Humanitext Reader

泰伦提乌斯 · 阉人 §12-83b

辩驳剽窃指控与菲德里亚的苦恼

第 3 段,共 20 段 · 拉丁语

内容简介

在序幕的后半部分,诗人针对剽窃指控进行自辩,指出借用传统角色是戏剧创作的常规。随后第一幕开场,青年菲德里亚为情妇泰丝的事备受折磨,奴隶帕尔梅诺则向他阐释爱情的非理性本质并给出建议。

§12Quam ille qui petit unde is sit thesaurus sibi, §13Aut unde in patrium monumentum pervenerit.
而非起诉要求黄金的原告先解释该宝物为何属于自己,或者该宝物是如何落入他祖先的陵墓之中的。
§14Dehinc ne frustretur ipse se, aut sic cogitet, §15"Defunctus iam sum, nihil est quod dicat mihi; " §16Is ne erret moneo et desinat lacessere.
从今往后,愿他不要欺骗自己,或这样想: “我已经置身事外了,他对我没有什么可说的”;我警告他不要犯错,并停止攻击。
§17Habeo alia multa quae nunc condonabitur; §18Quae proferentur post, si perget laedere §19Ita ut facere instituit.
我还有许多其他事情,现在暂且宽恕;倘若他继续像先前那样进行伤害,那些事以后将会被揭露。
Quam nunc acturi sumus §20Menandri Eunuchum postquam Aediles emerunt, §21Perfecit sibi ut inspiciendi esset copia.
我们现在将要演出的,米南德的《宦官》,在市政官们买下之后,他为自己设法争取到了审查该剧的机会。
§22Magistratus cum ibi adessent occepta est agi.
当官员们在场时,该剧开始试演。
§23Exclamat furem non poetam fabulam §24Dedisse, et nihil dedisse verborum tamen; §25Colacem esse Naevi et Plauti veterem fabulam; §26Parasiti personam inde ablatam et militis.
他大声叫喊,说提供这部戏的是个小偷而非诗人,但在言语上却没有任何欺瞒;说这是奈维乌斯和普劳图斯的老剧《谄媚者》;食客和军人的角色是从中剽窃而来的。
§27Si id est peccatum, peccatum imprudentia est §28Poetae; non qui furtum facere studuerit.
如果这算是一个过失,那也是由于诗人的疏忽所致,而非有意行窃者之过。
§29Id ita esse vos iam iudicare poteritis.
事情是否如此,你们现在就可以做出评判。
§30Colax Menandri est; in ea est parasitus Colax, §31Et miles gloriosus; eas se non negat §32Personas transtulisse in Eunuchum suam §33Ex Graeca; sed eas fabulas factas prius §34Latinas scisse sese id vero pernegat.
米南德有一部《谄媚者》;其中有寄生虫谄媚者,以及自夸的军人;这位诗人并不否认自己将这些角色移植到了自己的《宦官》中,译自希腊原作;但至于那些戏剧此前已被改编为拉丁语剧作一意,他则坚决否认自己知情。
§35Quod si personis iisdem uti aliis non licet, §36Qui magis licet currentes servos scribere, §37Bonas matronas facere, meretrices malas, §38Parasitum edacem, gloriosum militem, §39Puerum supponi, falli per servum senem, §40Amare, odisse, suspicari? Denique
但是,如果其他人不被允许使用相同的角色,那么凭什么允许描写奔跑的奴隶,塑造善良的妇人、邪恶的妓女、贪吃的食客、自夸的军人、婴儿被调包、老人被奴隶蒙骗、恋爱、憎恨、起疑?
§41Nullum est iam dictum, quod non dictum sit prius.
总之,如今已无任何话语,是以前未曾被说过的。
§42Quare aequum est vos cognoscere atque ignoscere §43Quae veteres factitarunt si faciunt novi.
因而,如果现代人也做着古人常做的事,你们予以理会并宽容是公平的。
§44Date operam, et cum silentio animadvertite, §45Ut pernoscatis quid sibi Eunuchus velit.
请集中注意力,安静地倾听,以便彻底了解《宦官》究竟意指为何。
§46Quid igitur faciam? non eam? ne nunc quidem §47Cum arcessor ultro? an potius ita me comparem §48Non perpeti meretricum contumelias?
菲德里亚:那么我该怎么办? 我不去吗? 甚至现在,当她主动召我过去时也不去吗? 或者我更应该这样下定决心,绝不忍受妓女们的侮辱?
§49Exclusit: revocat.
她把我拒之门外,现在又召回我。
Redeam? non, si me obsecret.
我该回去吗? 不,即使她哀求我,我也不回去。
§50Si quidem hercle possis, nihil prius neque fortius: §51Verum si incipies, neque pertendes naviter, §52Atque ubi pati non poteris, cum nemo expetet, §53Infecta pace, ultro ad eam venies, indicans §54Te amare et ferre non posse, actum est: ilicet: §55Peristi.
帕尔梅诺:凭赫拉克勒斯起誓,如果您真能做到,那真是再好不过、再英勇不过的事了;但是,如果您开始了却不能坚决地贯彻到底,并且当您无法忍受、而在无人请求您的情况下,在和解未成的情况下,主动去找她,表白说您爱她并且无法忍受,那一切就完了;就此结束:您彻底完了。
Eludet, ubi te victum senserit.
一旦她察觉到您被征服,就会戏弄您。
§56Proin tu dum est tempus etiam atque etiam cogita, §57Here, quae res in se neque consilium neque modun §58Habet ullum eam consilio regere non potes.
因而,趁现在还有时间,请您一而再、再而三地考虑,主人;一件本身既无道理又无任何规矩的事情,是无法用道理来约束的。
§59In amore haec omnia insunt vitia; iniuriae, §60Suspiciones, inimicitiae, indutiae, §61Bellum, pax rursum.
爱情之中包含着所有这些病态:不公的待遇、猜疑、敌意、休战、战争,然后又是和平。
Incerta haec si tu postules §62Ratione certa facere, nihilo plus agas §63Quam si des operam ut cum ratione insanias.
如果您期冀以确定的道理来使这些不确定的事情变得确定,那您的作为无异于努力让自己理智地发狂。
§64Et quod nunc tute tecum iratus cogitas, §65"Egone illam quae illum? quae me? quae non? sine modo:
至于您现在因愤怒而独自思忖的: “我去那个接纳他的女人那里? 去那个把我拒之门外的女人那里? 去那个不理我的女人那里?
§66Mori me malim: sentiet qui vir siem; " §67Haec verba una mehercle falsa lacrimula, §68Quam oculos terendo misere vix vi expresserit, §69Restinguet: et te ultro accusabit: et dabis §70Ei ultro supplicium.
走着瞧吧;我宁可死;她会知道我是个怎样的男子汉”;凭赫拉克勒斯起誓,这些话只要她流下一滴虚假的眼泪—— 那是她拼命揉着眼睛、勉强挤出来的眼泪—— 就会彻底浇灭;而且她还会反过来指责您,而您则会主动向她求饶。
§70bO indignum facinus! nunc ego et
菲德里亚:噢,太不公道了!
§71Illam scelestam esse et me miserum sentio; §72Et taedet; et amore ardeo; et prudens sciens, §73Vivus vidensque pereo; nec quid agam scio.
现在我既感到她是可恶的,也感到自己是悲惨的;我既感到厌倦,又在爱火中煎熬;明知故犯地,活生生地睁着眼睛走向毁灭;我不知道该怎么办。
§74Quid agas nisi ut te redimas captum quam queas
帕尔梅诺:除了把被俘的自己赎回来,您还能做什么呢?
§75Minimo? si nequeas paululo, at quanti queas: §76Et ne te afflictes.
尽可能用最便宜的代价? 如果不能以极低的代价,那就以所能做到的代价;并且不要折磨自己。
§76bItane suades?
菲德里亚:你是这样建议的吗?
§76cSi sapis: §77Neque praeterquam quas ipse amor molestias §78Habet addas, et illas quas habet recte feras.
帕尔梅诺:如果您是明智的:并且不要在爱情本身所带有的烦恼之上再增加烦恼,而应当妥善承受它已有的烦恼。
§79Sed ecca ipsa egreditur nostri fundi calamitas; §80Nam quod nos capere oportet haec intercipit.
但是瞧,她自己出来了,我们领地的灾星;因为我们本该得到的东西,都被她拦截走了。
§81Miseram me! vereor ne illud gravius Phaedria §82Tulerit, neve aliorsum atque ego feci acceperit, §83Quod heri intromissus non est.
泰丝:悲伤的我呀! 我担心菲德里亚会把那件事看得太严重,或者误解了我的用意,因为他昨天被拒之门外。
§83bTotus Parmeno
帕尔梅诺:彻底地,帕尔梅诺。

词汇与语法注释

  1. 12Quam ille qui petit unde is sit thesaurus sibi — §11中的 `prius` 与§12中的 `Quam` 相互关联,共同引导一个相当于 `priusquam`(在……之前)的从句。`ille qui petit`(起诉索求者,即原告)是该从句的主语。
  2. 17quae nunc condonabitur — 尽管逻辑主语是中性复数 `alia multa`,动词 `condonabitur` 却采用了被动语态单数第三人称。这可以理解为模仿希腊语中性复数主语配单数动词的用法,或者作为一种非人称被动结构(“对于这些事情,现在将予以宽恕”)。
  3. 21ut inspiciendi esset copia — 由 `ut` 引导的宾语从句,隶属于 `perfecit`(设法做到……)。名词 `copia`(机会)受动名词属格 `inspiciendi`(审查)修饰,意为“使他自己拥有了审查该剧的机会”。
  4. 23Exclamat furem non poetam fabulam — 由 `exclamat` 引导的间接引语(A.C.I. 结构)。`furem non poetam`(是小偷而非诗人)是不定式 `dedisse` 的逻辑主语,而 `fabulam` 是该不定式的直接宾语。
  5. 57quae res in se neque consilium neque modun — 将先行词并入关系从句的关系先取结构。短语 `quae res`(本身既无道理又无规矩的事物)在实质上修饰并限制了主句中的宾语 `eam`(即“爱情”)。
  6. 63ut cum ratione insanias — `ut` 从句充当 `des operam`(努力去……)的宾语,其动词为虚拟式现在时 `insanias`。通过“理智地发狂”(`cum ratione insanias`)这一矛盾修辞法(oxymoron),讽刺了企图用理智去约束本质上非理性的爱情的根本荒谬性。

引用这一段

泰伦提乌斯, 阉人 §12-83b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0134.phi003.humanitext-lat2:12-83b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。