Humanitext Reader

普劳图斯 · 三文钱 §1137-1189b

嫁妆真相揭晓与促成双重婚约的大团圆

第 19 段,共 19 段 · 拉丁语

内容简介

沙尔米德斯从卡里克勒斯那里得知了梅加罗尼德斯策划的虚假嫁妆计划。利西特勒斯出现并确立了与沙尔米德斯女儿的婚约;在利西特勒斯的调解下,放荡的儿子莱斯博尼库斯也得到宽恕,并与卡里克勒斯的女儿定亲,全剧圆满落幕。

§1137Vah.
哎呀。
§1137bQuid est?
怎么了?
§1137cOblitus intus dudum tibi sum dicere: §1138modo mi advenienti nugator quidam occessit obviam, §1139nimis pergraphicus sycophanta; is mille nummum se aureum §1140meo datu tibi ferre et gnato Lesbonico aibat meo; §1141quem ego nec qui esset noram, neque eum ante usquam conspexi prius.
刚才在里面,我忘了对你说了:刚才我刚到的时候,有一个骗子挡住了我的去路,一个极其狡黠的无赖;他说他正带着一千个金币,作为我给他的委托,要送给你和我的儿子莱斯博尼库斯;我既不知道他是谁,以前也从未在任何地方见过他。
§1142sed quid rides?
可你为什么笑呢?
§1142bMeo adlegatu venit, quasi qui aurum mihi §1143ferret aps te, quod darem tuae gnatae dotem, ut filius §1144tuos, quando illi a me darem, esse allatum id aps te crederet §1145neu qui rem ipsam posset intellegere, thensaurum tuom §1146me esse penes, atque eum me lege populi patrium posceret.
他是受我派遣而来的,好像是来把金币带给我,这金币是从你那里来的,好让我作为嫁妆送给你女儿,以便让你的儿子在当我把这金币送给她时,相信这是从你那里送来的,免得他能够明白真相,即你的宝藏在我的手里,从而根据城邦的法律,把这宝藏作为父亲的遗产向我索要。
§1147Scite edepol.
凭波吕克斯起誓,真是巧妙。
§1147bMegaronides communis hoc meus et tuos §1148benevolens commentust.
我们共同的、热心的朋友梅加罗尼德斯,想出了这个主意。
§1148bQuin conlaudo consilium et probo.
事实上,我赞美并赞同这个计划。
§1149Quid ego ineptus, dum sermonem vereor interrumpere,
我真笨,因为害怕打断他们的谈话,就独自站在这里,而不去作我想要作的事?
§1150solus sto nec quod conatus sum agere ago? hominis conloquar.
去和他们说话吧。
§1151Quis hic est, qui huc ad nos incedit?
这是谁,朝我们这边走过来?
§1151bCharmidem socerum suom §1152Lysiteles salutat.
向他的岳父沙尔米德斯,利西特勒斯致以问候。
§1152bDi dent tibi, Lysiteles, quae velis.
愿神明赐予你,利西特勒斯,你所渴望的一切。
§1153Non ego sum salute dignus?
难道我不配得到问候吗?
§1153bImmo salve, Callicles; §1154hunc priorem aequomst me habere: tunica propior palliost.
不,你好,卡里克勒斯;理应先问候这位:内衣比外衣更贴身。
§1155Deos volo consilia vostra vobis recte vortere.
我希望神明能使你们的计划顺利实现。
§1156Filiam meam tíbi desponsam esse audio.
我听说我的女儿已经许配给你了。
§1156bNisi tu nevis.
除非你不愿意。
§1157Immo haud nolo.
不,我并非不愿意。
§1157bSponden ergo tuam gnatam uxorem mihi?
那么,你答应把你女儿嫁给我为妻吗?
§1158Spondeo, et mille auri Philippum dotis.
我答应,并赠予一千菲利普金币作为嫁妆。
§1158bDotem nil moror.
我一点也不在乎嫁妆。
§1159Si illa tibi placet, placenda dos quoque est quam dat tibi.
如果你中意她,那她给你的嫁妆你也必须中意。
§1160postremo quod vis non duces, nisi illud quod non vis feres.
总之,除非你接受你不想要的,否则你娶不到你想娶的。
§1161Ius hic orat.
他要求得很合理。
§1161bImpetrabit te advocato atque arbitro.
有你作他的辩护人和仲裁人,他会如愿以偿的。
§1162istac lege filiam tuam spónden mi uxorem dari?
在那个条件下,你答应把你女儿嫁给我为妻吗?
§1163Spondeo.
我答应。
§1163bEt ego spondeo ídem hoc.
我也答应同样的事。
§1163cOh salvete, adfines mei.
哦,你们好,我的姻亲们。
§1164Atque edepol sunt res, quas propter tibi tamen suscensui.
不过,凭波吕克斯起誓,其实还是有些事情让我对你感到生气。
§1165Quid ego feci?
我做了什么?
§1165bMeum corrumpi quia perpessu's filium.
因为你容忍我的儿子堕落。
§1166Si id mea voluntate factumst, est quod mihi suscenseas.
如果是出于我的意愿而发生的,你确实有理由对我生气。
§1167sed sine me hoc aps te impetrare quod volo.
但是,请允许我从你那里得到我所渴望的这件事。
§1167bQuid id est?
那是什么?
§1167cScies.
你会知道的。
§1168si quid stulte fecit, ut ea missa facias omnia.
如果他做过什么愚蠢的事,请你把那些事一笔勾销。
§1169quid quassas caput?
你为什么摇头?
§1169bCruciatur cor mi, et metuo.
我的心备受折磨,而且我感到害怕。
§1169cQuidnam id est? §1170Quom ille itast ut esse nolo, id crucior; metuo, si tibi §1171denegem quod me oras, ne te leviorem erga me putes.
因为他成了我不希望他成为的样子,我为此感到折磨;我害怕,如果我拒绝了你对我的请求,你会觉得我对你太薄情。
§1172non gravabor.
我不会拒绝的。
faciam ita ut vis.
我会照你的意思办。
§1172bProbus es.
你真是个高尚的人。
eo, ut illum evocem.
我这就去把他叫出来。
§1173Miserumst, male promerita, ut merita sunt, si ulcisci non licet.
如果不能按照恶行应得的惩罚去报复,那真是件痛苦的事。
§1174Aperite hoc, aperite propere et Lesbonicum, si domist, §1175evocate: ita subitost propere quod eum conventum volo.
开门,快开门,如果莱斯博尼库斯在家里,把他叫出来:事情发生得如此突然,我急着要见他。
§1176Quis homo tam tumultuoso sonitu me excivit foras?
是谁用这么吵闹的声响把我叫到门外来?
§1177Benevolens tuos atque amicus.
你的好意者和朋友。
§1177bSatine salve? dic mihi.
一切都好吗? 告诉我。
§1178Recte.
一切都好。
tuom patrem rediisse salvom peregre gaudeo.
很高兴你的父亲从国外平安归来。
§1179Quis id ait?
谁这么说?
我。
§1179cTun vidisti?
你看见他了吗?
§1179dEt tute item videas licet.
你同样也可以亲眼看看。
§1180O pater, pater mi, salve.
哦,父亲,我的父亲,你好。
§1180bSalve multum, gnate mi.
你好,我的儿子。
§1181Si quid tibi, pater, laboris— §1181bNihil evenit, ne time: §1182bene re gesta salvos redeo—si tu modo frugi esse vis.
父亲,如果有什么让你操心的—— 什么事也没发生,别担心:万事顺遂,我平安归来——只要你愿意规矩做人。
§1183haec tibi pactast Callicli huius filia.
这位卡里克勒斯的女儿已经许配给你了。
§1183bEgo ducam, pater, §1184et eam et si quam aliam iubebis.
我会娶她的,父亲,无论是她,还是你命令我娶的任何其他女人。
§1184bQuamquam tibi suscensui, §1185miseria una uni quidem hominist adfatim.
虽然我曾对你发怒,但是对一个男人来说,一个灾难就已经足够了。
§1185bImmo huic parumst, §1186nam si pro peccatis centum ducat uxores, parumst.
不,对他来说这还不够,因为如果他因自己的过错而娶一百个妻子,也还嫌不够。
§1187At iam posthac temperabo.
但我今后一定会克制自己。
§1187bDicis, si facies modo.
只要你真能做到,你说的倒好。
§1188Numquid causaest quin uxorem cras domum ducam?
难道有什么理由不让我明天把妻子娶回家吗?
§1188bLicet.
可以。
§1189tu in perendinum paratus sis ut ducas.
你准备好后天娶她。
§1189bPlaudite.
请鼓掌。

词汇与语法注释

  1. 1143quod darem tuae gnatae dotem, ut filius — quod 是关系代词,先行词为 aurum,作为接下来的目的虚拟语气从句 darem(为了让我给予)的直接宾语。ut 引导目的从句,其内部又嵌套了 quando...(当我给予它时)这一时间从句。
  2. 1146me esse penes — 介词 penes(在……手头)置于代词 me 之后(后置)。整个短语 thensaurum tuom me esse penes 在由 neu 引导的否定目的从句中,构成了作为 intellegere 宾语的带对格的不定式结构。
  3. 1154tunica propior palliost — 反映了拉丁语谚语 tunica propior pallio est(内衣比外衣更贴身)。这是一个比喻表达,意为亲人先于外人。pallio 是比较夺格。
  4. 1160nisi illud quod non vis feres — 双重否定的逻辑结构。意为除非你接受你不想要的(嫁妆),否则你就无法娶到你想要的(妻子)。feres 和 duces 均为将来时。
  5. 1185miseria una uni quidem hominist adfatim — 名词 miseria(灾难、不幸)在此语境中幽默地指代妻子。uni... homini 是与格(对一个男人而言)。adfatim 本是副词,在此处作表语,意为足够了、满了。

引用这一段

普劳图斯, 三文钱 §1137-1189b. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0119.phi019.humanitext-lat2:1137-1189b

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。