid eris,—nam te nec sperant Tartara regem §1.37nec tibi regnandi veniat tam dira cupido, §1.38quamvis Elysios miretur Graecia campos §1.39nec repetita sequi curet Proserpina matrem— §1.40da facilem cursum atque audacibus adnue coeptis §1.41ignarosque viae mecum miseratus agrestis §1.42ingredere et votis iam nunc adsuesce vocari.
还有你,哦,大地被你巨大的三叉戟击打,首次为你吐出了嘶鸣的战马,涅普顿;以及树林的耕作者,三百头雪白的牛犊为你啃食着刻奥斯肥沃的灌木丛;亲自离开你祖先的树林和吕凯乌斯的山林,羊群的守护者潘啊,如果你的迈纳洛斯仍让你挂念,特格亚人啊,愿你带着好意临在;还有奥利弗的发现者米涅瓦,弯曲犁头的示教少年,以及手持根部拔起的嫩杉的西尔瓦努斯,以及所有的男神和女神,你们以守护田野为念,你们既培育无种而生的新果,又从天空向播种之地降下丰沛的雨水;尤其是你,凯撒,目前尚不知未来的神明会议将如何接纳你——是你愿意巡视城市并关怀大地,凯撒,让伟大的世界视你为作物的创造者和风暴的主宰,用你母亲的香桃木环绕你的双鬓;还是你作为无垠大海的神明降临,水手们仅膜拜你的神威,最遥远的图勒臣服于你,忒提斯用她所有的波涛为你买下女婿的身份;或者你是否在缓慢运转的月份中加入,成为一颗新星,在埃里戈涅与紧随其后的双螯之间,已为你让出了一席之地――那炽热的天蝎已在为你收缩双臂,留下了超出公允份额的天空―― 无论你将成为什么,――因为塔耳塔洛斯并不企盼你作王,你也不至生出如此可怕的统治欲望,尽管希腊人赞美爱丽舍乐土,而被召回的普洛塞庇娜也无意跟随她的母亲―― 赋予平易的坦途,赞许这大胆的尝试,与我一同怜悯那些不识农路的乡民,启程吧,从现在起就习惯于在祈祷中被呼唤。
§1.43Vere novo, gelidus canis cum montibus humor §1.44liquitur et Zephyro putris se glaeba resolvit, §1.45depresso incipiat iam tum mihi taurus aratro §1.46ingemere et sulco attritus splendescere vomer.
在新春伊始,当冰冷的雪水自洁白的山峦消融,疏松的泥块在西风吹拂下消解,就在那时,让我的公牛在深深按下的犁头下开始呻吟,而犁铧因在犁沟中磨损而闪闪发光。
§1.47Illa seges demum votis respondet avari §1.48agricolae, bis quae solem, bis frigora sensit; §1.49illius inmensae ruperunt horrea messes.
唯有那经历了两次日晒、两次冰霜的土地,才最终回应贪心农夫的期盼;它那无穷无尽的收成撑破了谷仓。
§1.50At prius ignotum ferro quam scindimus aequor, §1.51ventos et varium caeli praediscere morem §1.52cura sit ac patrios cultusque habitusque locorum §1.53et quid quaeque ferat regio et quid quaeque recuset.
但在我们用铁犁划破未知的平原之前,应当留心预先了解风向和多变的天候、当地祖传的耕作法与土壤特性,以及各地区能出产什么、拒绝出产什么。
§1.54Hic segetes, illic veniunt felicius uvae, §1.55arborei fetus alibi, atque iniussa virescunt §1.56gramina.
此处庄稼茂盛,彼处葡萄更丰;别处树木果实累累,又有一些地方草木不种自绿。
Nonne vides, croceos ut Tmolus odores, §1.57India mittit ebur, molles sua tura Sabaei, §1.58at Chalybes nudi ferrum, virosaque Pontus §1.59castorea, Eliadum palmas Epiros equarum.
你难道看不见吗,特摩罗斯山送来藏红花的芬芳,印度送来象牙,柔弱的萨巴人送来他们特有的乳香,而赤裸的哈吕贝斯人送来铁,蓬托斯送来强烈的海狸香,伊庇鲁斯送来伊利斯雌马的夺冠荣耀?
§1.60Continuo has leges aeternaque foedera certis §1.61inposuit natura locis, quo tempore primum §1.62Deucalion vacuum lapides iactavit in orbem, §1.63unde homines nati, durum genus.
自然从一开始就将这些规律与永恒的契约强加于特定土地,那时丢卡利翁首次将石头掷向空无一世的世界,人类由此诞生,一个坚韧的种族。
Ergo age, terrae §1.64pingue solum primis extemplo a mensibus anni §1.65fortes invertant tauri glaebasque iacentis §1.66pulverulenta coquat maturis solibus aestas; §1.67at si non fuerit tellus fecunda, sub ipsum §1.68Arcturum tenui sat erit suspendere sulco: §1.69illic, officiant laetis ne frugibus herbae, §1.70hic, sterilem exiguus ne deserat humor harenam.
因此,来吧,让土地的肥沃表土从一年的最初几个月起立即由强壮的公牛耕翻,让横躺着的泥块由尘土飞扬的盛夏用成熟的阳光炙烤;但如果土地不肥沃,在阿尔克图鲁斯星升起之前用浅浅的犁沟将土悬起就足够了:在前者,免得野草危害茂盛的作物;在后者,免得稀少的水分流失于贫瘠的沙土。