§1.1Hi fere fuerunt Graecae gentis duces, qui memoria digni videantur, praeter reges: namque eos attingere noluimus, quod omnium res gestae separatim sunt relatae.
除国王外,这些大概就是值得被铭记的希腊民族将领;因为我们不想在这里提及国王,因为他们所有人的功绩都已在别处单独记述。
§1.2neque tamen ii admodum sunt multi.
然而,他们人数也并不算多。
Lacedaemonius autem Agesilaus nomine, non potestate fuit rex, sicut ceteri Spartani.
至于拉刻代蒙人阿格西劳斯,他只是名义上的国王,而非权力上的,就像其他斯巴达人一样。
ex iis vero, qui dominatum imperio tenuerunt, excellentissimi fuerunt, ut nos iudicamus, Persarum Cyrus et Darius, Hystaspi filius, quorum uterque privatus virtute regnum est adeptus.
而在那些以绝对权力掌握统治权的人中,据我们评判,最杰出的是波斯人居鲁士和海斯塔斯佩斯之子大流士,他们两人都是从普通公民凭借美德获得王位的。
prior horum apud Massagetas in proelio cecidit, Darius senectute diem obiit supremum.
这两者中,前者在马萨革泰人那里的战斗中阵亡,而大流士则因年迈寿终正寝。
§1.3tres sunt praeterea eiusdem gentis: Xerxes et duo Artaxerxae, Macrochir cognomine et Mnemon.
此外,同一种族中还有三人:薛西斯和两位阿塔薛西斯,即绰号“长手”者与“记忆者”。
Xerxi maxime est illustre, quod maximis post hominum memoriam exercitibus terra marique bellum intulit Graeciae.
对薛西斯而言,最著名的莫过于他动用了人类记忆中规模最大的海陆军队向希腊发动战争。
§1.4at Macrochir praecipuam habet laudem amplissimae pulcherrimaeque corporis formae, quam incredibili ornavit virtute belli: namque illo Perses nemo manu fuit fortior.
至于“长手”,他因高大俊美的体格而获得特别的赞誉,他用令人难以置信的战争英勇使之更添光彩;因为在亲身搏斗中,没有一个波斯人比他更强悍。
Mnemon autem iustitiae fama floruit.
而“记忆者”则因正义的声望而闻名。
nam cum matris suae scelere amisisset uxorem, tantum indulsit dolori, ut eum pietas vinceret.
因为当他因母亲的罪行而失去妻子时,他虽然沉浸在悲痛之中,但对母亲的孝心最终战胜了他。
§1.5ex his duo eodem nomine morbo naturae debitum reddiderunt, tertius ab Artabano praefecto ferro interemptus est.
在这三人中,同名的两位因病偿还了自然之债,第三位则被长官阿尔塔巴诺斯用刀剑杀害。