Humanitext Reader

康涅利乌斯·尼波斯 · 达达梅斯传 §6.1-6.8

皮西迪亚战役与巧妙利用背叛获胜

第 6 段,共 11 段 · 拉丁语

内容简介

达达梅斯在对抗皮西迪亚人的战役中隐瞒了儿子的战死,并巧妙地利用了岳父的背叛,设下反间计使叛军和敌军相残,最终反败为胜。

§6.1Sed haec propter hiemale tempus minus prospere procedebant.
然而,由于冬季的缘故,这些事情进展得并不太顺利。
audit Pisidas quosdam copias adversus se parare.
他听说一些皮西迪亚人正准备集结军队对付他。
filium eo Arsidaeum cum exercitu mittit; cadit in proelio adulescens.
他派儿子阿尔西达埃乌斯率军前往那里;这个年轻人在战斗中阵亡了。
proficiscitur eo pater non ita magna cum manu, celans, quantum vulnus accepisset, quod prius ad hostem pervenire cupiebat, quam de male re gesta fama ad suos perveniret, ne cognita filii morte animi debilitarentur militum.
父亲带着一支并不太大的队伍出发前往该地,隐瞒了自己所遭受的巨大打击,因为他希望在战败的消息传到自己人那里之前先到达敌人那里,以免士兵们因得知他儿子的死讯而丧失斗志。
§6.2quo contenderat, pervenit iisque locis castra ponit, ut neque circumiri multitudine adversariorum posset neque impediri, quominus ipse ad dimicandum manum haberet expeditam.
他到达了他急行军前往的目的地,并在那样的地方安营扎寨,使得他既不会被人数众多的对手包围,也不会被阻碍自己拥有一支便于随时投入战斗的轻装部队。
§6.3erat cum eo Mithrobarzanes, socer eius, praefectus equitum.
他的岳父、骑兵指挥官米特罗巴尔扎内斯与他在一起。
is desperatis generi rebus ad hostes transfugit.
此人对女婿的处境感到绝望,便投奔了敌人。
id Datames ut audivit, sensit, si in turbam exisset ab homine tam necessario se relictum, futurum ut ceteri idem consilium sequerentur; §6.4itaque in vulgus edit suo iussu Mithrobarzanem profectum pro perfuga, quo facilius receptus interficeret hostes: quare relinqui eum par non esse et omnes confestim sequi.
达达梅斯一听到这件事,就意识到如果一个如此亲近的人遗弃了他的消息在众人中传开,其余的人也会采取同样的行动;因此,他在士兵中散布传言说,米特罗巴尔扎内斯是奉他的命令假装成逃兵出发的,以便被接纳后能更容易地消灭敌人;所以,让他孤立无援是不对的,大家都应该立即跟上去。
quod si animo strenuo fecissent, futurum ut adversarii non possent resistere, cum et intra vallum et foris caederentur.
如果他们以勇敢的精神这样做,结果将是对手无法抵抗,因为他们将在营墙内和营墙外同时遭到屠杀。
§6.5hac re probata exercitum educit, Mithrobarzanem persequitur, qui tantum quod ad hostes pervenerat, cum Datames signa inferri iubet.
这一提议得到赞同后,他率领军队出击,追击米特罗巴尔扎内斯。 当米特罗巴尔扎内斯刚到敌人那里时,达达梅斯便下令发起冲锋。
§6.6Pisidae nova re commoti in opinionem adducuntur perfugas mala fide compositoque fecisse, ut recepti maiori essent calamitati.
皮西迪亚人对这起突发事件感到震惊,从而产生了一种想法,即这些逃兵是怀着恶意并预先串通好这样做的,以便在被接纳后给他们带来更大的灾难。
primum eos adoriuntur.
他们首先攻击了他们。
illi cum, quid ageretur aut quare fieret, ignorarent, coacti sunt cum iis pugnare, ad quos transierant, ab iisque stare, quos reliquerant: quibus cum neutri parcerent, celeriter sunt concisi.
由于逃兵们不知道发生了什么事,也不知道为什么要这样做,他们被迫与他们刚刚投奔的人交战,并站在他们刚刚背弃的人一边;由于双方都没有放过他们,他们很快就被消灭了。
§6.7reliquos Pisidas resistentes Datames invadit: primo impetu pellit, fugientes persequitur, multos interficit, castra hostium capit.
达达梅斯袭击了其余抵抗的皮西迪亚人:在第一次冲击中就击退了他们,追击逃跑的人,杀死了许多人,并夺取了敌人的营地。
§6.8tali consilio uno tempore et proditores perculit et hostes profligavit, et, quod ad perniciem suam fuerat cogitatum, id ad salutem convertit.
通过这样的策略,他同时打击了叛徒并击溃了敌人,并且将原本企图置他于死地的阴谋转化为了自己的生路。
quo neque acutius ullius imperatoris cogitatum neque celerius factum usquam legimus.
在任何地方,我们都没有读到过哪位将军的计策能比这构思得更精妙、执行得更迅速。

词汇与语法注释

  1. §6.1prius ... quam — 从属连词 priusquam(在……之前)被拆开(分切,tmesis)为 prius 和 quam。quam 引导的从句使用虚拟语气未完成过去时 perveniret,表示预期或目的。
  2. §6.2quominus ... haberet — 由 quominus 引导的虚拟语气从句(haberet)附属于表示阻碍的动词 impediri(被阻碍),表示“阻碍……以至于不能”。
  3. §6.3futurum ut ceteri idem consilium sequerentur — 在依附于 sensit 的间接引语中,没有使用简单的将来时不定式(secuturos esse),而是使用了 futurum [esse] ut 配合虚拟语气未完成过去时 sequerentur 的迂回表达法,来表示将来的结果。
  4. §6.4quo facilius — 关系副词 quo 代替 ut 引导一个含有比较级(facilius)的目的从句,意为“为了能更容易地……”。
  5. §6.5tantum quod — 惯用短语 tantum quod 意为“刚……就”或“恰好在……之时”,强调米特罗巴尔扎内斯刚刚到达敌阵,达达梅斯便下令进攻的紧迫时刻。
  6. §6.8quo — 夺格关系代词 quo 在此用作比较夺格,与比较级 acutius 和 celerius 连用,表示“比这更……”,指代前文的策略(consilio)或整个事件。

引用这一段

康涅利乌斯·尼波斯, 达达梅斯传 §6.1-6.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo014.humanitext-lat2:6.1-6.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。