Humanitext Reader

泰伦提乌斯 · 福尔米奥 §392-459

德米波金钱提议的被拒与三位顾问的分歧

第 10 段,共 20 段 · 拉丁语

内容简介

波尔米奥与德米波继续就女孩的法律义务展开争论,德米波试图用金钱解决却被波尔米奥拒绝。随后,德米波向三位法律家咨询意见,但他们截然相反的见解反而让他更加困惑。

§392Quisquam istoc nomine.
“居然有叫这个名字的人吗?
§392bItane? non te horum pudet?
” “真的吗? 难道你不为这些事感到羞耻吗?
§393At si talentum rem reliquisset decem— §394Di tibi malefaciant.
” “但如果他留下了十个塔兰同的财产——” “愿神明惩罚你!
§394bprimus esses memoriter §395Progeniem vestram usque ab avo atque atavo proferens.
” “你准会是第一个凭记忆,” “把你们的家系一直追溯到祖父和高祖父并罗列出来。
§396Ita ut dicis: ego tum si advenissem, qui mihi §397Cognata ea esset dicererm: itidem tu face.
” “正如你所说:如果我当时来了,她是如何与我” “有亲戚关系的,我本该说明;你也照样做吧。
§398Cedo qui est cognata?
” “快说,她怎么就是亲戚了?
§398bEu, noster, recte.
” “(旁白)好啊,我家老爷,说得对。
Heus tu, cave.
喂,你,小心点!
§399Dilucide expedivi quibus me oportuit §400Iudicibus: tum, si id falsum fuerat, filius §401Cur non refellit?
” “我已经向我应该解释的” “法官们解释得很清楚了:当时,如果那是假的,为什么你的儿子” “没有反驳呢?
§401bFilium narras mihi, §402Cuius de stultitia dici ut dignum est non potest?
” “你跟我提起儿子,” “他的愚蠢简直无法用恰当的话来形容?
§403At tu qui sapiens es magistratus adi; §404Iudicium de eadem causa iterum ut reddant tibi; §405Quandoquidem solus regnas, et soli licet §406Hic de eadem causa bis iudicium adipiscier.
” “但你这个聪明人,大可以去找政务官;” “让他们就同一案由再次为你举行审判;” “既然只有你独揽大权,也只有你才被允许” “在这里就同一案由获得两次审判。
§407Etsi mihi facta iniuria est, verumtamen §408Potius quam lites secter, aut quam te audiam, §409Itidem ut cognata si sit, id quod lex iubet §410Dotem dare, abduce hanc, minas quinque accipe.
” “虽然我受到了不公对待,但无论如何,” “与其打官司,或者听你啰嗦,” “就像她是亲戚一样,按照法律命令的,” “给一份嫁妆,把她带走吧,收下这五米纳。
§411Ha, ha, he! homo suavis.
” “哈哈哈! 真是个想得美的人。
§411bQuid est? num iniquum postulo?
” “怎么了? 难道我提出的是不合理的要求吗?
§412An ne hoc quidelm adipiscar ego, quod ius publicum est?
” “难道连这属于公共权利的一条,我也不能得到吗?
§413Itane tandem quæso, item ut meretricem ubi abusus sis, §414Mercedem dare lex iubet ei atque amittere? An,
” “请问真的可以这样吗? 就像你玩弄了娼妇之后,” “法律命令给她报酬然后打发走?
§415Ut ne quid turpe civis in se admitteret §416Propter egestatem, proximo iussa est dari, §417Ut cum uno aetatem degeret? quod tu vetas.
还是说,” “为了不让女公民因贫困而在身上” “做出丑事,才被命令嫁给最近的亲属,” “好让她与一个人共度一生? 而你却在禁止这事。
§418Ita proximo quidem! At nos unde? aut quamobrem—
” “对,确实是最近的亲属! 但我们算哪门子亲戚?
§418bOhe, §419Actum, aiunt, ne agas.
又为什么——” “喂,” “人家说,既成之事就不要再折腾了。
§419bNon agam? immo haud desinam, §420Donec perfecero hoc.
” “我不折腾? 不,我绝不会罢休,” “直到我把这事办成。
§420bIneptis.
” “胡闹。
§420cSine modo.
” “随我便吧。
§421Postremo tecum nihil rei nobis, Demipho, est.
” “最后,德米波,我们跟你没有任何关系。
§422Tuus est damnatus gnatus, non tu; nam tua §423Præterierat iam ad ducendum aetas.
” “被判罪的是你的儿子,而不是你;因为你的” “娶妻生子的年龄早就已经过去了。
§423bOmnia haec §424Illum putato quae ego nunc dico dicere; §425Aut quidem cum uxore hac ipsum prohibebo domo.
” “所有这些,” “你就当做是我现在说的都是他在说;” “否则,我就连同这个妻子一起,把他赶出家门。
§426Iratus est.
” “(旁白)他发火了。
§426bTute idem melius feceris.
” “你自己那么做反而更好。
§427Itane es paratus facere me adversum omnia, §428Infelix?
” “你真的准备好和我作对到底了吗,” “可怜虫?
§428bMetuit hic nos, tametsi sedulo §429Dissimulat. §429bBene habent tibi principia.
” “(旁白)他害怕我们,虽然在极力……” “(旁白)你开头开得不错。
§429cQuin quod est §430Ferendum fers? tuis dignum factis feceris, §431Ut amici inter nos simus.
” “既然,” “忍受该忍受的事情? 做一些配得上你身份的事吧,” “这样我们之间就能成为朋友。
§431bEgon tuam expetam §432Amicitiam? aut te visum aut auditum velim?
” “我会渴求你的” “友谊吗? 难道我会想见到你,或者听到你的声音吗?
§433Si concordabis cum illa, habebis quae tuam §434Senectutem oblectet; respice aetatem tuam.
” “如果你能和她和睦相处,你就会有一个能” “慰藉你晚年的人;考虑一下你的年纪吧。
§435Te oblectet; tibi habe.
” “让她去慰藉你吧;你自己留着她。
§435bMinue vero iram.
” “还是消消气吧。
§435cHoc age: §436Satis iam verborum est: nisi tu properas mulierem §437Abducere, ego illam eiiciam.
” “听好了:” “话已经说得够多了:除非你赶快” “带走,我就把她赶出去。
Dixi, Phormio.
我说到做到,波尔米奥。
§438Si tu illam attigeris secus quam dignum est liberam, §439Dicam tibi impingam grandem: dixi, Demipho.
” “如果你敢以不配对待自由女子的方式碰她,” “我会对你提起巨额诉讼。 我说到做到,德米波。
§440Si quid opus fuerit, heus, domo me.
” “如果有任何需要,喂,到我家找我。
§440bIntelligo.
” “我明白了。
§441Quanta me cura et sollicitudine afficit §442Gnatus, qui me et se hisce impedivit nuptiis; §443Neque mihi in conspectum prodit, ut saltem sciam §444Quid de hac re dicat, quidve sit sententiae.
” “我的儿子给我带来了多么大的” “忧虑啊,他用这场婚姻束缚了我和他自己;” “他甚至不出现在我面前,好让我至少能知道” “他对这事怎么说,或者有什么看法。
§445Abi; vise redieritne iam an nondum domum.
” “去,看看他是否已经回家,还是还没有。
” “我这就去。
§446bVidetis quo in loco res haec siet.
” “你们看到这件事情处于什么境地了。
§447Quid ago? dic, Hegio.
” “我该怎么办? 说吧,海吉奥。
§447bEgo Cratinum censeo, §448Si tibi videtur.
” “我认为应该听听克拉提努斯的,” “如果您认为合适的话。
§448bDic, Cratine.
” “说吧,克拉提努斯。
§448cMene vis?
” “您要我吗?
” “是的,你。
§449bEgo quae in rem tuam sint ea velim facias: mihi §450Sic hoc videtur.
” “我希望你做对你有益的事:在我看来,” “事情是这样的。
Quod te absente hic filius §451Egit restitui in integrum aequum est et bonum, §452Et id impetrabis: dixi.
在你不在的时候,你儿子在这里所做的事,” “使其恢复原状是公正且妥当的,” “而你也会获准这么做的。 我说完了。
§452bDic nunc, Hegio.
” “现在请说吧,海吉奥。
§453Ego sedulo hunc dixisse credo: verum ita est, §454Quot homines, tot sententiae; suus cuique mos.
” “我相信他是诚恳地说的;但事实是,” “人各有志,各抒己见;每个人都有自己的习俗。
§455Mihi non videtur quod sit factum legibus §456Rescindi posse; et turpe inceptum est.
” “在我看来,根据法律所做的事” “可以被撤销;而且去试图撤销它是可耻的。
§456bDic, Crito.
” “说吧,克里托。
§457Ego amplius deliberandum censeo: §458Res magna est.
” “我认为需要进一步商议:” “这是一件大事。
§458bNumquid nos vis?
” “您还需要我们做什么吗?
§458cFecistis probe: §459Incertior sum multo quam dudum.
” “你们做得很好:” “我比刚才更加不知所措了。 ”

词汇与语法注释

  1. §393At si talentum rem reliquisset decem... primus esses — 混合型的虚拟条件句:“如果他留下了十个塔兰同的财产”(条件从句:虚拟过去完成时)……“你会是第一个”(主句:虚拟未完成时),表示过去违反事实的条件导致现在违反事实的结果。
  2. §408Potius quam lites secter, aut quam te audiam — 在由表示比较的 `potius quam` 引导的从句中,使用虚拟语气(`secter`、`audiam`)来表达对不希望发生的替代方案(“与其打官司,或听你唠叨”)的强烈排斥。
  3. §419Actum, aiunt, ne agas — 拉丁语中著名的谚语:“既成之事切勿再做”(即不要重蹈覆辙或旧事重提)。`ne agas` 是第二人称单数的否定命令(使用虚拟语气现在时),表达普适的格言。
  4. §426bTute idem melius feceris — `feceris` 是独立使用的虚拟语气完成时(可能虚拟式),表示温和的断言或建议:“你自己去做同样的事(指把儿子锁在门外)反而更好。”
  5. §450Quod te absente hic filius egit restitui in integrum aequum est et bonum — `restitui in integrum` 是罗马法中表示“恢复原状”的法律术语。`restitui` 是现在时被动不定式,以从句 `quod... egit`(儿子所做的事)为逻辑主语,受非人称表达 `aequum est et bonum` 的支配。

引用这一段

泰伦提乌斯, 福尔米奥 §392-459. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi004.humanitext-lat2:392-459

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。