Humanitext Reader

西塞罗 · 致布鲁图斯书信集 §2.5.1-2.5.6

劝谏布鲁图斯的过度宽容与战时方针

第 30 段,共 30 段 · 拉丁语

内容简介

西塞罗建议布鲁图斯在事关国家存亡的战争中放弃过度温和的态度,敦促他对领袖严厉、对士兵慷慨,并向他汇报了元老院因宣读一封以其名义撰写的信件而产生的混乱。

§2.5.1quae litterae tuo nomine recitatae sint id. April. in senatu eodemque tempore Antoni credo ad te scripsisse tuos;
我相信,你的家人已经写信告诉你关于四月内斯日在元老院以你的名义宣读的信,以及同时宣读的安东尼的信;在对你的挚爱中,我不逊于他们中的任何人。
quorum ego nemini concedo. sed nihil necesse erat eadem omnis, illud necesse me ad te scribere quid sentirem tota de constitutione huius belli et quo iudicio essem quaque sententia.
但是,没有必要所有人写相同的内容;相反,我必须写信告诉你我对这场战争的整体构建有什么看法,以及我的判断和意见是什么。
voluntas mea, Brute, de summa re publica semper eadem fuit quae tua, ratio quibusdam in rebus (non enim omnibus) paulo fortasse vehementior.
布鲁图斯,我关于国家大计的意志一直与你相同,尽管在某些事情上(并非所有事情上)我的方式可能稍微激烈一些。
scis mihi semper placuisse non rege solum sed regno liberari rem publicam; tu lenius immortali omnino cum tua laude; sed quid melius fuerit magno dolore sensimus, magno periculo sentimus.
你懂得,我一直希望国家不仅免受单个国王的统治,而且免受王权的统治;你做得更为温和,这完全为你赢得了不朽的赞誉;但是哪种方式更好,我们已经伴随着巨大的痛苦感受到了,并且正伴随着巨大的危险感受着。
recenti illo tempore tu omnia ad pacem quae oratione confici non poterat, ego omnia ad libertatem quae sine pace nulla est.
在那个最近的时期,你将一切致力于通过言辞(谈判)无法达成的和平,而我将一切致力于没有和平就无法存在的自由。
pacem ipsam bello atque armis effici posse arbitrabar.
我认为和平本身也可以通过战争和武力来达成。
studia non deerant arma poscentium; quorum repressimus impetum ardoremque restinximus.
要求武器之人的热情并不少;我们压制了他们的势头,熄灭了他们的狂热。
§2.5.2itaque res in eum locum venerat ut, nisi Caesari Octaviano deus quidam illam mentem dedisset, in potestatem perditissimi hominis et turpissimi M. Antoni veniendum fuerit, quocum vides hoc tempore ipso quod sit quantumque certamen.
因此,事态已经到了如此地步:除非有神灵将那样的心意赐予恺撒·奥克塔维亚努斯,否则我们势必已经落入最无可救药、最卑劣的人马克·安东尼的统治之下,你看到在此时此刻我们与他之间有着怎样且多大的斗争。
id profecto nullum esset, nisi tum conservatus esset Antonius.
如果当时安东尼没有被宽免,这场斗争确实根本不会存在。
sed haec omitto; res enim a te gesta memorabilis et paene caelestis repellit omnis reprehensiones, quippe quae ne laude quidem satis idonea adfici possit.
但我略过这些事;因为你所做出的令人难忘且几乎如神一般伟大的功绩击退了所有的指责,因为它甚至无法用足够的赞誉来酬报。
exstitisti nuper vultu severo; exercitum, copias, legiones idoneas per te brevi tempore comparasti.
你最近带着严峻的面容出现;你靠自己短时间内筹备了合适的军队、力量和军团。
di immortales! qui ille nuntius, quae illae litterae, quae laetitia senatus, quae alacritas civitatis erat! nihil umquam vidi tam omnium consensione laudatum.
不朽的神啊! 那是怎样的消息,那是怎样的信件,元老院是怎样的喜悦,城邦是怎样的活跃! 我从未见过任何事物受到所有人如此一致的赞美。
erat exspectatio reliquiarum Antoni, quem equitatu legionibusque magna ex parte spoliaras.
当时人们对安东尼残部的动向充满期待,你已经夺走了他大部分的骑兵和军团。
ea quoque habuit exitum optabilem.
那件事也得到了令人满意的结局。
nam tuac litterae quae recitatae in senatu sunt et imperatoris et militum virtutem et industriam tuorum, in quibus Ciceronis mei, declarant.
因为在元老院宣读的你的信件表明了将领和士兵的英勇,以及你部下的勤勉,其中就有我的儿子西塞罗。
quod si tuis placuisset de his litteris referri et nisi in tempus turbuientissimum post discessum Pansae consulis incidissent, honos quoque iustus et debitus dis immortalibus decretus esset.
如果你的朋友们当时乐意就这封信提出议案,并且如果它没有碰巧落在执政官潘萨离去后极度动荡的时期,那么对不朽神灵的正当且应得的谢恩礼祭也早已被决定了。
§2.5.3ecce tibi Idib. April. advolat mane Celer Pilius, qui vir, di boni, quam gravis, quam constans, quam bonarum in re publica partium! hic epistulas adfert duas, unam tuo nomine, alteram Antoni;
看哪,在四月内斯日的早上,凯勒·皮里乌斯急忙赶来——天哪,那是怎样一个庄重、坚定且对国家怀有优良派别立场的男子!
dat Servilio tribuno plebis, ille Cornuto.
他带来了两封信,一封是以你的名义,另一封是安东尼的;他把它们交给平民护民官塞维里乌斯,后者又交给了科尔努图斯。
recitantur in senatu.
它们在元老院被宣读。
ANTONIVS PROCOS. Magna admiratio, ut si esset recitatum DOLABELLA IMPERATOR ; a quo quidem venerant tabellarii, sed nemo Pili similis qui proferre litteras auderet aut magistratibus reddere.
ANTONIVS PROCOS. (安东尼前执政官。 )巨大的震惊,就像读到的是 DOLABELLA IMPERATOR (多拉贝拉统帅)一样;实际上,多拉贝拉那里确实也来了信使,但没有一个像皮里乌斯那样敢于呈递信件或递交给长官。
tuae recitantur breves illae quidem sed in Antonium admodum lenes.
你的信被宣读了——那封信确实简短,但对安东尼极其温和。
vehementer admiratus senatus.
元老院大为震惊。
mihi autem non erat explicatum quid agerem.
但我当时并不明白该怎么做。
falsas dicerem? quid si tu eas adprobasses?
我该说它们是伪造的吗? 万一你已经批准了它们呢?
§2.5.4confirmarem? non erat dignitatis tuae.
我该确认它们吗? 这不符合你的尊严。
itaque ille dies silentio.
因此,那一天在沉默中度过。
postridie autem cum sermo increbruisset, Piliusque oculos vehementius hominum offendisset, natum omnino est principium a me.
但第二天,当传言渐盛,皮里乌斯也极大地触怒了人们的目光时,讨论的端绪完全由我发起。
de proconsule Antonio multa.
关于前执政官安东尼,我说了许多。
Sestius causae non defuit post me, cum quanto suum filium, quanto meum in periculo futurum diceret, si contra proconsulem arma tulissent.
塞斯提乌斯在我之后没有放弃我们的立场,他说道,如果他的儿子和我的儿子对前执政官动用武力,他们将面临多么大的危险。
Nosti hominem; causae non defuit.
你了解那个人;他没有放弃立场。
dixerunt etiam alii.
其他人也发言了。
Labeo vero noster nec signum tuum in epistula nec diem adpositum nec te scripsisse ad tuos, ut soleres.
然而,我们的拉贝奥指出,信上既没有你的印章,也没有注明日期,你也没有像往常那样给你的家人写信。
hoc cogere volebat falsas litteras esse et, si quaeris, probabat.
他想以此证明这是假信,如果你问我的话,他确实说服了大家。
§2.5.5nunc tuum est consilium, Brute, de toto genere belli.
布鲁图斯,现在关于整个战争类型的抉择在于你。
video te lenitate delectari et eum putare fructum esse maximum praeclare quidem, sed aliis rebus, aliis temporibus locus esse solet debetque clementiae.
我看到你喜欢温和,并认为那是最大的成果——这确实是高尚的,但宽容通常应当且必须在其他事情、其他时期才有其位置。
nunc quid agitur, Brute? templis deorum immortalium imminet hominum egentium et perditorum spes, nec quicquam aliud decernitur hoc bello nisi utrum simus necne.
现在争夺的是什么,布鲁图斯? 穷困潦倒和亡命之徒的欲望正威胁着不朽神灵的庙宇,在这场战争中没有决定别的任何事,而仅仅是我们是否能够生存。
cui parcimus aut quid agimus? hic ergo consulimus quibus victoribus vestigium nostrum nullum relinquetur? nam quid interest inter Dolabellam et quemvis Antoniorum trium? quorum si cui parcimus, duri fuimus in Dolabella.
我们宽容谁,或者我们在做什么? 难道我们是在为那些一旦获胜就让我们不留一丝痕迹的人考虑吗? 因为多拉贝拉和安东尼三兄弟中的任何一个又有什么区别? 如果我们宽容他们中的任何一个,我们对多拉贝拉就显得过于残酷了。
haec ut ita sentiret senatus populusque Romanus, etsi res ipsa cogebat, tamen maxima ex parte nostro consilio atque auctoritate perfectum est.
尽管事情本身在迫使元老院和罗马人民这样想,但能达到这一目标,大部分还是由于我们的建议和威望。
tu si hanc rationem non probas, tuam sententiam defendam, non relinquam meam.
如果你不赞同这种方针,我会捍卫你的观点,但我不会放弃我自己的。
neque dissolutum a te quicquam homines exspectant nec crudele.
人们不希望从你那里看到任何松懈,也不希望看到残酷。
huius rei moderatio facilis est. ut in duces vehemens sis. in milites liberalis.
这件事的节制很容易:对领袖严厉,对士兵慷慨。
§2.5.6Ciceronem meum, mi Brute, velim quam plurimum tecum habeas.
我的布鲁图斯,我希望你尽可能让我的儿子西塞罗留在你身边。
virtutis disciplinam meliorem reperiet nullam quam contemplationem atque imitationem tui.
在德行的培养中,他找不到比对你的观察和效仿更好的训练了。
XVIII Kalend. Maias.
四月卡レンズ前十八日(四月十四日)。

词汇与语法注释

  1. §2.5.1quorum ego nemini concedo — 'quorum'是关系代词的属格,指代前文的'tuos'(你的家人),'nemini'是与格。整句意为“在对你的关怀中我不逊于他们任何一个人”,表现了西塞罗本人的自豪与关切。
  2. §2.5.2veniendum fuerit — 这是一个表示必要性的非人称被动动形容词。虽然它在带有'nisi'的虚拟条件句的归结从句中(通常使用直陈式未完成时或虚拟式过去完成时),但因为它处于'ut'引导的结果从句中,所以变为了现在完成时虚拟式'fuerit'。
  3. §2.5.5quibus victoribus — 'quibus'是关系代词,省略了先行词。'victoribus'是其补语。整句指“那些一旦获胜就让我们不留一丝痕迹的人”,在语法上作为'consulimus'(支配与格,意为“为……考虑”)的与格宾语。
  4. §2.5.5ut in duces vehemens sis — 'ut'引导一个实质性的名词从句,具体规定了前文'moderatio'(节制)的内容,解释了布鲁图斯对领袖和士兵应当采取的具体态度。

引用这一段

西塞罗, 致布鲁图斯书信集 §2.5.1-2.5.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0474.phi059.humanitext-lat1:2.5.1-2.5.6

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。