Humanitext Reader

泰伦提乌斯 · 兄弟 §438-510

赫吉欧向德美亚控诉埃斯基努斯的恶行

第 10 段,共 18 段 · 拉丁语

内容简介

德美亚从他的老朋友赫吉欧那里得知了一个令人震惊的消息:他的儿子埃斯基努斯玷污并使一名自由民少女怀孕,现在却企图抛弃她。赫吉欧强烈要求德美亚和他的家族承担起符合其高贵身份的道德责任。

§438Sed quis illic est procul quem video? estne hic Hegio, §439Tribulis noster? si satis cerno, is hercle est: vah,
德美亚:但那在远处我看见的人是谁? 莫非是赫吉欧,德美亚:我们的同区人? 如果我没看错,凭着赫拉克勒斯起誓,确实是他。
§440Homo amicus nobis iam inde a puero.
啊,德美亚:一个从孩提时代起就一直是我们的朋友的人。
Di boni!
良善的神明啊!
§441Nae illiusmodi iam nobis magna civium §442Penuria est: homo antiqua virtute ac fide.
德美亚:真的,如今在我们这里,那种类型的公民德美亚:是大大匮乏的:一个具有古风德行和诚信的人。
§443Haud cito mali quid ortum ex hoc sit publice.
德美亚:从他身上绝不会轻易产生危害公众的事。
§444Quam gaudeo ubi etiam huius generis reliquias §445Restare video! Ah, vivere etiam nunc libet.
德美亚:当我看到即使是这种人的遗存德美亚:仍然留存时,我是多么高兴! 啊,即使现在也让人想活下去了。
§446Opperiar hominem hic, ut salutem et conloquar.
德美亚:我要在这里等他,以便向他问候并交谈。
§447Pro Di immortales, facinus indignum, Geta.
赫吉欧:噢,不朽的神明啊,多么不体面的恶行,盖塔。
§448Quid narras?
盖塔:您说什么?
§448bSic est factum.
盖塔:事情就是这样发生的。
§448cEx illan familia §449Tam illiberale facinus esse ortum? O Aeschine, §450Pol haud paternum istuc dedisti.
赫吉欧:竟然从那个家族赫吉欧:产生了如此卑劣的恶行? 噢,埃斯基努斯,赫吉欧:凭着波鲁克斯起誓,你做这事可一点都不像你父亲。
§450bVidelicet §451De psaltria hac audivit: id illi nunc dolet §452Alieno: pater is nihili pendit.
德美亚:(旁白)显然,德美亚:(旁白)他听说了关于这个琴女的事:这事现在让那个德美亚:(旁白)局外人感到痛苦;而他的父亲却根本不放在心上。
Hei mihi!
唉,我真命苦!
§453Utinam hic prope adesset alicubi, atque audiret haec.
德美亚:(旁白)但愿兄长就在这附近的某个地方,并且能听到这些话。
§454Nisi facient quae illos aequum est, haud sic auferent.
赫吉欧:除非他们做他们应当做的事,否则不能就这样蒙混过去。
§455In te spes omnis, Hegio, nobis sita est.
盖塔:赫吉欧,我们所有的希望都寄托在您身上了。
§456Te solum habemus: tu es patronus, tu parens: §457Ille tibi moriens nos commendavit senex.
盖塔:我们只有您了:您是我们的保护者,您是我们的父亲:盖塔:那位死去的老人在临终时把我们托付给了您。
§458Si deseris tu, periimus.
盖塔:如果您抛弃我们,我们就完了。
§458bCave dixeris.
赫吉欧:千万别这么说。
§459Neque faciam, neque me satis pie posse arbitror.
赫吉欧:我既不会这么做,也认为自己不能在不失虔诚(本分)的情况下这样做。
§460Adibo.
德美亚:我上前去。
Salvere Hegionem plurimum §461Iubeo.
向赫吉欧致以最诚挚的德美亚:问候。
§461bTe quaerebam ipsum.
赫吉欧:我正要找你呢。
Salve Demea.
你好,德美亚。
§462Quid autem?
德美亚:不过,出什么事了?
§462bMaior filius tuus Aeschinus, §463Quem fratri adoptandum dedisti, neque boni §464Neque liberalis functus officium est viri.
赫吉欧:你的大儿子埃斯基努斯,赫吉欧:就是你送给兄弟收养的那个孩子,既没有尽到好人的职责,赫吉欧:也没有尽到一个体面人应尽的本分。
§465Quid istuc est?
德美亚:那是什么事?
§465bNostrum amicum noras Simulum §466Atque aequalem?
赫吉欧:你认识我们的朋友西穆鲁斯,赫吉欧:也就是我们的同龄人吧?
§466bQuidni?
德美亚:怎么不认识?
§466cFiliam eius virginem §467Vitiavit.
赫吉欧:他玷污了赫吉欧:他那身为处女的女儿。
§467bHem!
德美亚:天哪!
§467cMane; nondum audisti, Demea, §468Quod est gravissimum.
赫吉欧:等一下;德美亚,你还没听到赫吉欧:最严重的部分呢。
§468bAn quid est etiam amplius?
德美亚:难道还有更严重的事吗?
§469Vero amplius; nam hoc quidem ferendum aliquo modo est: §470Persuasit nox, amor, vinum, adolescentia: §471Humanum est.
赫吉欧:确实更严重;因为那件事(玷污处女)好歹还能以某种方式容忍:赫吉欧:是黑夜、爱情、美酒和青春唆使了他;赫吉欧:这是人之常情。
Ubi scit factum, ad matrem virginis §472Venit ipsus ultro lacrimans, orans, obsecrans, §473Fidem dans, iurans se illam ducturum domum.
当他知道事情发生后,他自己主动来到处女的母亲面前,赫吉欧:流着泪,祈求着,哀请着,赫吉欧:许下诺言,发誓要娶她过门。
§474Ignotum est; tacitum est; creditum est.
赫吉欧:他被宽恕了;这事被隐瞒了;他被信任了。
Virgo ex eo §475Compressu gravida facta est: mensis hic decimus est.
那姑娘因为那次赫吉欧:结合而怀孕了:现在是第十个月了。
§476Ille bonus vir nobis psaltriam, si Dis placet, §477Paravit quicum vivat, illam deserit.
赫吉欧:而那位“大好人”,天知道,赫吉欧:竟然为自己准备了一个同居的琴女,把那姑娘抛弃了。
§478Pro certon tu istaec dicis?
德美亚:你这话当真吗?
§478bMater virginis §479In medio est; ipsa virgo;
赫吉欧:姑娘的母亲赫吉欧:就在现场;姑娘自己也是;事实本身也是。
res ipsa: hic Geta §480Praeterea, ut captus est servorum non malus §481Neque iners, alit illas: solus omnem familiam
此外这里的盖塔,赫吉欧:以奴隶的能力而言,不算坏,赫吉欧:也不懒惰,是他养活了她们:他独自一人支撑着赫吉欧:整个家庭。
§482Sustentat: hunc abduce, vinci; quaere rem.
你把他带走,绑起来,查明事实吧。
§483Immo hercle extorque, nisi ita factum est, Demea.
盖塔:没错,凭着赫拉克勒斯起誓,德美亚,如果事实不是这样,就把我送去严刑拷打吧。
§484Postremo non negabit: coram ipsum cedo.
赫吉欧:总之,他不会否认的:带他当面对质。
§485Pudet: nec quid agam neque quid huic respondeam §486Scio.
德美亚:(旁白)真丢脸:我既不知道该怎么做,也不知道该怎么回答他,德美亚:(旁白)不知道。
§486bMiseram me, differor doloribus.
索斯特拉塔:(在屋里)可怜的我啊,我快被阵痛折磨死了。
§487Iuno Lucina, fer opem: serva me, obsecro.
索斯特拉塔:朱诺·卢基娜,请赐予援助:求求您救救我。
§487bHem.
赫吉欧:哎呀。
§488Numnam illa quaeso parturit?
德美亚:请问,莫非她要分娩了?
§488bCerte Hegio.
盖塔:确实如此,赫吉欧。
§488cHem.
赫吉欧:哎呀。
§489Illaec fidem nunc vestram implorat, Demea: §490Quod vos vis cogit, id voluntate impetret.
赫吉欧:德美亚,她现在正祈求着你们的信义:赫吉欧:让那件法律将会强迫你们做的事,由你们自愿履行吧。
§491Haec primum ut fiant Deos quaeso ut vobis decet: §492Sin aliter animus vester est, ego, Demea, §493Summa vi defendam hanc atque illum mortuum.
赫吉欧:我首先向神明祈求,愿这些事能以适合你们的方式实现;赫吉欧:但如果你们的心意并非如此,德美亚,赫吉欧:我将竭尽全力保护她和那位逝者。
§494Mihi cognatus erat: una a pueris parvulis §495Sumus educti; una semper militiae et domi §496Fuimus; paupertatem una pertulimus gravem.
赫吉欧:他是我的亲戚:我们从小到大赫吉欧:都是一起长大的;无论在军中还是在家里,我们总是在一起;赫吉欧:我们一起忍受了沉重的贫困。
§497Quapropter nitar, faciam, experiar, denique §498Animam relinquam potius quam illas deseram.
赫吉欧:因此我将努力、践行、尝试,总之,赫吉欧:我宁可舍弃生命,也不会抛弃她们。
§499Quid mihi respondes?
赫吉欧:你回答我什么?
§499bFratrem conveniam, Hegio: §500Is quod mihi de hac re dederit consilium id sequar.
德美亚:我去见见我兄弟,赫吉欧:德美亚:在这件事上,无论他给我什么建议,我都将遵循。
§501Sed Demea hoc tu facito, cum animo cogites §502Quam vos facillime agitis, quam estis maxime §503Potentes, dites, fortunati, nobiles, §504Tam maxime vos aequo animo aequa noscere §505Oportet, si vos vultis perhiberi probos.
赫吉欧:但是德美亚,你要做到这一点,请在心中想一想赫吉欧:你们生活得多么舒适,你们是多么赫吉欧:有权势、富有、幸运、显贵;赫吉欧:因此,如果你们想要被视为诚实的人,赫吉欧:你们就更应该以公平的心态去承认公平的事。
§506Redito: fient quae fieri aequum est omnia.
赫吉欧:回去吧;所有应当做的事都会被做好。
§507Decet te facere.
赫吉欧:你这样做是合宜的。
Geta duc me intro ad Sostratam.
盖塔,带我进去见索斯特拉塔。
§508Non me indicente haec fiunt.
德美亚:事情正如我所预言的那样发生。
Utinam hic sit modo §509Defunctum: verum nimia illaec licentia §510Profecto evadet in aliquod magnum malum.
但愿这事能德美亚:就此结束;但是那种过分的放纵,德美亚:终究会演变成某种巨大的灾难。

词汇与语法注释

  1. 441illiusmodi — 包含名词 modus 属格的 illiusmodi 作为具有形容词功能的性质属格(genitivus qualitatis)修饰 civium,意为“那样的”。
  2. 450haud paternum istuc dedisti — 动词 dedisti(dare)在此不作“给予”解,而作“做出(行为)、犯下”解;paternum 具有副词性质,意为“你做这事绝不符合父亲的身份”。
  3. 458bCave dixeris — cavere 的祈使式 cave 后接虚拟式完成时 dixeris,是拉丁语中省去 ne 的标准否定命令(禁止)句式,意为“不要这样说”。
  4. 460Salvere Hegionem plurimum iubeo — 短语 salvere iubere(接宾格)在字面上是“命令(某人)保持健康”,是拉丁语中表示“向某人问候、祝愿某人安好”的典型宾格加不定式(AcI)惯用表达。
  5. 480ut captus est servorum — 短语 ut captus est(接属格)是一个限定性的惯用表达,意为“根据……的能力(度量、局限)来看”,在此意为“在奴隶这一身份的能力范围内”。
  6. 490Quod vos vis cogit, id voluntate impetret — 关系从句 quod vos vis cogit(“力量[vis]强迫你们[vos]做的事”)的先行词是主句中的 id。impetret 是表示愿望或劝告的现在虚拟式,意在促使他们自觉履行本应由法律强制力执行的事。

引用这一段

泰伦提乌斯, 兄弟 §438-510. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi006.humanitext-lat2:438-510

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。