Humanitext Reader

康涅利乌斯·尼波斯 · 色拉西布洛斯传 §1.1-1.5

色拉西布洛斯的美德与解放雅典的功绩

第 1 段,共 4 段 · 拉丁语

内容简介

作者赞美雅典将领色拉西布洛斯,强调他的崇高美德,以及他起初独自一人开始从三十个僭主手中解放雅典的伟大功勋。

§1.1Thrasybulus, Lyci filius, Atheniensis.
色拉西布洛斯,吕库斯之子,雅典人。
si per se virtus sine fortuna ponderanda est, dubito an hunc primum omnium ponam.
如果美德本身在不考虑运气的情况下加以衡量,我不知道是否应该将他列为所有人中的第一位。
illud sine dubio: neminem huic praefero fide, constantia, magnitudine animi, in patriam amore.
这一点毋庸置疑:在忠诚、坚韧、胸怀宽广以及对祖国的热爱方面,我不认为有任何人能超越他。
§1.2nam quod multi voluerunt paucique potuerunt, ab uno tyranno patriam liberare, huic contigit ut a triginta oppressam tyrannis e servitute in libertatem vindicaret.
因为许多人渴望而极少数人能做到的事——将祖国从单一的僭主手中解放出来——却落在了他的身上,使他得以将受到三十个僭主压迫的祖国从奴役中拯救出来,恢复自由。
§1.3sed nescio quo modo, cum eum nemo anteiret his virtutibus, multi nobilitate praecucurrerunt.
但不知何故,尽管在这些美德上没有人能超越他,但许多人在名望上却走在了他的前面。
primum Peloponnesio bello multa hic sine Alcibiade gessit, ille nullam rem sine hoc: quae ille universa naturali quodam bono fecit lucri.
首先,在伯罗奔尼撒战争中,他离开阿尔西比亚德斯也立下了许多功勋,而后者离开他则一事无成;然而,后者凭借某种天赋的运气,将这一切功绩全部据为己有。
§1.4sed illa tamen omnia communia imperatoribus cum militibus et fortuna, quod in proelii concursu abit res a consilio ad vices rerum virtutemque pugnantium.
然而,所有这些功绩都是将领与士兵以及运气所共有的,因为在战斗的交锋中,事态的发展往往脱离了计划,而取决于局势的变迁和参战者的勇气。
itaque iure suo nonnulla ab imperatore miles, plurima vero fortuna vindicat seque his plus valuisse vere potest praedicare.
因此,士兵凭其理所当然的权利从将领那里分得一部分名誉,而运气确实分得了大部分,并且它们(士兵和运气)可以真实地宣称,在这些事情中它们发挥了更大的作用。
§1.5verum illud magnificentissimum factum proprium est Thrasybuli.
但是,那项最伟大的壮举完全属于色拉西布洛斯个人。
nam cum triginta tyranni praepositi a Lacedaemoniis servitute oppressas tenerent Athenas, plurimos cives, quibus in bello parserat fortuna, partim patria expulissent partim interfecissent, plurimorum bona publicata inter se divisissent, non solum princeps, sed etiam solus initio bellum iis indixit.
因为当拉刻代蒙人指派的三十个僭主将雅典压迫在奴役之中,并且将大批在战争中幸免于难的公民一部分驱逐出祖国,一部分予以杀害,又将极多人的充公财产在他们之间私分时,他起初不仅作为领袖,而且甚至是独自一人向他们宣战。

词汇与语法注释

  1. 1.1dubito an — 表示肯定的推测,“我倾向于认为……”或“也许”。在古典拉丁语中,当 `dubito an` 后接虚拟式时,除非有否定词伴随,通常表示一种肯定的倾向。
  2. 1.2quod multi voluerunt paucique potuerunt — 由包含先行词的关系代词 `quod`(……的事)引导的名词性从句。其核心内容由同格的不定式短语 `ab uno tyranno patriam liberare`(从单一僭主手中解放祖国)构成,并与主句中的 `ut` 从句(`ut... vindicaret`)形成对比。
  3. 1.3fecit lucri — `lucri` 是性质或价值属格,或者属于习惯表达 `lucri facere`(据为己有、化为自己的利益)。它以连接性关系代词 `quae` 为宾语,意为“将这一切全部化为自己的利益(据为己有)”。
  4. 1.4communia imperatoribus cum militibus et fortuna — 形容词 `communis`(共同的)同时支配一个与格(`imperatoribus`:对将领而言)和一个 `cum` + 夺格(`cum militibus et fortuna`:与士兵和运气),表示“将领与士兵及运气所共有的”。
  5. 1.5quibus in bello parserat fortuna — 动词 `parco`(宽恕、免除、留命)支配与格,因此关系代词 `quibus` 采用与格(其先行词为 `plurimos cives`)。字面意思是“在战争中运气宽恕了的公民们”,即“在战争中幸存下来的公民”。

引用这一段

康涅利乌斯·尼波斯, 色拉西布洛斯传 §1.1-1.5. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0588.abo008.humanitext-lat2:1.1-1.5

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。