§13.1Sic vir fortissimus, multis variisque perfunctus laboribus, anno acquievit septuagesimo.
就这样,这位极其勇敢的人在历经了许多而又不同的艰辛之后,于第七十个年头安息了。
quibus consulibus interierit, non convenit.
他在哪两位执政官任内去世,众说纷纭。
namque Atticus M. Claudio Marcello Q. Fabio Labeone consulibus mortuum in annali suo scriptum reliquit, at Polybius L. Aemilio Paulo Cn. Baebio Tamphilo, Sulpicius autem Blitho P. Cornelio Cethego M. Baebio Tamphilo.
因为阿提库斯在他的年代记中留下记载,说他死于马尔库斯·克劳狄乌斯·马尔凯卢斯和昆克图斯·法比乌斯·拉贝奥担任执政官的那一年;而波利比乌斯则写道他死于卢基乌斯·埃米利乌斯·保卢斯和格奈乌斯·贝比乌斯·坦菲卢斯(任执政官之年);苏尔皮基乌斯·布利托则认为是在普布利乌斯·科尔内利乌斯·凯特古斯和马尔库斯·贝比乌斯·坦菲卢斯(任执政官之年)。
§13.2atque hic tantus vir tantisque bellis districtus nonnihil temporis tribuit litteris.
而且这位如此伟大、被如此众多的战争所缠身的人,也把不少的时间奉献给了文学。
namque aliquot eius libri sunt, Graeco sermone confecti, in eis ad Rhodios de Cn. Manlii Volsonis in Asia rebus gestis.
因为他有几部用希腊语写成的著作,其中一部是写给罗得岛人的,关于格奈乌斯·曼利乌斯·沃尔索在亚洲的功绩。
§13.3huius belli gesta multi memoriae prodiderunt, sed ex eis duo, qui cum eo in castris fuerunt simulque vixerunt, quamdiu fortuna passa est, Silenus et Sosylus Lacedaemonius.
许多人都记录了这场战争的功绩,但在他们之中有两个人在阵中陪伴过他,并且在命运允许的时间里与他共同生活,那就是西勒努斯和拉刻代蒙人索西洛斯。
atque hoc Sosylo Hannibal litterarum Graecarum usus est doctore.
而汉尼拔正是任用了这位索西洛斯作为自己的希腊文学老师。
§13.4Sed nos tempus est huius libri facere finem et Romanorum explicare imperatores, quo facilius collatis utrorumque factis, qui viri praeferendi sint, possit iudicari.
但是,现在是我们结束本书、开始叙述罗马将军们的时候了,以便在对比了双方的功绩之后,能够更容易地判断出哪些人更值得推崇。