Humanitext Reader

维吉尔 · 牧歌 §9.1-9.67

柳西达斯与失去土地的莫里斯之对话

第 11 段,共 12 段 · 拉丁语

内容简介

在没收土地后,莫里斯在前往给新主人送子山羊的路上遇见了柳西达斯,两个牧人通过吟唱梅纳尔卡斯过去的诗篇、哀叹失去的和平来互相慰藉。

§9.1te, Moeri, pedes? an, quo via ducit, in urbem?
莫里斯,你的脚步要把你带往何处? 还是顺着这条路,去城里?
§9.2O Lycida, vivi pervenimus, advena nostri §9.3(quod numquam veriti sumus) ut possessor agelli §9.4diceret: “Haec mea sunt; veteres migrate coloni!”
哦,柳西达斯,我们竟然活着等到了这一天:一个外来者,作为我们小农场的新主人(这是我们从未惧怕过的事)竟然说道:“这些是我的;老佃农们,迁走吧!
§9.5nunc victi, tristes, quoniam Fors omnia versat, §9.6hos illi—quod nec vertat bene—mittimus haedos.
” 如今我们被击败了,满心悲伤,既然命运颠覆了一切,我们将这些子山羊送去给他——愿这并不能给他带来好运。
§9.7Certe equidem audieram, qua se subducere colles §9.8incipiunt, mollique iugum demittere clivo, §9.9usque ad aquam et veteres (iam fracta cacumina) fagos §9.10omnia carminibus vestrum servasse Menalcan.
确实,我曾听说,从山丘开始隐退、并以平缓的坡度降低山脊的地方起,一直到水边和古老的(如今梢头已折断的)山毛榉树,你们的梅纳尔卡斯用他的歌声保全了这一切。
§9.11Audieras, et fama fuit; sed carmina tantum §9.12nostra valent, Lycida, tela inter Martia, quantum §9.13Chaonias dicunt aquila veniente columbas.
你确实听说过,而且也有这样的传闻;但是柳西达斯,我们的歌声在战神的武器中,所能发挥的力量,正如同人们所说,当鹰隼袭来时,卡奥尼亚的鸽子所拥有的力量一样。
§9.14quod nisi me quacumque novas incidere lites §9.15ante Sinistra cava monuisset ab ilice cornix, §9.16nec tuus hic Moeris, nec viveret ipse Menalcas.
因此,要不是一只不祥的乌鸦事先在空心的橡树上警告我,无论如何也要斩断新的争端,那么你的莫里斯,乃至梅纳尔卡斯本人,如今都不可能活在世上了。
§9.17Heu, cadit in quemquam tantum scelus? Heu, tua nobis §9.18paene simul tecum solatia rapta, Menalca?
哀哉,如此大恶竟会落到任何人头上? 哀哉,梅纳尔卡斯,你的慰藉险些与你本人一起,从我们身边被夺走了吗?
§9.19quis caneret nymphas;
谁来歌唱宁芙仙女?
quis humum florentibus herbis §9.20spargeret, aut viridi fontes induceret umbra?
谁来在地上撒满鲜花盛开的草药,或是用绿色的阴凉遮蔽泉水?
§9.21vel quae sublegi tacitus tibi carmina nuper, §9.22cum te ad delicias ferres, Amaryllida, nostras?
又或是,不久前你正走向我们心爱的阿马里利斯时,我暗中从你那里偷听到的那些歌声?
§9.23Tityre, dum redeo—brevis est via—pasce capellas, §9.24et potum pastas age, Tityre, et inter agendum §9.25occursare capro, cornu ferit ille, caveto.
“提堤洛斯,在我回来之前——路很短——请替我放牧山羊,放牧完后,提堤洛斯,把它们赶去喝水,但在赶羊的时候,要小心别碰上那只公山羊,它会用角顶人的。
§9.26Immo haec, quae Varo necdum perfecta canebat: §9.27“Vare, tuum nomen, superet modo Mantua nobis— §9.28Mantua, vae miserae nimium vicina Cremonae—
” 不,倒不如说是他为瓦鲁斯唱过的那首尚未完成的歌: “瓦鲁斯,只要曼图亚能留给我们—— 曼图亚啊,唉,离可怜的克雷莫纳太近了!
§9.29cantantes sublime ferent ad sidera cycni. ”
—— 歌唱的天鹅就会把你的名字高高地带到星空。
§9.30Sic tua Cyrneas fugiant examina taxos; §9.31sic cytiso pastae distendant ubera vaccae!
” 愿你的蜂群以此避开科西嘉的红豆杉;愿你的母牛以此在吃饱苜蓿后胀大乳房!
§9.32Incipe, si quid habes: et me fecere poetam §9.33Pierides; sunt et mihi carmina; me quoque dicunt §9.34vatem pastores, sed non ego credulus illis.
开始吧,如果你有什么存货的话:皮埃里亚的女神们也使我成为了诗人;我也有自己的歌;牧人们也称我为诗人,但我并不轻易相信他们。
§9.35Nam neque adhuc Vario videor, nec dicere Cinna §9.36digna, sed argutos inter strepere anser olores.
因为我觉得自己至今还唱不出配得上瓦鲁斯和辛纳的诗句,而只是像一只在鸣声婉转的天鹅群里乱叫的鹅。
§9.37Id quidem ago et tacitus, Lycida, mecum ipse voluto, §9.38si valeam meminisse; neque est ignobile carmen: §9.39`huc ades, O Galatea; quis est nam ludus in undis
柳西达斯,这正是我在做的事,我在心中默默地盘算着,看我是否还能想起来;这可不是一首默默无闻的歌: “到这里来吧,哦,伽拉忒亚;在波涛中有什么好玩的?
§9.40hic ver purpureum; varios hic flumina circum §9.41fundit humus flores; hic candida populus antro §9.42imminet, et lentae texunt umbracula vites.
这里有绯红的春天;这里在河流周围,大地吐露出五彩缤纷的花朵;这里白杨树俯临着洞穴,柔韧的葡萄藤编织着遮阴的凉棚。
§9.43huc ades: insani feriant sine litora fluctus.
到这里来吧;让狂暴的波涛去拍打海岸吧。
§9.44Quid, quae te pura solum sub nocte canentem
” 那么,那些我曾听见你独自一人在晴朗的夜空下歌唱的曲调呢?
§9.45audieram? Numeros memini, si verba tenerem.
只要我还记得歌词,曲调我是记得的。
§9.46“Daphni, quid antiquos signorum suspicis ortus?
“达夫尼斯,你为什么仰望古代星象的升起?
§9.47Ecce Dionaei processit Caesaris astrum, §9.48astrum, quo segetes gauderent frugibus, et quo §9.49duceret apricis in collibus uva colorem.
看啊,狄俄涅后裔凯撒的新星已经升起,这颗星能让庄稼因丰收而欢喜,也能让向阳山坡上的葡萄染上色彩。
§9.50insere, Daphni, piros: carpent tua poma nepotes. ”
达夫尼斯,嫁接你的梨树吧:你的子孙将采摘你的果实。
§9.51Omnia fert aetas, animum quoque: saepe ego longos §9.52cantando puerum memini me condere soles: §9.53nunc oblita mihi tot carmina; vox quoque Moerim §9.54iam fugit ipsa; lupi Moerim videre priores.
” 岁月带走了一切,甚至连记性也带走了;我常记得自己还是个孩子时,曾在歌声中把漫长的太阳送下山去:如今这么多歌都被我忘却了;甚至连声音本身如今也背弃了莫里斯;狼先看见了莫里斯。
§9.55Sed tamen ista satis referet tibi saepe Menalcas.
但即便如此,如果你常常需要,梅纳尔卡斯也会把那些歌充分地唱给你听。
§9.56Causando nostros in longum ducis amores: §9.57et nunc omne tibi stratum silet aequor, et omnes, §9.58aspice, ventosi ceciderunt murmuris aurae.
你用借口来拉长我们的渴望:而现在,你看,整片平静的水面都为你沉寂了下来,所有的风声和喧嚣的微风都已平息。
§9.59hinc adeo media est nobis via; namque sepulcrum §9.60incipit adparere Bianoris: hic ubi densas §9.61agricolae stringunt frondes, hic, Moeri, canamus; §9.62hic haedos depone: tamen veniemus in urbem.
从这里开始恰好是我们路程的一半;因为比亚诺尔的墓地开始显现了:在这里,当农夫们修剪茂密的树叶时,莫里斯啊,让我们在这里歌唱吧;把子山羊放在这里:反正我们总会到城里的。
§9.63aut si, nox pluviam ne colligat ante, veremur, §9.64cantantes licet usque (minus via laedit) eamus; §9.65cantantes ut eamus, ego hoc te fasce levabo.
或者,如果我们担心夜幕会提前带来雨水,我们可以一路歌唱着走(歌唱能减轻路途的劳累);为了能一路歌唱着走,我来替你分担这行囊。
§9.66Desine plura, puer, et quod nunc instat agamus: §9.67carmina tum melius, cum venerit ipse, canemus.
别再多说了,孩子,让我们做眼下紧迫的事吧:等他本人来到的时候,我们再更好地歌唱那些诗篇。

词汇与语法注释

  1. §9.1te, Moeri, pedes? — 省略了动词 `ducunt`(引导、带去),字面意为“你的脚要把你带去哪里吗?”。
  2. §9.2vivi pervenimus... ut — 在 `vivi pervenimus` 之后引入的 `ut` 从句(`ut ... diceret`)表示结果,展示了意想不到且痛苦的命运结局。
  3. §9.6quod nec vertat bene — 关系代词 `quod` 指代前述的整个行为,而 `vertat` 是表示祝愿或愿望的现在时虚拟式,意为“愿这无法顺利/带来好运”。
  4. §9.14quod nisi — `quod` 是连接性关系代词,起到连接句意(如“因此”或“而且”)的作用,并引导条件从句 `nisi`。
  5. §9.35Vario ... digna — 形容词 `digna`(配得上、值得)要求接夺格,因此 `Vario` 和 `Cinna` 为夺格形式。
  6. §9.52condere soles — `condere`(字面意为“藏匿、埋葬”)在此与 `soles`(太阳/日子)连用,是一种比喻性表达,意为在歌声中“送走落日”或“度过漫长的一天”。
  7. §9.54lupi Moerim videre priores — 这反映了古罗马的一种迷信:如果狼在人发现它之前先看到了人,那个人就会失声。

引用这一段

维吉尔, 牧歌 §9.1-9.67. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:9.1-9.67

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。