§746Aliquo abiicienda est, si non pretio at gratiis.
德美亚:必须把她送到别处去,卖不掉就送人。
§747Neque est, neque illam sane studeo vendere.
米基翁:没那个必要,我确实也不想卖掉她。
§748Quid igitur facies?
德美亚:那你打算怎么办?
§748bDomi erit.
米基翁:她就留在家里。
§748cPro Divum fidem!
德美亚:凭着神明的名义!
§749Meretrix et materfamilias una in domo?
娼妇和女主人住在同一个屋檐下?
§750Cur non?
米基翁:有何不可?
§750bSanum te credis esse?
德美亚:你以为自己还清醒吗?
§750cEquidem arbitror.
米基翁:我确实这么认为。
德美亚:凭着神明起誓,在我看来,以你的愚蠢,我相信你一定会想办法让自己有个一起唱歌的伴。
§753Cur non?
米基翁:有何不可?
§753bEt nova nupta eadem haece discet?
德美亚:而新娘也得跟着学这些东西吗?
§753cScilicet.
米基翁:那是自然。
§754Tu inter eas restim ductans saltabis.
德美亚:你还要在她们中间牵着手围成圈跳舞吧。
§754bProbe.
米基翁:太棒了。
§755Probe?
德美亚:太棒了?
§755bEt tu nobiscum una, si opus sit.
米基翁:如果有需要,你也可以和我们一起。
§755cHei mihi!
德美亚:我真可怜!
§756Non te haec pudent?
你对这些难道不感到羞耻吗?
§756bIam vero omitte, Demea, §757Tuam istanc iracundiam; atque ita uti decet §758Hilarum ac libentem fac te gnati in nuptiis.
米基翁:好了,别再这样了,德美亚,收起你那脾气;正如应当的那样,在儿子的婚礼上让自己高兴和欢喜起来吧。
§759Ego hos conveniam: post huc redeo.
我去见见那些人:之后我再回到这里。
§759bO Iupiter!
德美亚:噢,朱庇特!
§760Hancine vitam? hoscine mores? hanc dementiam?
这就是生活? 这就是风气? 这就是疯狂?
§761Uxor sine dote veniet; intus psaltria est: §762Domus sumtuosa; adolescens luxu perditus; §763Senex delirans.
新娘不带嫁妆进门;屋里还有个琴女;豪奢的宅第;因奢侈而堕落的青年;胡涂的老头。
Ipsa si cupiat Salus §764Servare prorsus non potest hanc familiam.
哪怕救济女神自己想要挽救,也绝不可能救得了这一家人。
西鲁斯:凭着波鲁克斯起誓,西鲁斯啊,你可把自己伺候得真舒服,优雅地完成了你的差事。
§767Abi.
走吧。
Sed postquam intus sum omnium rerum satur, §768Prodeambulare huc libitum est.
但既然我在屋里已经吃饱喝足,现在倒想出来散散步。
Quid fit? quid tu es tristis?
怎么了? 您为什么愁眉苦脸的?
§770bOh scelus.
德美亚:噢,你这个恶棍。
§771Ohe, iam tu verba fundis hic, sapientia?
西鲁斯:哟,您又在这儿大发高论了,智慧的化身?
德美亚:如果你是我的奴隶—— 西鲁斯:那你早就成了神明了,德美亚,而且还巩固了你的财产。
§774bQuamobrem? quid feci?
西鲁斯:为什么? 我做了什么?
§774cRogas?
德美亚:你还问?
§775In ipsa turba, atque in peccato maximo, §776Quod vix sedatum satis est, potasti scelus, §777Quasi re bene gesta.
在混乱之中,在刚刚才勉强平息的巨大过错之中,你却在喝酒,你这个恶棍,就好像事情办得很成功似的。
§777bSane nollem huc exitum.
西鲁斯:说真的,我真不该到这儿来。
§778Heus, Syre; rogat te Ctesipho ut redeas.
多罗摩:喂,西鲁斯;克特西丰叫你回去。
§778bAbi.
西鲁斯:走开。
§779Quid Ctesiphonem hic narrat?
德美亚:他提到克特西丰什么了?
§779bNihil.
西鲁斯:没什么。
§780bNon est.
西鲁斯:不在。
§780cCur hic nominat?
德美亚:那他为什么在这儿叫他的名字?
§782bIam scibo.
德美亚:我马上就会知道了。
§782cQuid agis? quo abis?
西鲁斯:您干什么? 您去哪儿?
§782dMitte me.
德美亚:放开我。
§783Noli inquam.
西鲁斯:别去,我说。
§783bNon manum abstines, mastigia?
德美亚:还不放手吗,欠揍的家伙?
§784An tibi iam mavis cerebrum dispergi hic?
还是你更想让脑浆在这儿开花?
§784bAbit.
西鲁斯:他进去了。
凭着波鲁克斯起誓,真是个不受欢迎的酒客,特别是对克特西丰而言。
Quid ego nunc agam §787Nisi, dum hae silescunt turbae, interea in angulum
现在我该怎么办呢,除了趁这些混乱安静下来时,躲到某个角落里把这点酒睡过去?
§788Aliquo abeam, atque edormiscam hoc villi? Sic agam.
就这样办吧。
Quisnam a me pepulit tam graviter fores?
到底是谁这么重重地敲我的门?
§791Hei mihi, quid faciam? quid agam? quid clamem aut querar?
德美亚:我真可怜,我该怎么办? 我该做什么? 我该怎么叫喊或抱怨?
§792O coelum, O terra, O maria Neptuni!
噢,天啊,噢,地啊,噢,涅普图努斯的海洋啊!
米基翁:瞧那儿:他知道了整件事;难怪他现在大喊大叫:争吵要开始了;我必须去帮忙。
§796Tandem reprime iracundiam, atque ad te redi.
米基翁:终于请克制你的怒火,恢复理智吧。
§797Repressi, redii: mitto maledicta omnia: §798Rem ipsam putemus: dictum hoc inter nos fuit, §799Ex te adeo est ortum, ne tu curares meum,
德美亚:我克制了,也恢复了;我免去一切恶言:让我们考虑事情本身:我们之间曾有协议,而且确实是你先提出的,你不管我的儿子,我也不管你的?
§800Neve ego tuum? responde.
回答我。
§800bFactum est; non nego.
米基翁:是有这回事;我不否认。
§801Cur nunc apud te potat? cur recipis meum?
德美亚:为什么现在他在你家喝酒? 为什么你收留我的儿子?
§802Cur emis amicam Micio? Numqui minus
为什么你帮他买下情人,米基翁?
§803Mihi idem ius aequum est esse quod mecum est tibi?
难道我不该享有和你对我享有的同样对等的权利吗?
§804Quando ego tuum non euro, ne cura meum.
既然我不管你的儿子,就请你也不要管我的。
§805Non aequum dicis; non; nam vetus verbum hoc quidem est; §806Communia esse amicorum inter se omnia.
米基翁:你说的没有道理;不对;因为确实有句古老的谚语:朋友之间一切共有。
§807Facete! nunc demum istaec nata oratio est.
德美亚:妙极了! 事到如今才生出这样的话来。
§808Ausculta paucis, nisi molestum est, Demea.
米基翁:如果方便的话,听我说几句,德美亚。
§809Principio, si id te mordet, sumtum filii §810Quem faciunt, quaeso facito haec tecum cogites: §811Tu illos duos olim pro re tollebas tua, §812Quod satis putabas tua bona ambobus fore, §813Et me tum uxorem credidisti, scilicet, §814Ducturum: eandem illam rationem antiquam obtine: §815Conserva, quaere, parce: fac quam plurimum §816Illis relinquas: gloriam tu istam obtine.
首先,如果是儿子们所造成的花销刺痛了你,请务必在心里想一想这些:你以前是根据自己的财产抚养那两个孩子的,因为你认为自己的财产足够他们两人使用,而且你那时认为我,当然,会娶妻:保持你那过去的旧算盘吧:保存、赚取、节省:尽可能多地留给他们:保留你那份光荣吧。
§817Mea, quae praeter spem evenere, utantur sine.
我的财产,那些出乎意料得来的,就随他们去使用吧。