Humanitext Reader

泰伦提乌斯 · 婆母 §487-545

潘皮卢斯的离去与双方父母的争吵

第 11 段,共 17 段 · 拉丁语

内容简介

潘皮卢斯表达了对妻子的爱与纠结,但最终选择顺从母亲而离去。留下的父亲们产生争执,随后比鲁美娜的母亲妙丽娜登场,因女儿产子及其隐瞒之事与丈夫菲迪普斯发生激烈争吵。

§487Quod nollem; et saepe quod vellem meritam scio.
潘皮卢斯:(发生那种事)我也不愿意;但我知道,她往往配得上我所期望的好。
§488Amoque et laudo et vehementer desidero; §489Nam fuisse erga me miro ingenio expertus sum;
我爱她,赞美她,并且极其思念她;因为我亲身体会到,她对我有着极其温柔体贴的性格。
§490Illique exopto ut reliquam vitam exigat §491Cum eo viro me qui sit fortunatior; §492Quandoquidem illam a me distrahit necessitas.
我由衷地祝愿她能度过余生,与一个比我更幸运的男人在一起;既然命运的必然将她从我身边夺走。
§493Tibi id in manu est ne fiat.
拉克斯:不让这事发生,完全掌握在你的手中。
§493bSi sanus sies, §494Iube illam redire.
如果你心智健全,就命令她回来。
§494bNon est consilium, pater.
潘皮卢斯:这不是我的打算,父亲。
§495Matris servibo commodis.
我要顺从母亲的安适。
§495bQuo abis? mane;
拉克斯:你去哪儿?
§496Mane, inquam: quo abis?
站住;站住,我说了:你去哪儿?
§496bQuae haec est pertinacia?
这是何等的固执!
§497Dixin, Phidippe, hanc rem aegre laturum esse eum?
菲迪普斯,我不是说过吗,他会很难接受这件事?
§498Quamobrem te orabam filiam ut remitteres.
这就是为什么我之前恳求你把女儿送回来的原因。
§499Non credidi edepol adeo inhumanum fore.
菲迪普斯:凭波鲁克斯发誓,我真没想到他会如此顽固不化。
§500Ita nunc is sibi me supplicaturum putat?
他现在以为我会去哀求他吗?
§501Si est ut velit reducere uxorem, licet; §502Sin alio est animo, renumeret dotem huc; eat.
如果他确实想把妻子接回来,那没问题;如果他另有打算,就把嫁妆退还到这里,让他走吧。
§503Ecce autem tu quoque proterve iracundus es.
拉克斯:瞧,你现在也这么蛮横地发脾气了。
§504Percontumax redisti huc nobis, Pamphile.
潘皮卢斯,你回到我们这里,变得极度固执。
§505Decedet iam ira haec, etsi merito iratus est.
这个怒气很快就会消退的,尽管他生气也是理所当然。
§506Quia paulum vobis accessit pecuniae, §507Sublati animi sunt.
菲迪普斯:因为你们稍微多得了一点钱,你们就得意忘形了。
§507bEtiam mecum litigas?
拉克斯:你连我也要争吵吗?
§508Deliberet, renuntietque hodie mihi, §509Velitne an non; ut alii, si huic non sit, siet.
菲迪普斯:让他好好考虑一下,今天就答复我,到底要不要;免得如果他不娶,就可以嫁给别人。
§510Phidippe, ades, audi paucis.
拉克斯:菲迪普斯,等一下,听我说几句。
Abiit.
——他走了。
Quid mea?
这关我什么事?
§511Postremo inter se transigant ipsi, ut libet; §512Quando nec natus neque hic mihi quicquam obtemperant; §513Quae dico parvi pendunt.
总之,让他们自己随心所欲地去解决吧;既然我的儿子和这个人都一点不听我的;我说的话他们根本不当回事。
Porto hoc iurgium §514Ad uxorem, cuius haec fiunt consilio omnia; §515Atque in eam hoc omne quod mihi aegre est evomam.
我把这争吵的烦恼带给我的妻子,这一切全都是在她的出谋划策下发生的;我要要把让我不快的这满腔怨气都吐到她身上。
§516Perii: quid agam? quo me vertam? quid viro meo respondebo §517Misera? nam audivisse vocem pueri visus est vagientis:
妙丽娜:完蛋了,我该怎么办? 我该转向哪里? 我该怎么回答我丈夫,悲惨的我?
§518Ita corripuit derepente tacitus sese ad filiam.
因为他似乎听到了婴儿啼哭的声音:所以他一言不发,突然急匆匆地奔向女儿那里。
§519Quod si rescierit peperisse eam, id qua causa clam me habuisse §520Dicam non edepol scio.
要是他发现女儿生了孩子,我该用什么理由解释我背着他隐瞒此事,凭波鲁克斯发誓,我真的不知道。
§521Sed ostium concrepuit.
可是门响了。
Credo ipsum exire ad me: nulla sum.
我想是他自己出来了;我彻底完了。
§522Uxor ubi me ad filiam ire sensit, se duxit foras; §523Atque eccam video.
菲迪普斯:妻子一发现我要去女儿那里,就跑到了门外;瞧,我看到她了。
Quid ais, Myrrhina? Heus, tibi dico.
你怎么说,妙丽娜? 嘿,我正跟你说话呢。
§523bMihine, mi vir?
妙丽娜:跟我吗,我的丈夫?
§524Vir ego tuus sim? tun virum me aut hominem deputas adeo esse?
菲迪普斯:我是你的丈夫? 你还把我当丈夫,或者甚至当个人看吗?
§525Nam si utrumvis horum, mulier, unquam tibi visus forem, §526Non sic ludibrio tuis factis habitus essem.
女人啊,如果你曾把我当成这二者之一,我就不会像这样被你的所作所为当成傻子戏弄了。
§526bQuibus?
妙丽娜:被什么所作所为?
§526cAt rogitas?
菲迪普斯:你居然还问?
§527Peperit filia.
女儿生孩子了。
Hem, taces? ex quo?
哼,你沉默了? 是谁的孩子?
§527bIstuc patrem rogare est aequum?
妙丽娜:作为父亲,问这个合适吗?
§528Perii: ex quo censes nisi ex illo cui data est nuptum, obsecro?
完蛋了! 请问,除了她嫁给的那个男人(=潘皮卢斯),您认为还会是谁的孩子呢?
§529Credo; neque adeo arbitrari patris est aliter: sed demiror
菲迪普斯:我相信;而且作为一个父亲也不该有别的想法。
§530Quid sit quamobrem tantopere omnes nos celare volueris §531Partum, praesertim quum et recte et tempore suo pepererit.
但我很奇怪,究竟是什么原因,让你如此极力地向我们所有人隐瞒生产的事,尤其是她既顺利、又在足月时生下了孩子。
§532Adeon pervicaci esse animo ut puerum praeoptares perire, §533Ex quo firmiorem inter nos fore amicitiam posthac scires, §534Potius quam adversum animi tui libidinem esset cum illo nupta?
难道你固执到了这种地步,宁可让孩子死掉—— 你明知这孩子今后会让我们的关系更牢固—— 也不愿意让她违背你心里的意愿而嫁给那个男人吗?
§535Ego etiam illorum esse hanc culpam credidi, quae te est penes.
我甚至曾以为错在他们,没想到责任全在你身上。
§536Misera sum.
妙丽娜:我很悲惨。
§536bUtinam sciam ita esse istuc sed nunc mihi in mentem venit §537De hac re quod locuta es olim, quum illum generum cepimus: §538Nam negabas nuptam posse filiam tuam te pati §539Cum eo qui meretricem amaret, qui pernoctaret foris.
菲迪普斯:但愿我知道事实真是如此;但现在我脑海里想起了以前当我们接纳他为女婿时,你对这事说过的话:因为你曾说,你不能容忍你的女儿嫁给一个迷恋妓女、夜不归宿的男人。
§540Quamvis causam hunc suspicari quam ipsam veram mavolo.
妙丽娜:(独白)比起真正的理由,我宁愿他去怀疑这个理由。
§541Multo prius scivi quam tu illum amicam habere, Myrrhina: §542Verum id vitium nunquam decrevi esse ego adolescentiae: §543Nam id est omnibus innatum: at pol iam aderit se quoque etiam quum oderit.
菲迪普斯:妙丽娜,我比你更早就知道他有情妇;但我从未认为这是年轻人的过错;因为这是每个人天生就有的;但凭波鲁克斯发誓,很快就会有他连自己也厌恶的时候。
§544Sed ut olim te ostendisti eadem esse nihil cessavisti usque adhuc, §545Ut filiam ab eo abduceres, neu quod ego egissem asset ratum.
可是你表现得和过去一模一样,直到现在你也一刻不停地努力,就是为了让女儿离开他,不让我做成的事情生效。

词汇与语法注释

  1. §487Quod nollem; et saepe quod vellem meritam scio. — 前句 *quod nollem* 中的关系代名词 *quod* 指代前文“她从未对我做过任何错事”这一事实。*nollem* 为未完成过去时虚拟式,表示与过去或现在事实相反的愿望(“我真希望不是这样”,即如果她有错,自己就能更轻易地离开她)。后半句的 *quod vellem*(“我所期望的好/称赞”)作为不定式 *meritam (esse)*(省略了主语 *eam*)的宾语,其中 *quod* 是不带先行词的中性单数关系代词。
  2. §501Si est ut velit — *si est ut* 后接带虚拟式(*velit*)的 *ut* 从句,是一种非人称的双重表达方式,意为“如果情况是他想要……”,起到了强调单纯条件句 *si vult*(“如果他想”)的作用。
  3. §510Quid mea? — 使用了物主代名词的阴性单数夺格 *mea*,省略了动词 *refert*(或 *interest*)。*quid mea refert?* 是一种惯用反问表达,意为“这与我有什么关系呢?”或“管我什么事?”。
  4. §532Adeon pervicaci esse animo — 一种表示感叹和愤怒的“对格与不定式(A.c.I.)”句型,其中省略了对格主语(*te*)。*pervicaci animo* 是性质夺格。直译为“你竟然具有如此顽固的心思!”,表达了带有愤怒的指责。
  5. §540Quamvis causam — 此处的 *quamvis* 并不是用作让步连词(“虽然/尽管”),而是作为修饰名词 *causam* 的无限定关系形容词,表示“任何理由”、“无论什么理由”。

引用这一段

泰伦提乌斯, 婆母 §487-545. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi005.humanitext-lat2:487-545

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。