§10.1Hic uxorem numquam duxit.
他终生未娶。
in quo cum reprehenderetur a Pelopida, qui filium habebat infamem, maleque eum in eo patriae consulere diceret, quod liberos non relinqueret, 'vide' inquit 'ne tu peius consulas, qui talem ex te natum relicturus sis.
在这一点上,他受到佩洛皮达斯的指责,后者有一个名声败坏的儿子,并说他在不留子嗣这件事上未能为国家谋取利益。 对此,伊巴密浓达说:“当心你不要带来更坏的后果,因为你将留下一个由你所生的、如此不堪的儿子。
§10.2neque vero stirps potest mihi deesse: namque ex me natam relinquo pugnam Leuctricam, quae non modo mihi superstes, sed etiam immortalis sit necesse est. '
” “而且,我绝不至于缺少后代,因为我留下了莱乌克特拉战役作为我所生的女儿,它不仅必然比我活得更久,而且必然是永恒不朽的。
§10.3quo tempore duce Pelopida exules Thebas occuparunt et praesidium Lacedaemoniorum ex arce expulerunt, Epaminondas, quamdiu facta est caedes civium, domo se tenuit, quod neque defendere malos volebat neque impugnare, ne manus suorum sanguine cruentaret: namque omnem civilem victoriam funestam putabat.
” 当时,在佩洛皮达斯的领导下,流亡者占领了底比斯,并将拉刻代蒙人的守备队赶出了卫城。 在市民遭到屠杀期间,伊巴密浓达一直待在家里,因为他既不想保护恶人,也不想攻击他们,以免自己的双手沾上同胞的鲜血;因为他认为内战中的任何胜利都是灾难性的。
idem, postquam apud Cadmeam cum Lacedaemoniis pugnari coeptum est, in primis stetit.
然而,当在卡德米亚与拉刻代蒙人的战斗开始后,这同一个人却站在了最前线。
§10.4Huius de virtutibus vitaque satis erit dictum, si hoc unum adiunxero, quod nemo ibit infitias, Thebas et ante Epaminondam natum et post eiusdem interitum perpetuo alieno paruisse imperio, contra ea, quamdiu ille praefuerit rei publicae, caput fuisse totius Graeciae.
关于他的美德和一生,如果我加上这一件无人能否定的事实,就已经足够说明了:在伊巴密浓达出生之前和去世之后,底比斯一直屈服于外族的统治;相反,只要他掌管国家,底比斯就是整个希腊的领袖。
ex quo intellegi potest unum hominem pluris quam civitatem fuisse.
由此可以理解,一个人比整个国家更有价值。